„Żyjemy w dwóch światach”. Samotność jako trwała cecha życia w kulturze ubóstwa
Monika OLIWA-CIESIELSKA
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-1041-9812
Abstrakt
Artykuł ukazuje problemy samotności jako trwałej cechy życia w kulturze ubóstwa, przekazywanej z pokolenia na pokolenie i reprodukowanej. Autorka przedstawia wyniki badań źródeł zastanych, takich jak publikacje Oscara Lewisa, a także kilka tomów opublikowanych w Polsce Pamiętników bezrobotnych z lat trzydziestych dwudziestego wieku oraz z lat dwutysięcznych. Celem artykułu jest ukazanie problemu identyfikowania i przeżywania przez ubogich samotności i osamotnienia w wybranych obszarach: wykluczenia fizycznego i społecznego, rodziny powodującej osamotnienie dziecka oraz obrazu siebie wytwarzanego przez ubogich w interakcyjnym doświadczeniu samotności. Badania życia ludzi w kulturze ubóstwa wskazują, że wykluczenie jest silnie związane z poczuciem samotności. W prezentowanych badaniach autorka przyjmuje, że samotność i osamotnienie to doświadczenia o konotacjach negatywnych, destrukcyjne i uznawane przez ubogich za niezmienne. Analiza socjologiczna narracji ubogich ukazuje, że samotność osób żyjących w kulturze ubóstwa identyfikowana jest we wszystkich sferach życia. Osamotnienie takie ma trwałe skutki psychologiczne, ale zarazem staje się dla biednych swoistym zabezpieczeniem przed obnażaniem ich braków, które mogłyby zostać ujawnione w relacjach z innymi.
Słowa kluczowe:
samotność, osamotnienie, kultura ubóstwa, wykluczenie społeczneBibliografia
Andrzejewski, Adam, et al., eds. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1967.
Glaser, Barney G., and Anselm L. Strauss. Odkrywanie teorii ugruntowanej. Translated by Marek Gorzko. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2009.
Budzyński, Andrzej, ed. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 1. Materiały konkursowe: prace nagrodzone. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa Instytut Gospodarstwa Społecznego, 2003.
———, ed. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 2. Materiały konkursowe: prace nagrodzone i wyróżnione. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa Instytut Gospodarstwa Społecznego, 2003.
———, ed. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 3. Materiały konkursowe: prace wyróżnione. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa Instytut Gospodarstwa Społecznego, 2005.
———, ed. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 4. Materiały konkursowe: prace wyróżnione. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa Instytut Gospodarstwa Społecznego, 2005.
———, ed. Pamiętniki bezrobotnych. Vol. 5. Materiały konkursowe. Warszawa: Szkoła Główna Handlowa Instytut Gospodarstwa Społecznego, 2006.
Charchut, Dominik. “Samotność: Interdyscyplinarny przegląd definicji.” In Samotność: Rzeczywistość czy fikcja?. Edited by Jan Zimny. Stalowa Wola: Katedra Pedagogiki Katolickiej, 2013.
Wnuk-Lipiński, Edmund. Socjologia życia publicznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2005.
Gajda, Janusz. Wartości w życiu człowieka. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1997.
Goffman, Erving. Spotkania: Dwa studia z socjologii interakcji. Translated by Paweł Tomanek. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2010.
Kolczyński, Mariusz. “Bezrobocie – bezrobotni – postawy – opinie.” In Ubodzy i bezdomni. Edited by Piotr Dobrowolski. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1998.
Lewis, Oscar. Nagie życie. Vol. 1. Translated by Zofia Kierszys. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1976.
———. Rodzina Martinezów: Życie meksykańskiego chłopa. Translated by Jadwiga Olędzka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.
———. Sanchez i jego dzieci: Autobiografia rodziny meksykańskiej. Translated by Aleksandra Frybesowa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1964.
Łukaszewski, Wiesław. Szanse rozwoju osobowości. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984.
Marczewski, Mateusz. Niewidzialni, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2012.
Niesporek, Andrzej, and Kazimiera Wódz. “Praca socjalna a strategie rozwoju społeczności lokalnej.” In Przeciw wykluczeniu społecznemu: Propozycje nowych rozwiązań na tle doświadczeń krajów UE. Edited by Barbara Czarnocka. Warszawa: Fundacja Pro Caritate, 2003.
Pamiętniki bezrobotnych. Nr 1-57. Warszawa: Instytut Gospodarstwa Społecznego, 1933.
Przymeński, Andrzej, and Monika Oliwa-Ciesielska. Publiczna pomoc mieszkaniowa a demarginalizacja społeczna ludności ubogiej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego, 2014.
Różański, Tomasz. “Samotność i osamotnienie osób starszych jako problem społeczny i edukacyjny.” Roczniki Pedagogiczne 12, no. 4 (2020): 75–89.
Sennett, Richard. Szacunek w świecie nierówności. Translated by Jan Dzierzgowski, Warszawa: Wydawnictwo Literackie Muza, 2012.
Simmel, Georg. Socjologia. Translated by Małgorzata Łukasiewicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.
Szczepański, Jan. Sprawy ludzkie. Warszawa: Czytelnik, 1984.
Tischner, Józef. Filozofia dramatu. Kraków: Znak,2006.
Wilkinson, Richard, and Kate Pickett. Duch równości: Tam, gdzie panuje równość, wszystkim żyje się lepiej. Translated by Paweł Listwan. Warszawa: Czarna Owca, 2011.
Zimny, Jan, ed. Od samotności do osamotnienia. Stalowa Wola: Katedra Pedagogiki Katolickiej, 2017.
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0000-0002-1041-9812
