Postprawdziwa teoria prawdy
Agnieszka LEKKA-KOWALIK
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0002-4834-318X
Abstrakt
Na tle różnych prób zrozumienia postprawdy w artykule wykazano, że ujęcie tego, czym jest postprawda, należy interpretować jako postteorię prawdy. W teorii tej prawdę definiuje się jako adaequatio intellectus et affectuum meorum. Moja emocja stanowi zatem zarówno kryterium prawdziwości danego twierdzenia, jak i jego uprawdziwiacz. To z kolei nadaje twierdzeniu „to prawda” moc performatywną. Fakt ten ma rozmaite konsekwencje, takie jak upolitycznienie prawdy, nieważność logiki i argumentacji, zamiana dialogu na perswazję, epistemologii na etykę i poznania na konstrukcję. Jest to postteoria, spełnia ona bowiem główne funkcje przypisywane „zwykłym” teoriom, jednakże w odróżnieniu od tych ostatnich, które są rezultatem badania rzeczywistości, jest ona rezultatem decyzji woli podążającej za emocjami.
Słowa kluczowe:
prawda, postprawda, kłamstwo, poznanie, emocja, postteoriaBibliografia
Borkowski, Tadeusz. “Brzytwa Ochkama przeciw postprawdzie.” In Postprawda: Spojrzenie krytyczne. Edited by Tomasz W. Grabowski, Mirosław Lakomy, Konrad Oświecimski, and Aleksandra Pohl. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum, 2018.
Chudy, Wojciech. Filozofia kłamstwa. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 2003.
Higgins, Kathleen. “Post-truth: A Guide for the Perplexed.” Nature 540, no. 9 (2016), https://www.nature.com/articles/540009a.
Kamiński, Stanisław. Nauka i metoda: Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Edited by Andrzej Bronk. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1992.
Keyes, Ralph. The Post-Truth Era: Dishonesty and Deception in Contemporary Life. New York: St. Martin’s Press, 2004.
Kucharski, Jarosław. “Postprawda—próba dookreślenia znaczenia.” In Postprawda: Spojrzenie krytyczne. Edited by Tomasz W. Grabowski, Mirosław Lakomy, Konrad Oświecimski, and Aleksandra Pohl. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum, 2018.
Łukasiewicz, Jan. “Logika dwuwartościowa.” In Jan Łukasiewicz, Logika i metafizyka. Edited by Jacek Jadacki. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1998.
Majdański, Stanisław. “Postawy i logiczne wartości (szkic w nawiązaniu do pewnych idei Jana Łukasiewicza).” In Wartość i sens: Aksjologiczne aspekty teorii interpretacji. Edited by Andrzej Tyszczyk, Edward Fiała, and Ryszard Zajączkowski. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2003.
Pariser, Eli. The Filter Bubble: What the Internet is Hiding from You. New York: The Penguin Press, 2012.
Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 8, s.v. “Prawda” (by Andrzej Maryniarczyk). Edited by Andrzej Maryniarczyk et al. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2007.
Ratzinger, Joseph. “Why I Am Still in the Church.” Comunitatea monastica Preasfanta Treime. April 19, 2012. https://www.preasfantatreime.ro/en/blog/2021/04/19/why-i-am-still-in-the-church/.
Stępień, Antoni B. “Wartości poznawcze w ujęciu współczesnej filozofii tomistycznej.” In Antoni B. Stępień, Studia i szkice filozoficzne. Vol. 1. Edited by Arkadiusz Gut. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1999.
Styczeń, Tadeusz. “Etyka jako antropologia normatywna.” In Tadeusz Styczeń, Dzieła zebrane. Vol. 4. Wolność w prawdzie. Edited by Kazimierz Krajewski, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL and Instytut Jana Pawła II KUL, 2013.
Sunstein, Cass R. Republic.com 2.0. Princeton: Princeton University Press, 2007.
Tesich, Steve. “A Government of Lies.” Nation 254, no. 1 (1992): 12–14. https://www.thefreelibrary.com/A+government+of+lies.-a011665982.
“Word of the Year 2016.” OxfordLanguages, https://languages.oup.com/word-of-theyear/2016/.
Żulpo, Maciej. “Post-prawda jako największe zagrożenie i szansa współczesności: Próba dalszej redefinicji i zmiany percepcji pojęcia.” In Media Business Culture. Vol. 2. Siła medialnych przekazów. Edited by Małgorzata Łosiewicz and Anna Ryłko-Kurpiewska. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2020.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0002-4834-318X
