Widowiska przeszłości i próby zaleczenia „zbiorowej amnezji”. Teatr Podziemny Poezji Stanu Wojennego
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań nad niemal niezbadanym dotąd Teatrem Podziemnym Poezji Stanu Wojennego, założonym przez Stanisława Olejniczaka w okresie stanu wojennego w Katowicach. Przedstawione zostały: geneza, sposób funkcjonowania, a także społeczny wydźwięk tego konspiracyjnego przedsięwzięcia, mającego na celu zachowanie pamięci o tragicznych wydarzeniach stanu wojennego. W badaniach wykorzystano metodologię „historii ratowniczej”, która umożliwiła opisanie i weryfikację zebranego materiału, na który składają się wspomnienia niektórych uczestników opisywanych zdarzeń. Działalność artystyczna Teatru Podziemnego Poezji Stanu Wojennego została przeanalizowana jako spektakle pamięci mające na celu zaleczenie zbiorowej amnezji.
Słowa kluczowe:
teatr domowy, poezja stanu wojennego, kultura niezależna, stan wojennyBibliografia
Ciechowicz, Jan. “Jak możliwa jest historia teatru?” In Jak badać teatr? Edited by Marek Dębowski. Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2003.
Ciechowicz, Jan. “Reduta słowa: Dogmat i świętość w Teatrze Rapsodycznym.” In Dramat i teatr religijny w Polsce. Edited by Irena Sławińska and Wojciech Kaczmarek. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1991.
Degler, Janusz. Wprowadzenie do nauki o teatrze. Vols. 1–3. Edited by Janusz Degler. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, 1974–1978.
Dębowski, Marek. “Pamięć teatru.” In Jak badać teatr? Edited by Marek Dębowski. Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2003.
Domańska, Ewa. “Historia ratownicza.” Teksty Drugie, no. 5 (2014): 12–26.
Foucault, Michel. Trzeba bronić społeczeństwa: Wykłady w College de France 1976. Translated by Małgorzata Kowalska. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1998.
Hübner, Zygmunt. Polityka i teatr. Kraków: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 1991.
Instytut Pamięci Narodowej. Biogramy IPN, s.v. “Mistrzejowice,” https://biogramy. ipn.gov.pl/bio/wszystkie-biogramy/ksiadz-kazimierz-jancar/biografia/110363,Mi-strzejowice.html.
Koziołek, Ryszard. Dobrze się myśli literaturą. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2016.
Krakowska-Narożniak, Joanna, and Marek Waszkiel, eds. Teatr Drugiego Obiegu: Materiały do kroniki stanu wojennego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Errata, 2000.
Krakowska-Narożniak, Joanna, and Marek Waszkiel. Teatr Drugiego Obiegu: Materiały do kroniki stanu wojennego. Edited by Joanna Krakowska-Narożniak and Marek Waszkiel. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Errata, 2000.
Łukowicz, Michał. “Underground Theatre of Martial Law Poetry: Trauma, Truth and History Meeting on Stage.” In Zwischen Harmonie und Konflikt: Paarbeziehungen im europäischen Theater des 20. und 21. Jahrhunderts. Edited by Agata Mirecka and Natalia Fuhry. Berlin: Peter Lang, 2020.
Narbutt, Jerzy. “Kimkolwiek jesteś.” Solidarność Walcząca, no. 10, 15 August 1982, 1. Stowarzyszenie Solidarność Walcząca, https://sw.org.pl/wp-content/upload-s/2020/08/SW_82_-nr_010_Leszek_txt.pdf.
Olejniczak, Stanisław. “Przyczynek do niezależnej twórczości teatralnej na Górnym Śląsku w latach 1982-1988.” Zeszyty Historyczne Solidarności Śląsko-Dąbrowskiej, no. 2 (1996): 175–80.
Olejniczak, Stanisław. “Szczygłowice.” Tygodnik Katowicki, no. 5, 4 October 1981, 1–3.
Olejniczak, Stanisław. “‘Szczygłowice’” raz jeszcze.” Tygodnik Katowicki, no. 6, 11 November 1981, 4–5.
Osiński, Zbigniew. “Kilka uwag o historii teatru.” In Jak badać teatr? Edited by Marek Dębowski. Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2003.
Przastek, Daniel. Środowisko teatru w okresie stanu wojennego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2005.
Raszewski, Zbigniew. “Dokumentacja przedstawienia teatralnego.” In Wprowadzenie do nauki o teatrze. Vol. 3. Odbiorcy dzieła teatralnego. Edited by Janusz Degler. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, 1978.
Skórzyńska, Izabela. Widowiska przeszłości: Alternatywne polityki pamięci (1989-2009). Poznań: Instytut Historii UAM, 2010.
Surosz, Mariusz. “Diabeł dotarł do mojej pychy.” Gazeta Wyborcza, 25 August, 2007. wyborcza.pl, https://wyborcza.pl/7,76842,4430631.html.
Szpociński, Andrzej. “Widowiska przeszłości: Pamięć jako wydarzenie.” In Kultura jako pamięć: Posttradycyjne znaczenie przeszłości. Edited by Elżbieta Hałas. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2012.
Ubersfeld, Anne. Czytanie teatru. Translated by Joanna Żurowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
Wikipedia, s.v. “Maria Osterwa Czekaj,” http://pl.wikipedia.org/wiki/Maria_Osterwa-Czekaj.
Zawada, Andrzej. “Rozpraszanie ciemności.” In Zawada, Mit czy świadectwo? Szkice literackie. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2000.
Woroszylski, Wiktor. Lustro: Dziennik internowania. Londyn: Aneks, 1984.
