Sztuczna inteligencja jako utopia społeczna
Mariusz WOJEWODA
Instytut Filozofii Nauki, Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Śląski, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice , PolskaAbstrakt
Celem artykułu była analiza problemu sztucznej inteligencji, która wpływa na funkcjonowanie instytucji społecznych. AI rozumiana jest jako logika myślenia maszynowego, która zakłada wprowadzenie optymalnych zasad działania w celu sprawnego funkcjonowania systemu. W tym kontekście autor analizuje logikę władzy w dwóch aspektach: (1) AI jako modelu sprawowania kontroli nad członkami instytucji, (2) możliwości sprawowania kontroli nad AI przez człowieka. W obu przypadkach mamy do czynienia z pewnym wariantem utopii społecznej, w której zakłada się, że taka kontrola przynosi pożądane efekty dla podniesienia sprawności działania systemu – ludzi i maszyn. W obu wypadkach musimy uporać się z zagrożeniami dotyczącymi wolności wyboru. Aby ukazać złożoność tego zagadnienia, autor analizuje koncepcje Shoshany Zuboff, Slavoja Žižka, Nicka Bostroma i Elizera Yudkowsky’ego. Teoretycy ci wskazują na zagrożenia i możliwości, jakie wiążą się z wykorzystaniem AI. Utopia oparta na AI oferuje nam cyfrowy raj, zapewniający bezpieczeństwo i nieograniczony dostęp do informacji, a jednocześnie odbiera prawo do wolnego decydowania o sobie. Działanie to jest na tyle subtelne, że fascynacja związana z możliwościami wykorzystania AI prowadzi do niedostrzegania skali zagrożenia. Autor artykułu chce sprawdzić słuszność dystopijnych zarzutów stawianych AI.
Słowa kluczowe:
techno-utopia, sztuczna inteligencja, etyka AI, Soshana Zuboff, Slavoj Žižek, Nick Bostrom, Elizer YudkowskyBibliografia
Argwal, Ajay, Joshua Gans, and Avi Goldfarb. Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence. Harvard: Harvard Business Review Press, 2018.
Bacon, Francis. Selected Writings of Sir Francis Bacon. New York: Franklin Library, 1982.
———. New Atlantis. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.
Bostrom, Nick. Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford: Oxford University Press, 2014.
Cambridge Dictionary, Cambridge University Press & Assessment, s.v. „Domestication.” https://dictionary.cambridge.org/pl/dictionary/english/domestication.
Campanella, Tommaso. Civitas Solis. Translated by Daniel J. Donno. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1981.
Dusek, Val. Philosophy of Technology: An Introduction. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 2006.
Fleischer, Michael. Kapitalizm i jego sztuczna inteligencja. Wrocław–Kraków: Wydawnictwo Libron, 2022.
Hegel Georg, Wilhelm Friedrich. Fenomenologia ducha. Translated by Światosław Florian Nowicki. (Warszawa: Fundacja Aletheia, 2002).
Kamińska, Joanna. Nowe wspaniałe światy: współczesne projekty doskonałego społeczeństwa. Kraków: Nomos, 2012.
Klain, Stephen J. “What is Technology?” Bulletin of Science, Technology & Society, no. 5 (1985): 215–218.
Kurzwail, Ray. The Singularity Is Near: When Humans Transcend Biology (London: Penguin Publishing Group, 2006).
Manuel, Frank E., and Fritzie P. Manuel. Utopian Thought in Western World. Cambridge: Belknap Press, 1979.
More, Thomas. Utopia. Translation and introduction Clarence H. Miller. New Haven and Yale: Yale University Press, 2001.
Pacey, Arnold. The Culture of Technology. Oxford: Blackwell Publishing Ltd., 1983. https://www.fulcrum.org/epubs/3x816q10j?locale=en#page=18.
Schneider, Susan. Artificial You: AI and the Future of Your Mind. Princton and Oxford: Princton University Press, 2019.
Skinner, Burrhus F. About Behaviorism. New York: Vintage Books, 1976.
———. Science and Human Behaviour. New York: The Free Press, 1965.
———. Walden Two: With a New Preface by Author. Cambridge: Hackett Publishing Company, INC, 2005.
Stephenson, David. Big Data Demystified: How to Use Big Data, Data Science and AI to Make Better Business Decisions and Gain Competitive Advantage. London: Pearson Education, 2011.
Szacki, Jerzy. Spotkania z utopią. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1980.
Walicki, Andrzej. Marksizm i skok do królestwa wolności. Dzieje komunistycznej utopii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996.
Wikipedia, s.v. “Technological Utopianism.” https://en.wikipedia.org/wiki/Technological_utopianism.
Yudkowsky, Eliezer. Complex Value Systems are Required to Realize Valuable Futures. San Francisco: Machine Intelligence Research Institute, 2011. https://intelligence.org/files/ ComplexValues.pdf.
Zuboff, Shoshana. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power. New York: Perseus Books LLC, 2019.
Žižek, Slavoj. Hegel in a Wired Brain. London: Bloomsbury Publishing, 2020.
Instytut Filozofii Nauki, Wydział Humanistyczny, Uniwersytet Śląski, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice
