Ku wolności od „ja”. Pomiędzy postawami wrażliwości społecznej a pragmatyzmem

Appadurai, Arjun. Nowoczesność bez granic: Kulturowe wymiary globalizacji. Translated by Zbigniew Pucek. Kraków: Universitas, 2015.

Bańka, Augustyn. “Psychologia pracy.” In Psychologia. Edited by Jan Strelau. Vol. 3. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2000.

Batson, C. Daniel, Janine L. Dyck, J. Randall Brandt, Judy G. Batson, et al. “Five Studies Testing Two New Egoistic Alternatives to the Empathy–Altruism Hypothesis.” Journal of Personality and Social Psychology 55, no. 1 (1998): 52–77.

Berkowitz, Leonard, and Louise R. Daniels. “Responsibility and Dependency.” The Journal of Abnormal and Social Psychology 66, no. 5 (1963): 429–36.

Bodio, Tadeusz. “Psychologiczne uwarunkowania transformacji ustrojowej.” In Społeczeństwo i polityka: Podstawy nauk politycznych. Edited by Konstanty A. Wojtaszczyk and Wojciech Jakubowski. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2003.

Brewer, Marylinn, and Ya-Ru Chen. “Where (Who) Are Collectives in Collectivism? Toward Conceptual Clarification of Individualism and Collectivism.” Psychological Review 114, no. 1 (2007): 133–51.

Cialdini, Robert, Steven L. Neuberg, and Douglas T. Kenrick. Psychologia społeczna. Translated by Agnieszka Nowak, Olena Waśkiewicz, Małgorzata Trzebiatowska, and Marek Orski. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2002.

Cialdini, Robert, Mark Schaller, Donald Houlihan, et al. “Empathy-based Helping: Is It Selflessly or Selfishly Motivated?” Journal of Personality and Social Psychology 52, no. 4 (1987): 749–58.

Clarke, David. Zachowania prospołeczne i antyspołeczne. Translated by Milena Bianga. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005.

Czerniawska, Mirosława. “Postawy ‘pragmatyczne’ versus postawy ‘wrażliwości społecznej’ i ich aksjologiczne uwarunkowania.” Prakseologia, no. 1 (158) (2016): 137–60.

———. Zmiany wartości i postaw młodzieży w okresie transformacji ustrojowej: Kolektywizm versus indywidualizm. Białystok: Oficyna Wydawnicza Politechniki Białostockiej, 2010.

Czerniawska, Mirosława, and Emilia Dolata “Systemy wartości w kontekście zmiennych osobowościowych.” Psychologia Rozwojowa 11, no. 4 (2006): 103–14.

Czyżowska, Dorota, Ewa Gurba, and Arkadiusz Białek. “Typ orientacji społecznej a sposób konstruowania własnej tożsamości przez młodych dorosłych.” Psychologia Rozwojowa 17, no. 2 (2012): 57–68.

Daab, Zbigniew W. “Indywidualizm a poglądy społeczno-polityczne.” In Wartości i postawy społeczne a przemiany systemowe. Edited by Janusz Reykowski. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, 1993.

Dorna, Natalia. “Indywidualizm – kolektywizm jako źródło międzykulturowych różnic w zakresie zachowań komunikacyjnych.” In Społeczne problemy globalizacji. Edited by Zbigniew Blok. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2001.

Eco, Umberto. Migracje i nietolerancja. Translated by Krzysztof Żaboklicki. Warszawa: Noir sur Blanc 2020.

Eisenberg, Nancy, Richard Fabes, and Sandra Losoya. “Reakcje emocjonalne: ich regulacja, korelaty społeczne i socjalizacja.” In Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna. Edited by Peter Salovey and David J. Sluyter. Translated by Maciej Karpiński. Poznań: Rebis, 1999.

Folkierska, Andrea. “Typy wartości, ich miejsce i funkcjonowanie w kulturze.” In Młodzież a wartości. Edited by Hanna Świda. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1979.

Górecka, Anna, and Anna Szuster. “O pozornej nieuchronności autowaloryzacji w obliczu dylematów moralnych: Rola dostępności standardów poza-Ja i przeciążenia poznawczego.” Psychologia Społeczna 6, no. 1 (16) (2011): 34–48.

Grynberg, Mikołaj. Jezus umarł w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Agora 2023. Grzywa, Anna. “Kultura a zaburzenia psychiczne.” Via Medica 14, no. 3 (2017): 129–34.

Hall, Edward T. Poza kulturą. Translated by Elżbieta Goździk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1984.

Herder, Johann G. Myśli o filozofii dziejów. Translated by Jerzy Gałecki. Vol. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1962.

James, William. Pragmatyzm. Translated by Władysław N. Kozłowski, Kraków: Wydawnictwo Vis-à-vis Etiuda, 2017.

Jawłowska, Aldona. “Kierunki zmiany ustrojowej i konsekwencje społeczne.” In Społeczeństwo w transformacji: Ekspertyzy i studia. Edited by Andrzej Rychard and Michał Federowicz. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 1993.

Karyłowski, Jerzy. “Focus of Attention and Altruism: Endocentric and Exocentric Sources of Altruistic Behavior.” In Development and Maintenance of Prosocial Behavior: International Perspectives. Edited by Ervin Staub, Daniel Bar-Tal, Jerzy Karyłowski, and Janusz Reykowski. New York: Plenum, 1984.

———. O dwóch typach altruizmu. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.

Kiciński, Krzysztof. “Posłowie.” In Maria Ossowska, O człowieku, moralności i nauce: Miscellanea. Warszawa: PWN, 1983.

Kim, Uichol, and Soo-Hyang Choi. “Individualism, Collectivism and Child Development: A Korean Perspective.” In Cross-Cultural Roots of Minority Child Development. Edited by Patricia Greenfield and Rodney R. Cocking. Hillsdale, New York: Routledge, 1994.

Kocowski, Tomasz. Potrzeby człowieka: Koncepcja systemowa, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.

Konarzewski, Krzysztof, and Grażyna Żychlińska. “Psychologiczne zróżnicowanie i spostrzegane podobieństwo innego człowieka do siebie a zachowanie allocentryczne.” Psychologia Wychowawcza, no. 5 (1978): 519–25.

Koralewicz-Zębik, Jadwiga. “Niektóre przemiany systemu wartości, celów i orientacji życiowych społeczeństwa polskiego.” Studia Socjologiczne, no. 4 (1979): 175–90.

Kubacka-Jasiecka, Dorota. “Interweniujący w kryzysie jako ‘narzędzie interwencji.’” In Interwencja kryzysowa: Konteksty indywidualne i społeczne. Edited by Dorota Kubacka-Jasiecka and Piotr Passowicz. Kraków: Oficyna Wydawnicza AFM, 2016.

Machińska, Hanna, Marcin Kusy, and Przemysław Kazimirski. Sytuacja cudzoziemców w ośrodkach strzeżonych w dobie kryzysu Polski i Białorusi: Raport z wizytacji Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur. Warszawa: Rzecznik Praw Obywatelskich, 2022.

Maciejewski, Jakub. Wewnętrzny front: Łukaszenki wojna informacyjna i kryzys migracyjny na granicy polsko-białoruskiej. Warszawa: PIW, 2022.

Mann, Thomas. Czarodziejska góra. Vol. 1. Translated by Jan Łukowski. Warszawa: Świat Książki, 1998.

Mariański, Janusz. Młodzież między tradycją i nowoczesnością. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.

Mill, John S. Utylitaryzm. Translated by Maria Ossowska. In Mill. “Utylitaryzm.” “O wolności.” Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1959.

Nowak, Beata. “Trening wrażliwości kierowniczej”. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, no. 3 (2000): 41–43.

Nussbaum, Martha. W trosce o człowieczeństwo: Klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego. Translated by Astrid Męczkowska. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej, 2008.

Obuchowski, Kazimierz. “Kolektywizm – indywidualizm – ideologizm.” In Orientacje społeczne jako element mentalności. Edited by Janusz Reykowski, Krystyna Skarżyńska, and Marek Ziółkowski. Poznań: Wydawnictwo NAKOM, 1990.

Olak, Andrzej J. “Pragmatyzm jako narzędzie komunikacji w organizacji procesowej.” Współczesne Zarządzanie, no. 1 (2013): 185–92.

Otrębska-Popiołek, Katarzyna. Człowiek w sytuacji pomocy: Psychologiczna problematyka przyjmowania i udzielania pomocy. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1991.

Pieczyński, Maciej. Granica propagandy: Łukaszenka i Putin na wojnie hybrydowej z Polską. Warszawa: PIW, 2022.

Rembowski, Janusz. Empatia. Warszawa: WSiP, 1989.

Reykowski, Janusz. Motywacja, postawy prospołeczne a osobowość. Warszawa: PWN, 1986.

———. “Nastawienia egocentryczne i nastawienia prospołeczne.” In Osobowość a społeczne zachowanie się ludzi. Edited by Janusz Reykowski. Warszawa: Książka i Wiedza, 1976.

———. “Osobowość jako centralny system regulacji i integracji czynności człowieka.” In Psychologia. Edited by Tadeusz Tomaszewski. Warszawa: PWN, 1975.

Rorty, Richard. Pragmatyzm. Translated by Andrzej Szahaj. Toruń: Wydawnictwo UMK, 1999.

Saarni, Carolyn. “Kompetencja emocjonalna i samoregulacja w dzieciństwie.” In Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna. Edited by Peter Salovey and David J. Sluyter. Translated by Maciej Karpiński. Poznań: Rebis, 1999.

Schwartz, Shalom H. “Individualism–Collectivism Critique and Proposed Refinements.” Journal of Cross-Cultural Psychology 21, no. 2 (1990): 139–57.

Schwartz, Shalom H., and Wolfgang Bilsky. “Toward a Theory of the Universal Content and Structure of Values: Extensions and Cross-Cultural Replications. Journal of Personality and Social Psychology 58, no. 5 (1990): 878–91.

Skarga, Barbara. Tercet metafizyczny. Kraków: Znak, 2009.

Sławek, Tadeusz. “Autonomia, kształcenie, dług.” In Wolność, równość, uniwersytet. Edited by Cezary Kościelniak and Jarosław Makowski. Warszawa: Instytut Obywatelski, 2011.

Sontag, Susan. Widok cudzego cierpienia. Translated by Sławomir Magala. Kraków: Karakter, 2016.

Szpunar, Magdalena. “Ludzie zbędni: Od ludzi luźnych do prekariuszy.” Colloquium, no. 4 (2022): 145–63.

———. (Nie)potrzebna wrażliwość. Kraków: Instytut Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej UJ, 2018.

———. “Niewrażliwa kultura: O chronicznej potrzebie wrażliwości w niewrażliwym świecie.” Kultura Współczesna, no. 4 (2018): 13–23.

Szyszkowska, Maria. U źródeł współczesnej filozofii człowieka, Warszawa: Pax, 1972.

Tajfel, Henri, and John Charles Turner. “An Integrative Theory of Intergroup Conflict.” In The Social Psychology of Intergroup Relations. Edited by William G. Austin and Stephen Worchel. Monterey, California: Brooks/Cole, 1979.

de Tocqueville, Alexis. O demokracji w Ameryce. Translated by Barbara Janicka and Marcin Król. Vol. 2. Kraków: Znak, 1996.

Triandis, Harry C., Christopher C. McCusker, and C. Harry Hui. “Multimethod Probes of Individualism and Collectivism.” Journal of Personality and Social Psychology 59, no. 5 (1990): 1006–20.

Tymowski, Andrzej. “Moralność a wychowanie.” In Społeczeństwo wychowujące: Rzeczywistość i perspektywy. Edited by Bogdan Suchodolski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983.

Uhlig, Anna. “Wartości socjocentryczne.” In Młodzież a wartości. Edited by Hanna Świda. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1979.

Wosińska, Wilhelmina. Psychologia życia społecznego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004.

Zalewska, E. “Problem mechanizmów zachowań prospołecznych w literaturze psychologicznej.” Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich w Opolu. Psychologia 2 (1980).

Żywczok, Alicja. “Współodczuwanie cudzych stanów psychicznych. Refleksje inspirowane fenomenologicznym dziedzictwem Edith Stein oraz wynikami badań nauk szczegółowych.” Ethos 30, no. 1 (117) (2017): 140–55.