On Freedom and the Difficulties in Measuring Mysteries
Abstract
The article contrasts two strategies of thinking about freedom which have different philosophical and—above all—political consequences. Within the first strategy freedom is approached as a universal value which can be variously conceptualized. However, while such particular interpretations of freedom differ from each other and are contingent on the historical context (which is demonstrated on the example of the contrast between Sartre’s and Pico della Mirandola’s notions of freedom), it is possible to engage them in a dialogue contributing to what Kant called “orienting oneself in thinking.” Being “in itself” a mystery, conceived as a value, freedom is the point of convergence of all its possible conceptualizations.
The second strategy of thinking began to gain popularity in modernity, when values turned out to be obstacles in adjusting political philosophy to the new scientific paradigm. In place of dialectics, which proceeds from the particular to the general, scientific analysis was introduced with the aim of formulating a narrower yet more specific concept of freedom (and value as such). Owing to such operationalization, values have become entities to be produced and demonstrated to the world. Among the pioneers of the new thinking strategy was Thomas Hobbes, although his concept of Leviathan was not intended as a tool to measure freedom, but justice. The article discusses the shortcomings of such a thinking strategy, simultaneously pointing to two competing concepts of freedom which laid the foundations of, respectively, liberalism and democratism.
Keywords:
concepts of freedom, John Locke, Jean-Jacques Rousseau, liberalism, democratismReferences
Arystoteles. “Topiki.” “O dowodach sofistycznych.” Translated by Kazimierz Leśniak. Warszawa: PWN, 1978.
Barwicka-Tylek, Iwona. “Przeszłość, która nie zaniedbuje przyszłości: O roztropnym korzystaniu z pamięci.” Ethos 34, no. 3 (135) (2021): 67–84.
Berlin, Isaiah. “Dwie koncepcje wolności.” In Berlin, “Dwie koncepcje wolności” i inne eseje. Translated by Hanna Bartoszewicz et al. Warszawa: Res Publica, 1991.
Bauman, Zygmunt. Intimations of Postmodernity. London and New York: Routledge, 1992.
Boorstin, Daniel J. Poszukiwacze: Dzieje ludzkich poszukiwań sensu świata. Translated by Marcin Stopa. Warszawa: Książka i Wiedza, 2001.
Brooke, Christopher. “Rousseau’s Political Philosophy: Stoic and Augustinian Origins.” In The Cambridge Companion to Rousseau. Edited by Patrick Riley. Cambridge University Press, 2006.
Cohen, Adam. Technology and the Early Modern Self. New York: Palgrave Macmillan, 2009.
Constant, Benjamin. “O wolności starożytnych i nowożytnych.” Translated by Zuzanna Kosno. Arka, no. 6 (42) (1992): 73–85.
Dostojewski, Fiodor. Bracia Karamoazow. Translated by Aleksander Wat. Warszawa: PIW, 1984.
Farmer, Stephen. Syncretism in the West: Pico’s 900 Theses (1486). Tempe: Arizona Board of Regents for Arizona State University, 1998.
Frankfurt, Harry G. The Importance of What We Care About. Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
Górecki, Olgierd, ed. Wolność człowieka i jej granice: Antologia pojęcia w doktrynach polityczno-prawnych. Vols. 1–3. Łódź: Wydawnictwo UŁ, 2019.
Haydn, Hiram. Counter-Renaissance. New York: Charles Scribner’s Sons, 1950.
Hobbes, Thomas. Lewiatan czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego. Translated by Czesław Znamierowski. Warszawa: Fundacja Aletheia, 2009.
Jaskólski, Michał, and Krystyna Chojnicka, eds. Słownik historii doktryn politycznych i prawnych, s.v. “Wolność” (by Iwona Barwicka-Tylek). Vol. 6. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2015.
Kant, Immanuel. “Co oznacza: orientować się w myśleniu?” In Kant, “O odkryciu, po którym wszelka nowa krytyka czystego rozumu jest zbędna ze względu na istnienie wcześniejszej” i inne rozprawy filozoficzne. Translated by Tomasz Kupś. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2009.
Locke, John. Dwa traktaty o rządzie. Translated by Zbigniew Rau, Warszawa: PWN, 1992.
Makowski, Piotr. “‘Gilotyna’ Hume’a.” Przegląd Filozoficzny: Nowa Seria 20, no. 4 (2011) 317–34.
Malczewski, Jacek. “Republikańska teoria wolności obywatelskiej w ujęciu Quentina Skinnera.” In Wolność człowieka i jej granice. Vol. 3. Edited by Olgierd Górecki. Łódź: Wydawnictwo UŁ, 2019.
Manent, Pierre. Tocqueville and the Nature of Democracy. Translated by John Waggoner. Lanham: Rowman and Littlefield, 1996.
Mill, John Stuart. “O wolności.” In Mill, “Utylitaryzm.” “O wolności.” Translated by Maria Ossowska. Warszawa: PIW, 1959.
Mouffe, Chantal. Paradoks demokracji. Translated by Wojciech Jach, Magdalena Kamińska, and Andrzej Orzechowski. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe DSWE TWP, 2005.
Möller, Kai. “Two Conceptions of Positive Liberty: Towards an Autonomy-based Theory of Constitutional Rights.” Oxford Journal of Legal Studies 29, no. 4 (2009): 757–86.
Nowakowski, Dawid. “Absolutnie wolny? Wolność człowieka w filozofii Giovanniego Pico della Mirandoli.” Acta Universitatis Lodziensis: Pholia Philosophica 24 (2011): 9–18.
Ogonowski, Zbigniew. Locke. Warszawa: Książka i Wiedza, 1972.
Pico della Mirandola, Giovanni. “Mowa o godności człowieka.” Translated by Zdzisław Kalita. In Wybrane teksty z historii filozofii: Filozofia włoskiego odrodzenia. Edited by Andrzej Nowicki. Warszawa: PWN, 1967.
Puszko, Hanna. Sartre: Filozofia jako psychoanaliza egzystencjalna. Warszawa: Instytut Filozofii UW, 1993.
Putnam, Hillary. “The Collapse of the Fact/Value Dichotomy.” In Putnam, “The Collapse of the Fact/Value Dichotomy” and Other Essays. Cambridge and London: Harvard University Press, 2002.
Rousseau, Jean-Jacques. Przechadzki samotnego marzyciela. Translated by Maria Gniewiewska. Warszawa: Czytelnik, 1967.
———. Szkic o pochodzeniu języków. Translated by Bogdan Banasiak. Kraków: Officyna, 2001.
———. Umowa społeczna. Translated by Antoni Peretiatkowicz. Kęty: Antyk, 2002.
Sartre, Jean-Paul. Byt i nicość. Translated by Jan Kiełbasa et al. Kraków: Zielona Sowa, 1994.
———. What Is Literature? Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1988.
———. “Przy drzwiach zamkniętych.” In Sartre, Dramaty. Translated by Jerzy Lisowski and Jan Kott. Warszawa: PIW, 1958.
———. “La république du silence.” In Sartre, Situations III. Paris: Gallimard, 1949.
Sen, Amartya. The Idea of Justice, London: Penguin Books, 2010.
de Tocqueville, Alexis. O demokracji w Ameryce. Vol. 2. Translated by Barbara Janicka and Marcin Król. Kraków and Warszawa: Znak, 1996.
