Dlaczego słowa ranią. O istocie krzywdy językowej
Karolina ROZMARYNOWSKA
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa , PolskaAbstrakt
Przedmiotem rozważań podjętych w artykule jest istota i źródło krzywdy językowej. Prowadzone badania łączą ze sobą dwa obszary: (1) etyczne znaczenie krzywdy i (2) sprawczość języka. Ich powiązanie sprawia, że celem podjętych analiz staje się wyjaśnienie, w jaki sposób za pomocą języka możemy krzywdzić drugiego, czyli spełniać czyny moralnie złe. Najważniejsze pytanie dotyczy więc możliwości i warunków krzywdzenia słowem. Aby na nie odpowiedzieć, autorka wyjaśnia etyczne znaczenie krzywdy, odróżnia jej stronę emocjonalną i faktyczną i zastanawia się nad rolą intencji i skutków w zaistnieniu krzywdy. Następnie wskazuje na różnicę z jednej strony między działaniem językowym a mówieniem, które ma charakter czysto opisowy, z drugiej zaś między działaniem językowym a fizycznym. Usiłuje też ustalić, jakie wypowiedzi mają krzywdzącą moc i z czego moc ta wynika. W swoich rozważaniach nawiązuje do klasycznych koncepcji aktów mowy Johna L. Austina i Johna Searle’a, zgodnie z którymi obok wypowiedzi konstatujących, istnieją wypowiedzi performatywne, czyli takie, które mają moc sprawczą. To właśnie fakt, że za pomocą języka nie tylko opisujemy rzeczywistość, ale także działamy i ją zmieniamy, sprawia, że możliwe jest krzywdzenie słowem.
Słowa kluczowe:
krzywda, język, performatywność, John L. Austin, John SearleUniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa
