Towards a Fatalistic Enslavement? On the Relationship between Pagan and Neopagan Fate and Christian Freedom in the Thought of Hans Urs von Balthasar and Henri de Lubac
Lech WOŁOWSKI
Pontifical University of John Paul II in Krakow , Polandhttps://orcid.org/0000-0003-2012-1267
Abstract
The article examines the problem of the relationship between pagan fate (fatum) and its neopagan counterparts to the Christian approach to freedom in the thought of two outstanding theologians of the 20th century: Hans Urs von Balthasar and Henri de Lubac. A comparative method based on the analysis of source texts has been applied. In the case of the first author, the main source is his Theodrama. The results of the analysis indicate the importance of the theatrological context, i.e., of the relation between the fate dominating the ancient tragedy and the theodramatically understood Christian freedom. In the case of the second author, the main source is his treatise The Drama of Atheist Humanism. The analysis reveals that the most important aspect concerns the topic of neopagan versions of fatum, i.e., the contemporary threats to freedom resulting from the programmatic, i.e., anti-theistic, retreat from Christian values.
Keywords:
freedom, fate (fatum), paganism, neopaganism, Hans Urs von Balthasar, Henri de LubacReferences
von Balthasar, Hans Urs. Cordula albo o świadectwie chrześcijanina. Translated by Franciszek Wycisk. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2002.
—–—. Teodramatyka. Vol. 1. Prolegomena. Translated by Magdalena Mijalska, Monika Rodkiewicz, and Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2005.
—–—. Teodramatyka. Vol. 2. Osoby dramatu. Part 1. Człowiek w Bogu. Translated by Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2006.
—–—. Teodramatyka. Vol. 2. Osoby dramatu. Part 2. Osoby w Chrystusie. Translated by Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2006.
Budzik, Stanisław. Dramat odkupienia: Kategorie dramatyczne w teologii na przykładzie R. Girarda, H. U. von Balthasara i R. Schwagera. Tarnów: Biblos, 1997.
Ciola, Nicola. Paradosso e mistero in Henri de Lubac. Roma: Libreria Editrice della Pontificia Universitá Lateranese, 1980.
Katechizm kościoła Katolickiego. Poznań: Pallottinum, 1994.
de Lubac, Henri. Dramat humanizmu ateistycznego. Translated by Arkadiusz Ziernicki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
—–—. Medytacje o Kościele. Translated by Izabela Białkowska-Cichoń. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1997.
—–—. Paradoksy i Nowe paradoksy. Translated by Maria Rostworowska-Książek. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1995.
Tischner, Józef. Ksiądz na manowcach. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007.
—–—. “Łaska i wolność, czyli spór o podstawy liberalizmu.” Znak 44, no. 5 (444) (1992): 4–26.
—–—. Nadzieja czeka na słowo: Rekolekcje. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011.
—–—. Nieszczęsny dar wolności. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
—–—. “Podglądanie Pana Boga.” Znak 49, no. 12 (511) (1997): 8–24.
—–—. Spór o istnienie człowieka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011.
—–—. “Wolność – łaska wszystkich łask.” In Tischner, Nieszczęsny dar wolności. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
Trombik, Kamil. “Wolność a łaska: Interpretacja problemu w filozofii Józefa Tischnera.” Analecta Cracoviensia 50 (2018): 173–90.
Wołowski, Lech. Łaska i wolność u Hansa Ursa von Balthasara i Józefa Tischnera. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2019.
—–—. “The Paradox of Freedom in the Theodramatic Reflection of Hans Urs von Balthasar against the Background of the Thought of Henri de Lubac and Józef Tischner.” Verbum Vitae 40, no. 2 (2022): 303–33.
Wójtowicz, Marek. “Wstęp.” In Henri de Lubac, Dramat humanizmu ateistycznego. Translated by Arkadiusz Ziernicki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
