Postprawda w perspektywie społecznej, logicznej i metafizycznej. Uwagi wstępne
Abstrakt
Zjawisko postprawdy zostało ujęte w artykule w perspektywach: społecznej, kulturowej, medialnej, politycznej, logicznej, antropologicznej i metafizycznej, oraz na trzech poziomach obecności kulturowej: w tekstach zawierających postprawdę, w opracowaniach poddających postprawdę analizie i krytyce oraz w studiach poświęconych badaniu istoty zjawiska w zakresie personalizmu, logiki klasycznej i metafizyki. Celem artykułu była analiza postprawdy na poziomie trzecim, zmierzająca do ukazania osobliwości zjawiska w kontekście: prawdy, fikcji, logiki klasycznej i logik nieklasycznych, ontologii, metafizyki, społecznego podmiotu i jego działania. Postprawda jest konstytutywnym elementem kultury postmodernizmu i przyczynia się do obniżenia bytowego statusu zarówno społeczeństw, jak i jednostek. Jest czynnikiem sprawczym globalizacji, symulakryzacji, wirtualizacji, ludologizacji (uzabawienia) oraz powszechnego zakłamania. Jako taka wskazywana jest jako źródło degradacji człowieka i wartości obecnych w tradycji europejskiej.
Słowa kluczowe:
prawda, postprawda, fake news, logika, medioznawstwo, ontologia, metafizyk, komunikacja, postmodernizm, podmiotBibliografia
Austin, John L. How to Do Things with Words. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1975.
Babbitt, Irving. Democracy and Leadership. Indianapolis, Indiana: Liberty Fund, 1979.
Baudrillard, Jean. The Intelligence of Evil: Or, The Lucidity Pact. Translated by Chris Turner. Oxford and New York: Berg Publishers, 2005.
———. “The Precession of Simulacra.” In Jean Baudrillard, Simulacra and Simulation. Translated by Sheila Faria Glaser. Ann Arbor: University of Michigan Press, 1994.
Bąkowicz, Katarzyna. Fake News: Produkt medialny czasów postprawdy. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2020.
Boellstorf, Tom. Coming of Age in Second Life: An Anthropologist Explores the Virtually Human. Princeton: Princeton University Press, 2008.
Chudy, Wojciech. Społeczeństwo zakłamane: Esej o społeczeństwie i kłamstwie. Vol. 1. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2007.
Delsol, Chantal. Éloge de la singularité: Essai sure la modernité tardive. Paris: La Table ronde, 2000.
———. The Unlearned Lessons of the Twentieth Century: An Essay on Late Modernity. Translated by Robin Dick. Wilmington: ISI Books, 2006.
Dohnal, Wojciech. Od polityki pierwotnej do postpolityki: Z dziejów anglosaskiej antropologii politycznej. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2013.
Gergen, Kenneth J. The Saturated Self: Dilemmas of Identity in Contemporary Life. New York: Basic Books, 2000.
Głowala, Michał. “Łatwość i trudność poznania prawdy.” In Prawda i metoda. Vol 2. O prawdzie. Edited by Janusz Jaskóła and Anna Olejarczyk. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2006.
Holmes, Stephen. The Anatomy of Antiliberalism. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1993.
Kałucka, Agnieszka. “Wypowiedzenia performatywne i konstatywne: Teoria aktów mowy.” Acta Universitatis Wratislaviensis: Kształcenie językowe, no. 9(19) (2011): 81–90.
Kłos Jan, Dyktatura jako rezultat braku fundamentów. Dictatorship as a Result of Lack of Foundations. In Postpolityka, postprawda, populizm: Definiowanie (nie) oczywistych pojęć. Post-politics, Post-truth, Populism: Defining (Non)Obvious Concepts. Edited by Marek Sokołowski. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego and Wydawnictwo Adam Marszałek, 2023.
Korab, Kazimierz, ed. Wirtual: Czy nowy wspaniały świat? Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010.
Kripke, Saul. Naming and Necessity. Oxford: Basil Blackwell, 1980.
Lakomy, Mirosław. “Postprawda w dyskursie publicznym w kontekście logiki klasycznej i logiki rozmytej.” Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis: Studia de Cultura 11, no. 1 (2019): 5–14.
Peeters, Marguerite A., The Globalization of the Western Cultural Revolution: Key Concepts, Operational Mechanisms. St. Louis: En Route Books and Media, 2023.
Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 7, s.v. “Fenomenologia” (by Henryk Kiereś). Edited by Andrzej Maryniarczyk et al. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2002.
Powszechna encyklopedia filozofii, vol. 7, s.v. “Ontologia” (by Mieczysław A. Krąpiec). Edited by Andrzej Maryniarczyk et al. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2002.
Powszechna encyklopedia filozofii. Vol. 8, s.v. “Prawda” (by Andrzej Maryniarczyk). Edited by Andrzej Maryniarczyk et al. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2007.
Sokołowski, Marek. “Postpolityka, postprawda, populizm: siła czy słabość? Pytania o wartości.” In Postpolityka, postprawda, populizm: Definiowanie (nie)oczywistych pojęć; Post-politics, Post-truth, Populism: Defining (Non)Obvious Concepts. Edited by Marek Sokołowski. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego and Wydawnictwo Adam Marszałek, 2023.
Strzelecki, Ryszard. Homo ludens kultury współczesnej. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2019.
———. Ku antropologii zabawy: Teoria statusowo-transformacyjna. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2020.
Ślósarz, Anna. Kulturowe źródła postdemokracji: Cultural Sources of Post-democracy. In Postpolityka, postprawda, populizm: Definiowanie (nie)oczywistych pojęć; Post-politics, Post-truth, Populism: Defining (Non)Obvious Concepts. Edited by Marek Sokołowski. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego and Wydawnictwo Adam Marszałek, 2023.
Thomas Aquinas. Summa Theologiae. Corpus Thomisticum, https://www.corpusthomisticum. org/sth1015.html.
Tomaszewski, Norbert. Post-prawda oraz fake news, jako machina napędzającą kampanię prezydencką Donalda Trumpa w 2016 r. In Postpolityka, postprawda,
populizm: Definiowanie (nie)oczywistych pojęć; Post-politics, Post-truth, Populism: Defining (Non)Obvious Concepts. Edited by Marek Sokołowski. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego and Wydawnictwo Adam Marszałek, 2023.
“Word of the Year 2016.” OxfordLanguages, https://languages.oup.com/word-of-theyear/2016/.
Zamojski, Adam. Demokracja czy demolatria: Brzydsze oblicze systemu. In Populizm jako narzędzie marketingu politycznego. Edited by Maria Nowina Konopki, Kamila Glinka, Rafał Miernik. Kielce: Uniwersytet Jana Kochanowskiego, 2017.
