Zdjąć piętno, przywrócić nadzieję. Kary skrajnie długoterminowe a godność osadzonych w kontekście realizowanych przez więziennictwo programów readaptacyjnych
Abstrakt
Zagadnienie kar skrajnie długoterminowych: kary trzydziestu lat pozbawienia wolności i kary dożywotniego pozbawienia wolności, stanowi wieloaspektowe wyzwanie społeczne w kontekście procesu inkluzji z perspektywy modelu pracy ze skazanymi doświadczającymi długoterminowego uwięzienia. W aktualnej rzeczywistości społeczno-prawnej model pracy z osadzonymi odbywającymi kary trzydziestu i dożywotniego pozbawienia wolności uwzględniać powinien odniesienie do takich elementów, jak sens życia, nadzieja, poczucie godności, podmiotowość, odpowiedzialność, poczucie winy, potrzeba zadośćuczynienia oraz potrzeba uznania społecznego. Ich wzmacnianie pozwala osadzonemu stać się „pensjonariuszem doskonałym” w przestrzeni instytucji totalnej i zachować nadzieję, że nawet naznaczony skrajnie długoterminowym uwięzieniem, zachowując jedynie kruchą więź ze światem ludzi wolnych, jest jednocześnie istotą wartościową, która nie utraciła swojej godności.
Słowa kluczowe:
kara skrajnie długoterminowa, godność, nadzieja, podmiotowość, inkluzja społecznaBibliografia
Augé, Marc. Formy zapomnienia. Translated by Anna Turczyn. Kraków: Universitas, 2009.
Badowska-Hodyr, Monika. “Poczucie sensu życia a orientacja na wartości z perspektywy uwięzionych rodziców w świetle teorii Viktora E. Frankla.” In Resocjalizacja, readaptacja i reintegracja społeczna – problemy, programy i perspektywy rozwoju komunikacji. Edited by Irena Mudrecka. Warszawa: Pedagogium – Wyższa Szkoła Nauk Społecznych w Warszawie, 2017.
———. “Prawo człowieka do rehabilitacji moralnej w świetle nauczania Jana Pawła II.” In Osoba i dzieło Ojca Świętego Jana Pawła II. Edited by Paweł Marzec and Jerzy Nikołajew. Tomaszów Lubelski and Lublin: Polihymnia, 2009.
———. Uwięzione rodzicielstwo: Potencjał innowacyjnych rozwiązań penitencjarnych w kontekście społecznych zagrożeń i szans. Rzeszów: Wydawnictwo UR.
———. “What Works? Wolność – godność – tożsamość fenomenem w kontekście pracy z więźniami odbywającymi karę dożywotniego pozbawienia wolności.”
In Dożywotni więźniowie: Najlepsi z najgorszych i źli stale. Edited by Maria Niełaczna and Joanna Klimczak. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022.
Bębas, Sylwester. Rola religii w procesie resocjalizacji. Toruń: Wydawnictwo Edukacyjne Akapit, 2015.
Brodzińska-Patalas, Magdalena. “Wstęp.” In Dożywotni więźniowie: Najlepsi z najgorszych i źli stale. Edited by Maria Niełaczna and Joanna Klimczak. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022.
Buttiglione, Rocco. “Kilka uwag o sposobie czytania Osoby i czynu.” In Karol Wojtyła, “Osoba i czyn” oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego KUL, 2000.
Chałas, Krystyna. Wychowanie ku wartościom: Elementy teorii i praktyki. Vol. 1. Godność, wolność, odpowiedzialność, tolerancja. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2003.
Chudy, Wojciech. Pedagogia godności: Elementy etyki pedagogicznej. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2009.
Dubiel, Kajetan. “Religia i kultura duchowa w procesie resocjalizacji penitencjarnej.” In Religia w procesie resocjalizacji. Edited by Piotr Gołdyn. Konin: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie, 2010.
Frankl, Viktor E. Człowiek w poszukiwaniu sensu: Głos nadziei z otchłani Holokaustu. Translated by Aleksandra Wolnicka. Warszawa: Czarna Owca, 2010.
Goffman, Erving. Piętno: Rozważania o zranionej tożsamości. Translated by Aleksandra Dzierżyńska and Joanna Tokarska-Bakir. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005.
Grzybek, Grzegorz. Etyka rozwoju a wychowanie. Rzeszów: Wydawnictwo UR, 2010.
———. Etyka, rozwój, wychowanie. Bielsko-Biała: Wydawnictwo ATH, 2007.
Jan Paweł II. “Ewangelia więzień.” Address to prison inmates in the Correctional Institution in Płock, 7 June 1991. L’Osservatore Romano, Polish Edition 12, no. 6 (133) (1991): 13–14.
Jedynak, Stanisław, ed. Mały słownik etyczny, s.v. “Godność” (by Krzysztof Kosior). Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Branta, 1999.
———. Mały słownik etyczny, s.v. “Nadzieja” (by Krzysztof Kosior). Bydgoszcz: Oficyna Wydawnicza Branta, 1999.
Kowalczyk, Teresa. “Chrześcijańska koncepcja nadziei w procesie resocjalizacji osób skazanych.” In Religia w procesie resocjalizacji. Edited by Piotr Gołdyn. Konin: Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie, 2010.
Mariański, Janusz. Godność ludzka w narracji społecznej: Studium socjopedagogiczne. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2021.
Niełaczna, Maria, and Joanna Klimczak. “Wprowadzenie.” In Dożywotni więźniowie: Najlepsi z najgorszych i źli stale. Edited by Maria Niełaczna and Joanna Klimczak. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022.
Obuchowski, Kazimierz. Galaktyka potrzeb: Psychologia dążeń ludzkich. Poznań: Zysk i S-ka, 2000.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks karny. Dziennik Ustaw, no. 1138 (2022).
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 lipca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Służbie Więziennej. Dziennik Ustaw, no. 1683 (2023).
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks karny. Dziennik Ustaw, no. 17 (2024).
Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 marca 2019 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości. Dziennik Ustaw, no. 683 (2019).
Olbrycht, Katarzyna. “Godność w teorii i praktyce wychowania.” In Refleksje nad godnością człowieka. Edited by Anna Królikowska and Zbigniew Marek. Kraków: Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum and Wydawnictwo WAM, 2007.
Opora, Robert. Efektywność oddziaływań resocjalizacyjnych. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak, 2015.
Papieska Rada Iustitia et Pax. Kompendium nauki społecznej Kościoła. Translated by Dariusz Chodyniecki and Adam Dalach. Kielce: Jedność, 2005.
Pietrasik, Michał. “Programy readaptacyjne jako droga do resocjalizacji osób pozbawionych wolności.” Służba Więzienna, https://sw.gov.pl/aktualnosc/aresztsledczy-w-lodzi-realizacja-programow-resocjalizacyjnych-jako-forma-oddzialywan-penitencjarnych-majacych-na-celu-spoleczna-readaptacje-skazanych.
Pilch, Tadeusz, et al., eds. Encyklopedia Pedagogiczna XXI wieku. Vol. 1, s.v. “Frankl Viktor Emil – 1905-1997” (by Adam A. Zych). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak,” 2003.
Pilecka, Barbara. “Poczucie sensu życia w wybranych teoriach psychologicznych.” In Osobowościowe i środowiskowe korelaty poczucia sensu życia. Edited by Barbara Pilecka. Rzeszów: Wydawnictwo WSP w Rzeszowie, 1986.
Plzàk, Miroslav. Gra o ludzkie szczęście. Translated by Tadeusz Siemek. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1980.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 września 2017 r. w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości. Dziennik Ustaw, no. 1760 (2017).
Schache, Ruediger. Siedem sekretów szczęścia. Translated by Anna Siudut. Katowice: Wydawnictwo Sonia Draga, 2009.
Szostek, Andrzej. “Godność osobowa i godność osobowościowa.” In Szostek, Wokół godności, prawdy i miłości. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.
Taylor, Sunaura. “Bogactwo istnienia.” Translated by Katarzyna Makaruk. Przekrój 27, no. 3 (3582) (2023): 30–3.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. Dziennik Ustaw 88, no. 553 (1997).
Ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. Dziennik Ustaw 79, no. 523 (2010).
Zarządzenie Nr 19/16 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 14 kwietnia 2016 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia i organizacji pracy penitencjarnej oraz zakresów czynności funkcjonariuszy i pracowników działów penitencjarnych i terapeutycznych oraz oddziałów penitencjarnych. Platforma edukacyjna Służby Więziennej, https://edu.cossw.pl/file/redir.php?id=5752.
Zespół Komunikacji Medialnej CZSW. “Wyniki konkursu na najlepszy program resocjalizacji.” Służba Więzienna, https://www.sw.gov.pl/aktualnosc/centralnyzarzad-sluzby-wieziennej-wyniki-konkursu-na-najlepszy-program-resocjalizacji%20rozsrzygni%C4%99ty.
Ziglar, Zig. Zig Ziglar’s Life Lifters: Moments of Inspiration for Living life Better. Nashville, Tennessee: Broadman & Holman, 2003.







