Dylematy etyczne w bioetyce. Narzędzie diagnostyczne oraz granice jego wdrażania za pomocą sztucznej inteligencji
Luis ECHARTE
Uniwersytet Nawarra , Hiszpaniahttps://orcid.org/0000-0002-8059-1992
Antonio PARDO
Uniwersytet Nawarra , HiszpaniaAbstrakt
Od czasu pojawienia się około pięćdziesięciu lat temu amerykańskiego modelu bioetyki jego powszechne przyjęcie w praktyce medycznej dokonało się w niezwykłym tempie. Błyskawiczne rozprzestrzenienie się tego modelu można w znacznym stopniu przypisać faktowi, że wpisuje się on w praktykę aplikowania istniejących już, gotowych zasad postępowania medycznego. Zasady te wykorzystują łatwą do zrozumienia terminologię, która znacznie jednak odbiega od jej interpretacji w kontekście klasycznej hipokratejsko-chrześcijańskiej etyki medycznej. Owa terminologiczna konwergencja, której nie towarzyszy równoważność semantyczna, może prowadzić do błędnych interpretacji tekstów z zakresu bioetyki oraz do niepożądanych skutków łączących się z wykorzystaniem technologii. Odnosząc się, do wszystkich tych niejednoznaczności interpretacyjnych, przedstawiamy analizę elementów podstawowych podejścia zarówno klasycznego, jak i bioetycznego, wskazując na zarysowujące się między nimi kluczowe różnice. Różnice te, dotyczące w szczególności terminologii przyjętej w debacie nad etycznymi dylematami bądź konfliktami, pozwalają rzucić światło na podstawowe założenia obecne w poszczególnych tekstach oraz wskazać na optymalne sposoby wykorzystania sztucznej inteligencji w podejmowaniu decyzji w praktyce medycznej.
Tłumaczenie Dorota Chabrajska
Słowa kluczowe:
etyka klasyczna, etyka postępowa, dylematy etyczne, sztuczna inteligencja, etyka maszynowa, bioetyka, principializm, zasady etykiBibliografia
Aristotle. Nicomachean Ethics. Translated by Roger Crisp. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
Asimov, Isaac. “Runaround.” In Asimov, I, Robot.New York: Bantam Dell, 2004.
Beauchamp, Tom L., and James R. Childress. Principles of Biomedical Ethics. Oxford: Oxford University Press, 1979.
Echarte Alonso, Luis Enrique. “Inteligencia artifi cial emocional en el reverso del test de Turing: Al borde de la singularidad tecnológica son precisas cuatro nuevas leyes para la robótica.” Revista Iberoamericana de Bioética 25 (2024): 1–22.
Engelhardt Jr, H. Tristram. The Foundations of Bioethics. New York: Oxford University Press, 1986.
Gracia, Diego. “La bioética y el problema de la vida.” Acceptance speech at the ceremony of awarding him an honorary doctorate by the University of Burgos, October 17, 2024. Universidad de Burgos https://www.ubu.es/sites/default/files/news/files/discurso_diego_gracia._la_bioetica_y_el_problema_de_la_vida.pdf.
Gracia, Diego. Procedimientos de decisión en ética clínica. Madrid: EUDEMA Universidad, 1991.
Herranz, Gonzalo. “Aspectos éticos de la relación paciente-médico-instituciones públicas de salud.” Lecture, Ferrara, 2002. Universidad de Navarra, Unidad de Humanidades y Ética Médica. https://www.unav.edu/web/unidad-de-humanidades-y-etica-medica/material-de-bioetica/conferencias-sobre-etica-medica-de-gonzalo-herranz/aspecto-s-eticos-de-la-relacion-paciente-medico-instituciones-publicas-de-salud.
[Herranz, Gonzalo]. “Conferencias sobre ética médica de Gonzalo Herranz.” Univer-sidad de Navarra, Unidad de Humanidades y Ética Médica. https://www.unav.edu/web/unidad-de-humanidades-y-etica-medica/material-de-bioetica/conferencias-sobre-etica-medica-de-gonzalo-herranz.
“Is Dying Better than Dialysis for a Woman with Down Syndrome?” Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics, no. 3 (1994): 270–71.
Jaliff Zeligueta, Andrés. “La amistad como comunicación personal y consenso político en Aristóteles.” Cuadernos de Filosofía: Excerpta e dissertationibus in philosophia 9 (1999): 179–267.
Jaliff Zeligueta, Andrés. PhD diss., University of Pamplona, 1996.
John Paul II. “Address to Those Attending a Symposium on ‘Evangelium vitae and Law,’ and the 11th International Colloquium on Roman and Canon Law.” Vatican, May 24, 1996. EWTN, https://www.ewtn.com/catholicism/library/i-appeal-to-worlds-scientific-authorities-halt-the-production-of-human-embryos-8784.
John Paul II. Encyclical Letter Veritatis Splendor. The Holy See. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/en/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_06081993_verita-tis-splendor.html.
Klitzman, Robert “How Chaplains Can Help the Fractured U.S. Health Care System.” STAT 10, November 14, 2024. STAT 10. https://www.statnews.com/2024/11/14/chaplains-hospitals-health-care-burn-out-religion-mortality/.
Kudiabor, Helena. “AI Tool Helps People with Opposing Views Find Common Ground.” Nature, October 17, 2024. Nature, https://www.nature.com/articles/d41586-024-03424-z.
MacIntyre, Alasdair. After Virtue: A Study in Moral Theory. London: Duckworth, 1985.
The National Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research. “The Belmont Report: Ethical Principles and Guidelines for the Protection of Human Subjects of Research, April 18, 1979.” U.S. Department of Health and Human Services. Offi ce of Human Research Protections. https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/belmont-report/read-the-belmont-report/index.html.
Ortega y Gasset, José. The Revolt of the Masses. London and New York: Routledge, 2022.
Pardo, Antonio. “Filosofía y Medicina,” Revista de Medicina de la Universidad de Navarra 35, no. 2 (1991): 43–44.
Pardo, Antonio. “Los intereses de la clase médica.” Revista de Medicina Universidad de Navarra 53, no. 3 (2009): 17–19.
Pardo, Antonio. “Sobre el acto humano: Aproximación y propuesta.” Persona y Bio-ética 12, no. 2 (2008): 78–107.
Pardo, Antonio. “El diálogo en la amistad terapéutica: estadística, riesgo y felicidad.” Cuadernos de Bioética 36, no. 116 (2025): 29–46.
Pardo Caballos, Antonio. Cuadernos de Bioética. “La ambigüedad de los principios de la bioética.” 21, no. 71 (2010): 39–48.
Pellegrino, Edmund D.. “The Metamorphosis of Medical Ethics: A 30-Year Retro-spective.” JAMA, no. 9 (269) (1993): 1158–62.
Pius XII. “Address to an International Congress of Anesthesiologists.” Vatican, November 24, 1957. Lifeissues.net, https://www.lifeissues.net/writers/doc/doc_31re-suscitation.html.
Prat, Enrique H. “El principio de autonomía: Una nueva perspectiva.” A closing lec-ture of the Master in Bioethics. University of Navarra, Pamplona. May 23, 2009. Universidad de Navarra, Unidad de Humanidades y Ética Médica, https://www.unav.edu/web/unidad-de-humanidades-y-etica-medica/material-de-bioetica/el-prin-cipio-de-autonomia-una-nueva-perspectiva.
Smith, Adam. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations. Edited by Edwin Cannan. Chicago: University of Chicago Press, 1977.
Sokol, Daniel K. “Let’s Stop Consenting Patients”. BMJ, no. 348 (2014): g2192.
Strauss, Leo. Natural Right and History. Chicago: University of Chicago Press, 1953.
UNESCO. “Artificial Intelligence: Examples of Ethical Dilemmas.” UNESCO: Artificial Intelligence and Emerging Technologies. https://www.unesco.org/en/artifi-cial-intelligence/recommendation-ethics/cases.
Warnock, Mary, and Elisabeth MacDonald. Easeful Death: Is There a Case for Assi-sted Dying? Oxford: Oxford University Press, 2008.
Uniwersytet Nawarra
