Genuine Freedom Resides in the Mind: Stanisław Herakliusz Lubomirski’s a Reflections on Freedom

Ireneusz SZCZUKOWSKI

Kazimierz Wielki University, Bydgoszcz , Poland
https://orcid.org/0000-0001-6520-2218


Abstract

The aim of the article is a discussion of Stanisław H. Lubomirski's reflections on freedom. The concept in question is analyzed in reference to the ancient category of self-care and its Christian rendition, which, on the one hand, embraces humanistic paideia (or spiritual exercises) and, on the other, locates the idea of self-care as such within the realm of the theological insight into the essence of nature and grace, respectively. Thus, in his understanding of freedom, Lubomirski employs the ancient ideal of the sage, combined with the Christian concept of grace which enables the experience of freedom.

Keywords:

Stanisław Herakliusz Lubomirski, 17th century poetry, spiritual exercises, freedom



Dąbkowska-Kujko, Justyna. “Arkadia filozofów.” In Staropolskie arkadie. Edited by Justyna Dabkowska-Kujko and Joanna Krauze-Karpińska. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN and Stowarzyszenie “Pro Cultura Litteraria,” 2010.

———. “Theatrum Stanisława Herakliusza Lubomirskiego.” In Drogi duchowe katolicyzmu polskiego XVII wieku. Edited by Alina Nowicka-Jeżowa. Warszawa: Wydawnictw WUW, 2016.

Foucault, Michel. Hermeneutyka podmiotu. Translated by Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.

———. Historia seksualności. Vol. 3. Troska o siebie. Translated by Tadeusz Komendant. Warszawa: Czytelnik, 2000.

———. Rządzenie sobą i innymi. Translated by Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018.

Hadot, Pierre. Czym jest filozofia antyczna? Translated by Piotr Domański. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2000.

———. Filozofia jako ćwiczenie duchowe. Translated by Piotr Domański. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 1992.

———. Twierdza wewnętrzna: Wprowadzenie do “Rozmyślań” Marka Aureliusza. Translated by Piotr Domański. Warszawa: Wydawnictwo Marek Derewecki, 2004.

Karpiński, Adam. “O autorze: W poszukiwaniu wizerunku ‘Salomona polskiego.’” In Stanisław Herakliusz Lubomirski. Poezje zebrane. Vol. 2. Komentarze. Edited by Adam Karpiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1996.

———.“Stanisław Herakliusz Lubomirski i neostoicyzm.” In Wątki neostoickie w literaturze polskiego renesansu i baroku: Materiały z sesji “Neostoicyzm w literaturze i kulturze staropolskiej”; Szczecin, 20-22 października 1997 roku. Edited by Piotr Urbański. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 1999.

———. “Stanisława Herakliusza Lubomirskiego spotkania z sacrum.” In Religijność literatury polskiego baroku. Edited by Czesław Hernas and Mirosława Hanusiewicz. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1995.

Lasocińska, Estera. “Cnota sama z mądrością jest naszym żywotem”: Stoickie pojęcie cnoty w poezji polskiej XVII wieku. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2003.

—–—. “O lekarstwach ludzkiej duszy: Wokół ‘De remediis animi humani’ Stanisława Herakliusza Lubomirskiego.” Analecta: Studia i Materiały z Dziejów Nauki 29, no. 2 (2020): 83–96.

Lubomirski, Stanisław Herakliusz. “Adverbia moralia.” Edited by Mieczysław Mejor. Translated by Antoni Chryzanty Łapczyński. In Lubomirski, Poezje zebrane. Vol. 1. Teksty. Edited by Adam Karpiński. Warszawa: Wydawnictwo Semper, 1995.

———. Dzieła prozą. Edited by Adam Karpiński et al. Vol. 1. Rozmowy Artaksesa i Ewandra. Edited by Justyna Dąbkowska-Kujko. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN and Stowarzyszenie “Pro Cultura Litteraria”, 2006.

[———]. Momenta ostatnie zycia [...] Stanisława Herakliusza Lubomirskiego [...] albo ksiązka nazwana Repertorum Opuscula, ktorą przed zeszćiem z tego świata łaćińskim wydał stylem, teraz na polski ięzyk przetłumaczona y do druku podana. Warszawa: Drukarnia Scholarum Piarum, 1707. Polona, https://polona.pl/itemview/12cbe6b4-4a64-4f60-9c99-897b7c8a6494?page=5.

—–—. Theomusa sive doctrina fidei Christianae, primum polono, ac dein latino carmine descripta. Theomuza, albo nauka wiary chrystusowey, wprzod polskim, a potem łacińskim wierszem opisana. Polona, https://polona.pl/item-view/b76d99bb-b6e4-4907-afe8-4c132f81303e?page=7.

Martz, Louis Lohr. The Poetry of Meditation: Study in English Religious Literature of the Seventeenth Century. New Haven and London: Yale University Press, 1965.

Mrowcewicz, Krzysztof. Czemu wolność mamy? Antynomie wolności w poezji Jana Kochanowskiego i Mikołaja Sępa Szarzyńskiego. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk and Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987.

———. Trivium poetów polskich epoki baroku: klasycyzm – manieryzm – barok: Studia nad poezją XVII stulecia. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN and Stowarzyszenie “Pro Cultura Litteraria,” 2005.

Nussbaum, Martha C. The Therapy of Desire: Theory and Practice in Hellenistic Ethics. Princeton and Oxford: Princeton University Press, 2018.

Otwinowska, Barbara. “Metafizyka pana na Ujazdowie.” In Religijność literatury polskiego baroku. Edited by Czesław Hernas and Mirosława Hanusiewicz. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1995.

Pelc, Janusz. “Wokół ‘Adverbiorum moralium.’” In Stanisław Herakliusz Lubomirski: Pisarz – polityk – mecenas. Edited by Wanda Roszkowska-Sykałowa. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk and Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1982.

Rabbow, Paul. Seelen-führung: Methodik der Exertitien in der Antike. München: Kösel-Verlag, 1954.

Raubo, Grzegorz. Barokowy świat człowieka: Refleksja antropologiczna w twórczości Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Poznań: Wydawnictwo UAM, 1997.

———. “Libertas indifferentiae i dylematy barokowego humanizmu.” In Etos humanistyczny. Edited by Piotr Urbański. Warszawa: Neriton, 2010.

Skrzypek, Marian. “Filozoficzny rodowód antropologii Lubomirskiego i jej centralny problem – człowiek w świecie pozorów.” In Stanisław Herakliusz Lubomirski: Twórca i dzieła. Edited by Adam Karpiński and Estera Lasocińska. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2003.

Sloterdijk, Peter. Musisz swe życie odmienić: O antropotechnice. Translated by Jarosław Janiszewski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014.

Trościński, Grzegorz. Wczasy wielkiego człowieka: Studium o poezji Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Sandomierz: Wyższa Szkoła Humanistyczno-Przyrodnicza, 2005.

Urbański, Piotr. Natura i łaska w poezji polskiego baroku: Okres potrydencki; Studia o tekstach. Kielce: Wydawnictwo Szumacher, 1996.


Published
2023-10-06


SZCZUKOWSKI, I. (2023). Prawdziwa wolność jest w umyśle. Stanisława Herakliusza Lubomirskiego refleksja nad wolnością. Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 36(1), 81–98. https://doi.org/10.12887/36-2023-1-141-07

Ireneusz SZCZUKOWSKI 
Kazimierz Wielki University, Bydgoszcz https://orcid.org/0000-0001-6520-2218



License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.