Etyczne maszyny. Reprezentacje sztucznej inteligencji w powieściach Maszyny takie jak ja Iana McEwana i Klara i słońce Kazuo Ishiguro
Barbara KLONOWSKA
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-8327-854X
Abstrakt
Sztuczna inteligencja prowokuje sprzeczne emocje entuzjazmu i strachu, które mogą być powiązane z szerszymi postawami technofobii lub technofilii. Jest ona też stałym tematem wielu filmów i powieści, co wydaje się szczególnie istotne, gdyż często to poprzez filmy adresowane do szerokiej widowni temat SI wkracza do powszechnej debaty. Dwie powieści wybitnych brytyjskich prozaików, Maszyny takie jak ja Iana McEwana i Klara i słońce Kazuo Ishiguro, jedna w scenerii futurystycznej, druga snując alternatywną historię, również podejmują ten temat z jego nieoczywistymi konsekwencjami. Artykuł dowodzi, że obie powieści ukazują SI jako jednocześnie pożyteczną i problematyczną, stawiając pytania o istotę człowieczeństwa i granice sztucznej inteligencji, problematyzując status inteligentnych maszyn i oswajając czytelników z etycznymi i prawnymi problemami z nimi związanymi. Próbują one też wzbudzić empatię i uwrażliwić czytelnika na los istot innych niż tylko ludzkie.
Słowa kluczowe:
sztuczna inteligencja, technofobia, samoświadomość, posthumanizmBibliografia
Abrams, Robert C. “Klara and the Sun: Kazuo Ishiguro’s New Model for ‘Completion’ at the End of Life.” Journal of the American Geriatrics Society 70 (2022): 636–37.
Adams, Tim. “Ian McEwan: ‘Who’s Going to Write the Algorithm for the Little White Lie?.’” The Guardian, 14 April 2019. https://www.theguardian.com/books/2019/apr/14/ian-mcewan-interview-machines-like-me-artificial-intelligence.
Alber, Jan, Henrik Skov Nielsen, and Brian Richardson, “Unnatural Voices, Minds, and Narration.” In The Routledge Companion to Experimental Literature. Edited by Joe Bray, Alison Gibbons, and Brian McHale. London: Routledge, 2012.
Asimov, Isaac. “Runaround.” In I, Robot. New York: Doubleday, 1950.
Booch, Grady. “Don’t Fear Superintelligent AI”, TEDtalk. Youtube, 13 March 2017. https://www.youtube.com/watch?v=z0HsPBKfhoI.
Bostrom, Nick. Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies. Oxford: Oxford University Press, 2014.
Cawelti, John G. Adventure, Mystery and Romance: Formula Stories as Art and Popular Culture Chicago: University of Chicago Press, 1976.
Ferrando, Francesca. Philosophical Posthumanism. London: Bloomsbury, 2019.
Hauskeller, Michael. “Utopia in Trans- and Posthumanism.” In Post- and Transhumanism: An Introduction. Edited by Robert Ranisch and Stefan Lorenz Sorgner. Frankfurt-am-Main: Peter Lang, 2014.
———. Mythologies of Transhumanism. Cham: Palgrave Macmillan, 2016.
Ishiguro, Kazuo. Klara and the Sun. London: Faber & Faber, 2021.
———. Never Let Me Go. London: Faber & Faber, 2005.
———. The Remains of the Day. London: Faber & Faber, 1989.
Kim, Tae Wan, “Flawed Like Us and the Starry Moral Law: Review of Machines Like Me by Ian McEwan.” Journal of Business Ethics 170 (2021): 875–79.
Księżopolska, Irena. “Can Androids Write Science Fiction? Ian McEwan’s Machines Like Me.” Critique: Studies in Contemporary Fiction 63, no. 4 (2022): 414–29.
Kurzweil, Ray. “We Will Be More Fun, Sexier and More Creative.” Svenska Dagbladet. December 19, 2019. https://www.svd.se/a/d437dfb6-179b-4046-930e-dcfdbf620643.
Landgrebe, Jobst, and Barry Smith. Why Machines Will Never Rule the World: Artificial Intelligence without Fear. New York: Routledge, 2023.
McEwan, Ian. Machines Like Me. London: Jonathan Cape, 2019, e-book.
Mejia, Santiago, and Dominique Nikolaidis. “Through New Eyes: Artificial Intelligence, Technological Unemployment, and Transhumanism in Kazuo Ishiguro’s Klara and the Sun.” Journal of Business Ethics 178 (2022): 303–6.
de Miranda, Luis. AI and Robotics. London: Ivy Press, 2018.
Moor, James H. “Four Kinds of Ethical Robots.” Philosophy Now, no. 72 (2009). https://philosophynow.org/issues/72/Four_Kinds_of_Ethical_Robots.
Moravec, Hans P. Robot: Mere Machine to Transcendent Mind. Oxford: Oxford University Press, 2000.
More, Max. “The Philosophy of Transhumanism.” In The Transhumanist Reader. Edited by Max More and Natasha Vita-More. Chichester: Wiley & Blackwell, 2013.
Nicieja, Stankomir. “Revisiting Utopia: New Directions for Utopian Fiction in Margaret Atwood’s Oryx and Crake and Kazuo Ishiguro’s Never Let Me Go.” In Margins and Centres Reconsidered. Edited by Barbara Klonowska and Zofia Kolbuszewska. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Jana Pawła II, 2008.
Przegalińska, Aleksandra. “Zrozumieć człowieka.” Academia 1–2 (2019): 10–13.
Raine, Craig. A Martian Sends a Postcard Home. Oxford: Oxford University Press, 1980.
Rembowski, Józef. Empatia: Studium psychologiczne. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 1989.
Russell, Stuart, and Peter Norvig, Artificial Intelligence: A Modern Approach. New Jersey: Pearson, 2003.
Stachówna, Grażyna. Niedole miłowania: Ideologia i perswazja w melodramatach filmowych. Kraków: Rabid, 2001.
Torczyńska, Monika. “Sztuczna inteligencja i jej społeczno-kulturowe implikacje w codziennym życiu.” Kultura i Historia 36, no. 2 (2019): 106–26.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0001-8327-854X
