The Bishop Challenged by a Chef: Some Remarks on Civic Dignity
Abstract
The present considerations on civic dignity as conceived by Emmanuel Lévinas are inspired by a frequently quoted anecdote (describing an event which never took place), originally described by Zofia Kossak-Szczucka in her novel Dziedzictwo [Inheritance], based on 19th century records. The dynamics underlying the social behaviors immediately before the January Uprising of 1863 resulted not only from the public protests against the Russian occupation and the emotions they involved, but also from the existing divisions in the society regarding the resistance against the Russian authorities. At the time when most European societies debated the modern concept of nation (discussed in the paper in the context of Ernst Renan’s writings, extensively commented on by Eric Hobsbawm), the Poles focused on the shape of preferred behaviors and attitudes: a departure from the socially preferred norms would be considered as a denial of the commitment to or a betrayal of the community.
Translated by Dorota Chabrajska
Keywords:
Zygmunt Szczęsny Feliński, Lucyna Ćwierczakiewiczowa, dignity, nation, communityReferences
Anderson, Benedict. Wspólnoty wyobrażone: Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu. Translated by Stefan Amsterdamski. Warszawa and Kraków: Fundacja im. Stefana Batorego and Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 1997.
Barańska, Joanna. “Manuela Gretkowska: Ćwierczakiewiczowa to był kombajn, który przejechał przez XIX w. [Wywiad].” Onet: Książki, https://kultura.onet.pl/ksiazki/manuela-gretkowska-mistrzyni-wywiad-kim-byla-lucyna-cwierczakiewiczowa/nw73v7e.
Berg, Mikołaj. Zapiski o polskich spiskach i powstaniach. Part 2. Warszawa: Drukarnia A. T. Jezierskiego, 1906.
Borkowska, Grażyna. Pozytywiści i inni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
Dobraczyński, Jan. A to jest zwycięzca. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1986.
[Epsilon]. Żywot i czyny Wielopolskiego podług najnowszych badań opisał Epsilon. Poznań: Nakładem Redakcyi “Kuryera Poznańskiego,” 1879.
[Feliński, Zygmunt Szczęsny]. Pamiętniki ks. Zygmunta Szczęsnego Felińskiego. Part. 2., 1851–1883. Kraków: Zgromadzenie Rodziny Maryi, 1897.
Frącek, Teresa. “Idea odrodzenia w duszpasterskiej działalności błogosławionego arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego w archidiecezji warszawskiej.” Prawo Kanoniczne 47, nos. 3–4 (2004): 227–56.
[From the Editors]. Dziennik Poznański, no. 90 (1862): 1–2.
Gazeta Wrocławska. “Prezydent-zamachowiec i polski Leonardo da Vinci. Nieznane fakty z życia znanych Polaków.” March 29, 2021. https://gazetawroclawska.pl/prezydentzamachowiec-i-polski-leonardo-da-vinci-nieznane-fakty-z-zyciaznanych-polakow/ga/c11-15284950/zd/46440420.
Giller, Agaton. “Wspomnienie o Zygmuncie Szczęsnym Felińskim arcybiskupie metropolicie warszawskim napisał Stefan Prawdzicki.” In Giller, Historja powstania narodu polskiego 1861–1864 r. Vol. 2. Paryż: Księgarnia Luxemburgska, 1868.
Godlewski, Michał. Tragedia arcybiskupa Felińskiego. Poznań: Redakcja Wydawnictw UAM, 2007.
Gretkowska, Manuela. Mistrzyni. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2021.
Hobsbawm, Eric. On History. London: Little, Brown Book Group, 1998.
Kieniewicz, Stefan. Powstanie styczniowe. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1983.
“Korespondencya Czasu.” Czas, no. 2 (1862): 1–3.
“Korespondencya Czasu.” Czas, no. 8 (1862): 1–3.
“Korespondencya Czasu.” Czas, no. 85 (1862): 1–3.
Kossak, Zofia. Dziedzictwo. Part 2. In Kossak, Dziedzictwo. Vol. 1. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1974.
Kraushar, Aleksander. Z życia arcybiskupa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego (nieco tajnych dokumentów z roku 1862): Ze źródła archiwalnego. Warszawa: Tłocznia Wł. Łazarskiego, 1916.
“Kronika. Archidiecezya warszawska (Korespond.).” Tygodnik Katolicki 3, no. 22 (1862): 209–12.
Lévinas, Emmanuel. “Duch i twarz.” In Lévinas, Trudna wolność: Eseje o judaizmie. Translated by Agnieszka Kuryś and Jacek Migasiński. Gdynia: Wydawnictwo Atext, 1991.
—–—. Etyka i Nieskończony: Rozmowy z Philippe’em Nemo. Translated by Bogna Opolska-Kokoszka. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Papieskiej Akademii Teologicznej, 1991.
—–—. “Państwo Izrael a religia Izraela.” In Lévinas, Trudna wolność: Eseje o judaizmie. Translated by Agnieszka Kuryś and Jacek Migasiński. Gdynia: Wydawnictwo Atext, 1991.
Migasiński, Jacek. “O pojęciu sprawiedliwości w pismach Emmanuela Lévinasa.” Etyka 49 (2014): 83–96.
Niebelski, Eugeniusz. “Arcybiskup Zygmunt Szczęsny Feliński w obronie duchownych więzionych i zesłanych za udział w ruchu narodowym lat 1861–1864.” Niepodległość i Pamięć 12, no. 1 (21) (2005): 31–45.
Nowak, Maciej. “Lucyna Ćwierczakiewiczowa na sztandary!” wyborcza pl, April 6, 2016. https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,34862,19873114,lucyna-cwierczakiewiczowa-na-sztandary-felieton-nowaka.html.
Nowakowska-Teofilak, Izabela. “Przepis na życie: O niezwykłym życiu Lucyny Ćwierczakiewiczowej opowiada Manuela Gretkowska.” Zwierciadło, March 9, 2022. Zwierciadło: Kultura, https://zwierciadlo.pl/kultura/526044,1,przepis-nazycie-o-niezwyklym-zyciu-lucyny-cwierczakiewiczowej-opowiada-manuelagretkowska.read.
Piwowar, Małgorzata. “Ćwierczakiewiczowa, popularniejsza od Prusa i Sienkiewicza.” Rzeczpospolita, January 2, 2019. Rzeczpospolita, https://www.rp.pl/literatura/art1560761-cwierczakiewiczowa-popularniejsza-od-prusa-i-sienkiewicza.
Płachecki, Marian. Wojny domowe: Szkice z antropologii słowa publicznego w dobie zaborów (1800–1880). Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, 2009.
Prawdzicki, Stefan, Wspomnienie o Szczęsnym Felińskim, arcybiskupie metropolicie warszawskim. Kraków: Księgarnia i Wydawnictwa Dzieł Katolickich, Naukowych i Rolniczych W. Wielogłowskiego i W. Jaworskiego, 1866.
Prus, Bolesław. “Omyłka.” In Prus, Wybór pism. Vol. 3. Nowele. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1957.
[Przyborowski, Walery]. Historya dwóch lat 1861–1862 przez Z. L. S. Vol. 4. Rok 1862. Part 2. Styczeń–czerwiec. Kraków: Wł. Anczyc i Spółka, 1895.
Renan, Ernst. “Co to jest naród?” Translated by Michał Warchala. Res Publica Nowa 18, no. 1 (183) (2005): 135–44.
Sitnik, Aleksander Krzysztof. “Udział bernardynów w powstaniu styczniowym i ich późniejsze losy.” Roczniki Teologiczne 68, no. 4 (2021): 23–85.
Sztokfisz, Marta. Pani od obiadów: Lucyna Ćwierczakiewiczowa; Historia życia. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.
“Wiadomości polityczne.” Nadwiślanin 13, no. 54 (1862): 3–4.
Wyczawski, Hieronim Eugeniusz. Arcybiskup Zygmunt Szczęsny Feliński 1822–1895. Warszawa: Akademia Teologii Katolickiej, 1975.
—–—. “Zbiór materiałów do życia i działalności arcybpa Zygmunta Szczęsnego Felińskiego.” Studia Theologica Varsaviensia 4, no. 1 (1966): 167–249.
Urban, Jacek. “Ks. Ignacy Polkowski (1833–1888) w świetle jego spuścizny przechowywanej w archiwum kapitulnym na Wawelu.” Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 119 (2022): 437–57.
