Przerwane oczekiwanie. „Obsoletki” Justyny Bargielskiej jako opowieść paradoksalna
Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest lektura Obsoletek Justyny Bargielskiej jako prozy biorącej udział w poszukiwaniach języka umożliwiającego wyrażenie doświadczenia poronienia. Istotną składową tego doświadczenia jest gwałtowne przejście od wyobrażeń przyszłości organizowanej wokół mającego narodzić się dziecka do przymusowej z nich rezygnacji, co zostało zaznaczone w tytule tekstu formułą „przerwane oczekiwanie”. Pisarska strategia mierzenia się z nigdy nieoczekiwaną stratą została ukazana na gruncie badań feministycznych, afektywnych i widmontologicznych. We wszystkich tych kontekstach poronienie odsłania swą wieloaspektową paradoksalność, w którą wpisuje się między innymi podjęta przez narratorkę Obsoletek praktyka fotografii martwych płodów na prośbę ich rodziców – jej zasadność przedstawiono na gruncie myśli Susan Sontag, upatrując w działaniach bohaterki formy współuczestniczenia w cudzej żałobie. Naznaczona komizmem i brutalnością, asocjacyjna i alogiczna narracja Obsoletek sygnalizuje specyfikę oczekiwania na dziecko polegającą na wykluczeniu z pola widzenia straty, która – o ile do niej dojdzie – wymyka się próbom zarówno opisu, jak i nadania jej sensu.
Słowa kluczowe:
Justyna Bargielska, Obsoletki, poronienie, paradoks, oczekiwanieBibliografia
Adamczewska, Izabella. “Pisarz w mediach masowych, czyli autentyzm jako literacki chwyt (auto)promocyjny.” Teksty Drugie, no. 6 (2012): 300–12.
Bargielska, Justyna. “Chciałabym opowiedzieć o moim pierwszym porodzie.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. China Shipping. Kielce: kserokopia.art, 2005.
Bargielska, Justyna. “Ciąża lękowa.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Ciąża przebaczenia.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Córka Beaty.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. Dating Sessions. Kraków: Zielona Sowa, 2003.
Bargielska, Justyna. Dwa fiaty. Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury,2009.
Bargielska, Justyna. “Fantazjuje o śmierci dziecka.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Jak fotografować zmarłe dzieci.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Jak myślałam, że co jest w słoiku?” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. Małe lisy. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2013.
Bargielska, Justyna. “O moim wydawcy.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Oczywiście deszcz.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Piotruś, jeden z tych.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Przyszła mięta i szaleje.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Samodzielna mama i jej droga lampa.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Śmierć jak malowanie.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010.
Bargielska, Justyna. “Tammy likes grief.” In Bargielska, Obsoletki. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2010
[Bargielska, Justyna, and Violetta Szostak.] “Schwytajcie nam lisy, małe lisy. Z Justyną Bargielską rozmawiała Violetta Szostak.” Gazeta Wyborcza, December 12, 2011. wyborcza.pl. https://wyborcza.pl/7,75410,10734225,bargielska-schwytaj-cie-nam-lisy-male-lisy.html.Bator, Joanna.
Chmurdalia. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2010.
Bator, Joanna. Ciemno, prawie noc. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2012.
Cozza, Giorgia. Przerwane oczekiwanie: Poradnik dla kobiet po poronieniu. Translated by Alicja Paleta and Barbara Sosnowska. Warszawa: Wydawnictwo Mamania, 2013.
Czapliński, Przemysław. “Poetyka afektywna i powieść o rodzinie.” In Kultura afektu – afekty w kulturze: Humanistyka po zwrocie afektywnym. Edited by Ryszard Nycz, Anna Łebkowska, and Agnieszka Dauksza. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2015.
Fiedorczuk, Natalia. Jak przestałam kochać centra handlowe. Warszawa: Wydawnictwo Wielka Litera, 2016.
Gawron, Agnieszka. Macierzyństwo: Współczesna literatura, kultura, etyka. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016.
Glosowitz, Monika. “Niemożliwe światy Justyny Bargielskiej: Lektura afektywna.” Śląskie Studia Polonistyczne, nos. 1–2 (2014): 173–86.
Hryciuk Renata, and Elżbieta Korolczuk, eds. Pożegnanie z Matką Polką? Dyskursy, praktyki i reprezentacje macierzyństwa we współczesnej Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.
Karpowicz, Ignacy. Balladyny i romanse. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2010.
Karpowicz, Ignacy. Ości. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2013.
Koronkiewicz, Marta. “Bargielska bez wymówek.” Śląskie Studia Polonistyczne nos. 1–2 (2014): 201–15.
Król, Zofia. “Justyna Bargielska ‘Obsoletki.’” Dwutygodnik, no. 12 (2010). dwutygodnik.com, https://www.dwutygodnik.com/artykul/1676-justyna-bargielska-obsoletki.html.
Leociak, Jacek. Doświadczenia graniczne: Studia o dwudziestowiecznych formach reprezentacji. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2009.
Lipszyc, Adam. “Peep show. Lamentacje Justyny Bargielskiej.” Teksty Drugie, no. 6 (2013): 48–66.
Marzec, Andrzej. “Obsolety nowoczesności.” In Marzec, Widmontologia: Teoria filozoficzna i praktyka artystyczna ponowoczesności. Warszawa: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana,2015.
Mrozik, Agnieszka. “Macierzyństwo jako źródło cierpień: Uwagi na marginesie współczesnego dyskursu położniczego.”In Mrozik, Akuszerki transformacji: Kobiety, literatura i władza w Polsce po 1989 roku. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2012.
Mytych-Forajter, Beata. “Najmniejsze zwierzę Justyny Bargielskiej.” In Balaghan: Mikroświaty i nanohistorie. Edited by Mariusz Jochemczyk, Magdalena Kokoszka, and Beata Mytych-Forajter. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015.
Nasiłowska, Anna. Domino: Traktat o narodzinach. Warszawa: Open, 1995.
Nowacki, Dariusz. “Lisy małe, ale frajda duża.” Gazeta Wyborcza, March 12, 2013: 18.
Nowacki, Dariusz. “Złe wspomnienia są dobre.” Tygodnik Powszechny, no. 49 (2010). Tygodnik Powszechny, https://www.tygodnikpowszechny.pl/zle-wspomnienia-sa-dobre-144821.
Słaby, Jeanette. “Stereotypy macierzyństwa w prozie Manueli Gretkowskiej i Anny Nasiłowskiej.” Teksty Drugie, nos. 1–2 (2008): 117–37.
Sontag, Susan. “W Platońskiej jaskini.” In Sontag, O fotografii. Translated by Sławomir Magala. Kraków: Karakter, 2017.
Szostak, Violetta. “Justyna Bargielska: Poroniłam.” Wysokie Obcasy, May 23, 2011. wysokieobcasy.pl, https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,53662,9625264,justyna-bargielska-poronilam.html.
Wolińska, Anna. “Oczekiwanie.” In Wolińska, Zdziwienie / oczekiwanie / bezczynność: Estetyka wobec nadmiaru. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2014.
Wódkowska, Alicja. “Obumarłe: O konstruowaniu podmiotu melancholijnego w ‘Obsoletkach’ Justyny Bargielskiej.” Teksty Drugie, no. 6 (2013): 332–42.
