Słuchanie. Zapomniany fundament demokracji
Iwona BARWICKA-TYLEK
Uniwersytet Jagielloński, Kraków , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-4482-9243
Abstrakt
W artykule przedstawiono historyczne i filozoficzne źródła rozdzielenia „mówienia” i „słuchania” we współczesnym dyskursie politycznym oraz konsekwencje tego rozdzielenia dla funkcjonowania demokracji liberalnej. Punktem wyjścia jest koncepcja Tomasza Hobbesa, którego postrzeganie wolności jako przeciwstawnej prawu stanowionemu sprowadziło polityczne rozumienie „słuchania” wyłącznie do „po-słuszeństwa”. Następnie ukazano losy liberalnej (John Locke) oraz demokratycznej (Jean-Jacques Rousseau) odpowiedzi na nakreślone przez Hobbesa stanowisko, a także ich aktualne i z politycznego punktu widzenia w dużej mierze negatywne konsekwencje praktyczne, opisywane przez Richarda Sennetta i Michela Foucaulta. W ostatniej części artykułu przypomniano – jako alternatywę – starożytną koncepcję demokracji, w której wolności słowa (mowy) towarzyszył wyraźny obowiązek słuchania (greckie pojęcie „isegoria”). Słowa kluczowe: słuchanie, demokracja, liberalizm, wolność, Ateny
