Pisanie przeciw lękom. O dziennikach pandemii z lat 2020-2022
Wojciech KUDYBA
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-5868-3850
Abstrakt
Podjęta w artykule próba spojrzenia na tworzone przez literatów dzienniki pandemiczne pozwoliła wyodrębnić dwa zasadnicze bieguny dokonywanych przez nich wyborów genologicznych. Okazuje się, że niektóre spośród dzienników pandemicznych mieszczą się w formule diariusza intelektualnego. Ich autorzy unikają żywiołu osobistego, koncentrując się na diagnozie lęków zbiorowych i refleksji dotyczącej świata oraz jego zasad. W rozmaity sposób dążą do uogólnienia i syntetycznego, zobiektywizowanego obrazu rzeczywistości. Niemało jest jednak i takich diariuszy, które należą do gatunku journal intime. Dla ich autorów dziennikowe zapiski są narzędziem introspekcji, a czasem nawet formą psychoterapii. Wartością tego typu dzienników bywa bezpośredniość wyrażanych emocji i szczerość pisarzy w prezentowaniu własnych lęków lub urazów oraz trudu ich przezwyciężania, owocującego niekiedy zmianą perspektywy postrzegania samego siebie i dookolnej rzeczywistości.
Słowa kluczowe:
pandemia, dziennik intelektualny, dziennik osobisty, skryptoterapiaBibliografia
Adamczyk, Jacek. “Dziennik wiosny 2020.” In Walery Butewicz, Jacek Adamczyk, and Miłosz Tomkowicz,Świat w grupie ryzyka.Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Bień, Paweł. “Silva rerum.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Boccaccio, Giovanni. Dekameron. Translated by Edward Boyé. Warszawa: Państwo-wy Instytut Wydawniczy, 1975.
Butewicz, Walery. “Dziennik roku zarazy.” In Walery Butewicz, Jacek Adamczyk, and Miłosz Tomkowicz,Świat w grupie ryzyka.Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Butewicz, Walery, Jacek Adamczyk, and Miłosz Tomkowicz.Świat w grupie ryzyka.Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Ofi cyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Czapliński, Przemysław, and Joanna B. Bednarek, eds. To wróci: Przeszłość i przyszłość pandemii. Warszawa: Książka i Prasa, 2022.
Filipowicz, Dominika. “Szanowni Państwo, z uwagi na zaistniałą sytuację...”In Wiosnęodwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkow-ska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Fitas, Adam. Zamiast eposu: Rzecz o “Dziennikach” Zofi i Nałkowskiej. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2011.
Głowacka, Maja, Monika Helak, and Justyna Kościńska. “Konkurs ‘Pamiętniki Pandemii’: Założenia, wyniki, wstępne refl eksje.” Autobiografia: Literatura, Kultura, Media, no. 2 (15) (2020): 227–42.
Gumuła, Wiesław, ed. Dzienniki stanu pandemii (czytane z perspektywy socjologii codzienności). Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2021.
Grzegorzewska, Wioletta. “Pandemiczny dziennik z wyspy: Przeprowadzka z wirusem.” In “Wyborcza na Nowe Życie.” Supplement. Gazeta Wyborcza, no. 86 (2020): 18–19.
Grzegorzewska, Wioletta. Wilcza rzeka.Warszawa: Wydawnictwo WAB, 2021.
Grzenkowicz, Maciej. “Przykładność.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Jaworska-Domagała, Sylwia. “Godzina Wu.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Ka Klakla et al. Jutro nie mieści się w głowie: Dzienniki czasu pandemii, Warszawa: Blue Bird, 2020.
Karwelis, Jerzy. Dziennik zarazy. Wrocław: Siedmioróg, 2023.
Lejeune, Philippe. “Drogi zeszycie...”, “drogi ekranie...”: O dziennikach osobistych. Translated by Agnieszka Karpowicz, Magda Rodak, and Paweł Rodak. Edited by Paweł Rodak. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2010.
Łapińska, Izabela. “Covid-19 kontra menopauza 48.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Łątkowska, Mirosława, ed. Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Ofi cyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Márai, Sándor. Księga ziół.Translated by Feliks Netz. Warszawa: Czytelnik, 2003.
Perzycka,Elżbieta, et al., eds. Dzienniki z pandemii: Autorefl eksje nauczycieli akademickich i studentów w kontekście edukacji zdalnej w Polsce. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2022.
Pietraszek, Marta. “1, 2, 3 Baba Jaga patrzy.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Polkowski, Jan. Pandemia i inne plagi: Notatki marzec–lipiec 2020.
Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2020.
Sikora-Borowiecka, Katarzyna. “Gulasz z kota.”In Wiosnę odwołano: Antologia dzienników pandemicznych.Edited by Mirosława Łątkowska. Kraków and Warszawa: Instytut Literacki and Oficyna Wydawnicza Volumen, 2022.
Szewczyk, Joanna. “Pandemiografie: Teorie, praktyki, prognozy.” Teksty Drugie, no. 2 (2023): 44–66.
Taborska, Agnieszka. Człowiek, który czeka: Pandemia na mansardzie. Kraków: Lokator, 2020.
[Tokarczuk, Olga]. Okno: Olga Tokarczuk o pandemii. Culture.pl.https://culture.pl/pl/artykul/okno-olga-tokarczuk-o-pandemii.
Wolski, Jan. “Nie będę śmierci nabijać licznika: Fragmenty dziennika pandemicznego Wioletty Grzegorzewskiej.” Tematy i Konteksty 16, no. 11 (2021): 383–89.
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa https://orcid.org/0000-0001-5868-3850
