Kultura ciszy a „produktura” i dyktatura hałasu. Wokół Stanisława Grygla i kardynała Roberta Saraha rozważań nad kondycją ludzką
Abstrakt
Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytania o status i rolę ciszy oraz funkcje, jakie pełni ona we współczesnej kulturze. Odcienie znaczeniowe pojęcia ciszy odsłaniają obszerny rezerwuar treści, które ostatecznie ujawniają jej niedefiniowalność. Zagrożeniem dla kultury, czynnikiem destabilizującym ją w wymiarze społecznym jest szeroko rozumiany hałas, zwłaszcza burzący ład hałas egzystencjalny. Poddany jego dyktatowi człowiek ulega swoistemu zniewoleniu i traci poczucie tożsamości, a kultura przeniknięta tego rodzaju hałasem karleje. Omawiając owe zagrożenia, autorka odwołuje się do poglądów Stanisława Grygla i Roberta Saraha. Sarah ukazuje hałas jako czynnik dehumanizujący kulturę. Grygiel wskazuje natomiast na wynaturzoną postać kultury – „produkturę”, w której wskutek eskalacji pragnienia posiadania rzeczy materialnych prawdziwe ludzkie relacje i więzi osobowe ulegają unicestwieniu. Obu tych zagrożeniom przeciwstawiona zostaje kultura ciszy, która jawi się jako przestrzeń kreacji, wolności i kształtowania życia w oparciu o trwałe wartości.
Słowa kluczowe:
cisza, hałas, kultura, byt ludzki, wartościBibliografia
Aghamohammadi, Mehdi. “Silence, an Eye of Knowledge.” International Journal of Education & Literacy Studies 5, no. 2 (2017): 20–28.
Buber, Martin. “Dialog.” In Buber, Ja i Ty: Wybór pism filozoficznych. Edited and translated by Jan Doktór. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1992.
Ciulei, Tomi,ă. “Beyond Words: Problem of Silence.” Procedia: Social and Behavioral Sciences 149 (2014): 184–88.
Filek, Jacek. “Filozofa wstęp do ciszy.” Znak,no. 707 (2014): 90-95.
Gonçalves, Diana. “The Sound of Silence in the Age of Man.” In Cultures of Silence: The Power of Untold Narratives. Edited by Luísa Santos. New York: Routledge, 2023.
Grygiel, Stanisław. Jestem, więc modlę się. Poznań: Flos Carmeli, 2012.
Grygiel, Stanisław. Kimże jest człowiek? Szkice z filozofi i osoby. Kielce: Wydawnictwo Jedność, 1995.
Grygiel, Stanisław. “Kultura, humanizm i religia.” Znak 16, nos. 7-8 (121-122) (1964): 827–34.
Grygiel, Stanisław. Na ścieżkach prawdy: Rozmawiając z Janem Pawłem II. Poznań: Flos Carmeli, 2013.
Grygiel, Stanisław. Od początku – na zawsze: Miłujmy prawdę małżeństwa. Poznań: Flos Carmeli, 2015.
Kierkegaard, Søren. “Zalecone dla własnej oceny współczesności.”In Kierkegaard, Pisma późne.Translated by Karol Toeplitz. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2016.
Lepa, Adam. “Pedagogia galenosfery człowieka.” Łódzkie Studia Teologiczne 20 (2011): 155–67.
Mariański, Janusz. “Sekularyzacja jako megatrend.” Relacje Międzykulturowe – Intercultural Relations 1, no. 1 (2017): 231–57.
Merton, Thomas. Znak Jonasza. Translated by Krystyna Poborska. Poznań: Zysk i S-ka, 2001.
Montiglio, Silvia. Silence of the Land of Logos. New Jersey: Princeton University Press, 2000.
Olearczyk, Teresa. Pedagogia ciszy.Kraków: Wydawnictwo WAM, 2010.
Phnuyal, Bimal. “Commemoration of Paulo Freire.” PLA Notes, no. 32 (1998): 120–3.
Pikuła, Norbert G. “Poczucie sensu życia jako potrzeba egzystencjalna współczesnego człowieka.” In Ważne obszary badawcze w pedagogice. Edited by Katarzyna Jagielska. Kraków: Wydawnictwo Scriptum, 2022.
Sarah, Robert, and Nicolas Diat. Moc milczenia: Przeciw dyktaturze hałasu. Translated by Agnieszka Kuryś. Warszawa: Wydawnictwo Sióstr Loretanek, 2017.
