The Dignity of the Sick: Narrative Medicine in the Process of Restoring the Subjectivity of the Patient
Abstract
The sense of dignity is an individual concept that undergoes various changes depending on the circumstances of a particular person. The right of the person to have her dignity respected appears as self-evident and thus indisputable. However, the social praxis involving patients with a loss of consciousness, memory disorders or mental disorders tends to undermine this right, thus making it necessary to continually call for respect for the dignity of sick persons. Showing respect to human dignity in a difficult time of illness is of key importance as it shapes beliefs and attitudes of patients, their faith (or a lack thereof) in the success of the treatment, and their will to combat the disease. Sensitizing physicians and other healthcare personnel to patients as human beings, giving patients back their agency and, in the first place, their voice, of which, during therapy, they were deprived, may be one of the important forms of restoring the lost dignity to patients. Narrative medicine plays a major role in such a process.
Keywords:
dignity, narrative medicine, communicative competence, disease, health, treatment process, pathosystemReferences
Bachtin, Michaił. Problemy poetyki Dostojewskiego. Translated by Natalia Modzelewska. Warszawa: PIW, 1970.
Bronk, Andrzej. “Kategoria godności człowieka w świetle hermeneutyki.” Analiza i Egzystencja, no. 19 (2012): 11–29.
Charon, Rita. Narrative Medicine: Honoring the Stories of Illness. New York: Oxford University Press, 2006.
Charon, Rita, et al. The Principles and Practice of Narrative Medicine. New York: Oxford University Press, 2017.
Chojnacka-Kuraś, Marta. “Cele i metody kształcenia kompetencji narracyjnej w ujęciu Rity Charon (na przykładzie opowiadania Alice Munro ‘Wiszący most.’)” Teksty Drugie, no. 1 (2021): 81–100.
Cioran, Emil. Zeszysty 1957-1972. Translated by Ireneusz Kania. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 2016.
Czapliński, Przemysław. “Narracje i medycyna.” Teksty Drugie, no. 1(2021): 19–37.
———. “Opiekuńcza utopia.” Teksty Drugie, no. 1 (2021): 7–18.
Dauksza, Agnieszka. “Humanistyka medyczna: O leczeniu (się) w patosystemie.” Teksty Drugie, no. 1 (2021): 38–58.
Frank, Arthur W. The Wounded Storyteller: Body, Illness, and Ethics. Chicago and London: University of Chicago Press, 2005.
Frankl, Viktor E. Wola sensu: Założenia i zastosowania logoterapii. Translated by Aleksandra Wolnicka. Warszawa: Czarna Owca, 2010.
Gabriel, Yiannis. “The Voice of Experience and the Voice of the Expert – Can They Speak to Each Other.” In Narrative Research in Health and Illness. Edited by Brian Hurwitz, Trisha Greenhalgh, and Vieda Skultans. London: Blackwell, 2004.
Gadamer, Hans Georg. O skrytości zdrowia. Translated by Andrzej Przyłębski. Poznań: Media Rodzina, 2011.
Goleman, Daniel. Inteligencja emocjonalna. Translated by Andrzej Jankowski. Poznań: Media Rodzina, 1997.
Gołąb, Andrzej. “Normy moralne a gotowość do udzielania pomocy innym.” In Osobowość a społeczne zachowanie się ludzi. Edited by Janusz Reykowski. Warszawa: Książka i Wiedza, 1976.
Gulla, Bożena, Bernadetta Izydorczyk, and Rafał Kubiak. Godność i intymność pacjenta: Aspekty psychologiczne i prawne. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, 2019.
Jacobson, Nora. “Dignity Violation in Health Care.” Qualitative Health Research 19, no. 11 (2009): 1536–47.
Klemperer, Victor. LTI: Notatnik filologa. Translated by Juliusz Zychowicz. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1983.
Kwiatkowska, Agnieszka. “Jedność w bólu.” Teksty Drugie, no. 1 (2021): 194–204.
Lavant, Christine. Zapiski z domu wariatów. Translated by Małgorzata Łukasiewicz. Wrocław: Ossolineum, 2017.
Maruszewski, Tomasz. “Pamięć autobiograficzna – nowe dane.” Neuropsychiatria i Neuropsychologia 5, nos. 3–4 (2010): 122–9.
McKay, Matthew, Martha Davis, and Patrick Fanning. Sztuka skutecznego porozumiewania się . Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2005.
Modzelewski, Piotr. “Przejawy empatii a satysfakcja z bliskiego związku: Oddziaływanie na podstawie społeczno-emocjonalnego uczenia się.” Psychoseksulogia, no. 3 (2017): 68–78.
Obara, Jerzy. “Nazwy najstarszych pacjentów w socjolekcie medycznym.” In Romantyzm: Literatura – kultura – obyczaj; Prace dedykowane Prof. Marianowi Urselowi w 65. rocznicę urodzin. Edited by Magdalena Jonca, Małgorzata Łoboz, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2015.
Parks, Malcolm R. “Communicative Competence and Interpersonal Control”. In Handbook of Interpersonal Communication. Edited by Mark L. Knapp and Gerlad R. Miller. Beverly Hills: Sage Publications 1997.
Parsons, Talcott. “Propagadna a kontrola społeczna.” In Parsons, Szkice z teorii socjologicznej. Translated by Alina Bentkowska. Warszawa: PWN, 1972.
Pease, Allan, and Barbara Pease. To przecież proste! Towarzyskie umiejętności, które ułatwiają życie. Translated by Bożena Jóźwiak. Poznań: Rebis, 2006.
Pfeifer, Jennifer H., and Mirella Dapretto. “Mirror, mirror, in my mind”: Empathy, Interpersonal Competence, and Mirror Neuron System.” In The Social Neuroscience of Empathy. Edited by Jean Decety and William Ickes. London: The MIT Press, 2009.
Piechowiak, Marek. Filozofia praw człowieka: Prawa człowieka w świetle ich międzynarodowej ochrony. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1999.
Rannikko, Sunna, Minna Stolt, Ritta Suhonen, and Helena Leino-Kilpi. “Dignity Realization in Patients with Stroke in Hospital Care: A Grounded Theory.” Nursing Ethics 26, no. 2 (2019): 378–89.
Sacks, Olivier. Przebudzenia. Translated by Piotr Jaśkowski. Poznań: Zysk i S-ka, 1997.
Samborska-Kukuć, Dorota. “Spotkanie pacjenta z lekarzem oraz anamneza jako clou medycyny narracyjnej w eseistyce Andrzeja Szczeklika.” Teksty Drugie, no. 1 (2021): 101–16.
Shotton, Leila, and David Seedhouse. “Practical Dignity in Caring.” Nursing Ethics 5, no. 3 (1998): 246–55.
Snyder, Timothy. Amerykańska choroba: Szpitalne zapiski o wolności. Translated by Bartłomiej Pietrzyk. Kraków: Znak, 2021.
Szczeklik, Andrzej. Katharsis: O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki. Kraków: Znak, 2006.
———. Kore: O chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny. Kraków: Znak, 2007.
———. Nieśmiertelność: Prometejski sen medycyny. Kraków: Znak, 2012.
Szpunar, Magdalena. “Niewidoczna kultura: O znaczeniu i wartości podejścia kulturowego w psychiatrii.” Ethos 35, no. 2 (138) (2022): 156–79.
Szugajew, Aleksandra. “Metoda uważnego czytania (close reading) w medycynie narracyjnej.” In Medycyna narracyjna: Opowieści o doświadczeniu choroby w perspektywie medycznej i humanistycznej. Edited by Marta Chojnacka-Kuraś. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2019.
Trzebiński, Jerzy. “Narracyjne konstruowanie rzeczywistości.” In Narracja jako sposób rozumienia świata. Edited by Jerzy Trzebiński. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2002.
Wolynn, Mark. Nie zaczęło się od ciebie: Jak dziedziczona trauma wpływa na to, kim jesteśmy i jak zakończyć ten proces. Translated by Maria Reimann. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca 2017.
Woods, Angela. “Więcej niż rany: Nowe spojrzenie na narracyjność, chorobę i ucieleśnione doświadczenie siebie.” Translated by Aleksandra Pogońska-Baranowska. Teksty Drugie, no. 1 (2021): 245–66.
Woolf, Virginia. “O chorowaniu.” In Woolf, Eseje wybrane. Translated by Magdalena Heydel. Kraków: Karakter, 2015.
Woźny, Aleksander. Scenariusze kultury w mediach i medycynie narracyjnej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2020.
Żukowska, Aneta. Mięcho. Kraków: Karakter, 2019.
