Kazimiera Iłłakowiczówna on the Dignity of the Refugee
Abstract
The presented research is devoted to the issue of the dignity of the refugee, as seen in the prose and poetry of Kazimiera Iłłakowiczówna. The analysis focuses on the manner in which the poet’s work expresses practical guidelines or actions in terms of saving dignitas (hominis) and the issue of maintaining respect for her homeland and her nation during her stay in exile. The methodological context for the considerations presented here is hermeneutics grounded in philological-historical and philosophical reflections on the phenomenon of autobiography. The research reveals that the work of the Polish writer focuses on axiological problems that relate directly to the dignity of the refugee from the perspective of his or her material condition, as well as the psychological-emotional or, more broadly, spiritual-intellectual sphere. What emerges from the texts is a multifaceted self-portrait of a refugee who tries to survive the time of separation from his or her loved ones and homeland in a dignified manner, devoting himself or herself to social and patriotic activities, education, gainful employment, and creativity.
Keywords:
Kazimiera Iłłakowiczówna, prose, poetry, refugee, dignityReferences
Borkowski, Andrzej. “A ja jestem córką czarownicy”: Żywioł autoportretowy w twórczości Kazimiery Iłłakowiczówny. Siedlce: Wydawnictwo Naukowe IKRiBL, 2018.
Chojnowski, Zbigniew. Postacie kobiecości: O poezji Kazimiery Iłłakowiczówny. Kraków and Warszawa: Instytut Literatury and Wydawnictwo Naukowe UKSW, 2019.
Danielewska, Łucja. Portrety godzin: O Kazimierze Iłłakowiczównie. Warszawa: Czytelnik, 1987.
Dubisz, Stanisław, ed. Uniwersalny słownik języka polskiego. Vol. 4, s.v. “Uchodźca.” Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2003.
Grimal, Pierre. Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, s.v. “Niobe.” (Translated by Maria Bronowska) Edited by Jerzy Łanowski. Translated by Maria Bronowska et al. Wrocław, Warszawa, Kraków, and Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997.
Gusdorf, Georges. “Warunki i ograniczenia autobiografii.” Translated by Janusz Barczyński. In Autobiografia. Edited by Małgorzata Czermińska. Gdańsk: słowo/obrazterytoria, 2009.
Iłłakowiczówna, Kazimiera. “Czy łatwo jest wrócić?” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Do mojej Grabosi.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 2. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Jeszcze o repatriacji.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Katyński piasek.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Krajobraz z jednego okna.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. Listy do siostry Barbary Czerwijowskiej z lat 1946–1959. Edited by Lucyna Marzec. Poznań: Wydawnictwo Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, 2014.
—–—. “Matka Boska Katyńska.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Modlitwa.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–— “Modlitwa w tłoku.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 2. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Modlitwa za nieprzyjaciół.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Moi uczniowie.” In Iłłakowiczówna, Wspomnienia i reportaże. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Włoszczyńska. Warszawa: Biblioteka “Więzi”, 1997.
—–—. “Nie ma to jak lekcje!” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Nie ode mnie ten głos...” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 2. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “O tłumaczeniu wierszy rumuńskich.” In Iłłakowiczówna, Wspomnienia i reportaże. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Włoszczyńska. Warszawa: Biblioteka “Więzi”, 1997.
—–—. “Oka w zupie.” In Iłłakowiczówna, Wspomnienia i reportaże. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Włoszczyńska. Warszawa: Biblioteka “Więzi”, 1997.
—–—. “Pogrom w Kolozsvárze.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Powszednie życie w Siedmiogrodzie.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Prowincja.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Różne aspekty wygnania.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Różni moi przyjaciele.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Siedmiogrodzkie kwiaty.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. Trazymeński zając: Księga dygresji. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1968.
—–—. “Trudne początki.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Tutti frutti Kolozsváru.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
—–—. “Ulica została pusta.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by
Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Wiersz na styczeń 1944.” In Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 3. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
—–—. “Wrażenia i wiersze: Andrzej Ady.” In Iłłakowiczówna, Niewczesne wynurzenia. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1958.
Jan Paweł II. Pamięć i tożsamość: Rozmowy na przełomie tysiącleci. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2005.
Kuciel-Frydryszak, Joanna. Iłła: Opowieść o Kazimierze Iłłakowiczównie. Warszawa: Marginesy, 2017.
Marzec, Lucyna. Papiery po Iłłakowiczównie: Archiwum jako przedmiot badań. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2022.
Miłosz, Czesław. “Świat (Poema naiwne).” In Miłosz, To, co pisałem: Wiersze. Edited by Włodzimierz Bolecki. Warszawa: Świat Książki, 1998.
Nasiłowska, Anna. “Ciemne światło dzieciństwa: O Kazimierze Iłłakowiczównie – po ukazaniu się jej Poezji zebranych.” Tygodnik Powszechny, no. 37 (1999): 8.
Ołdakowska-Kuflowa, Mirosława. Chrześcijańskie widzenie świata w poezji Kazimiery Iłłakowiczówny. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1993.
Podsiad, Antoni. Słownik terminów i pojęć filozoficznych, s.v. “Godność.” Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 2000.
Ratajczak, Józef. Lekcje u Iłłakowiczówny. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986.
—–—. “Twarze Iłły.” In Kazimiera Iłłakowiczówna, Poezje zebrane. Vol. 1. Edited by Jacek Biesiada and Aleksandra Żurawska-Włoszczyńska. Toruń: Algo, 1999.
Ricoeur, Paul. “Egzystencja i hermeneutyka.” Translated by Karol Tarnowski. In Ricoeur, Egzystencja i hermeneutyka: Rozprawy o metodzie. Edited by Stanisław Cichowicz. Translated by Ewa Bieńkowska et al. Warszawa: De Agostini, 2003.
Sawicki, Stefan. “Problematyka aksjologiczna w badaniach literackich.” In Problematyka aksjologiczna w nauce o literaturze. Edited by Stefan Sawicki and Andrzej Tyszczyk. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1992.
Siedlecka, Joanna. Wypominków ciąg dalszy. Warszawa: Iskry, 1999.
Święch, Jerzy. Literatura polska w latach II wojny światowej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1997.
Walawander, Diana. “Obraz Rumunii we wspomnieniach Kazimiery Iłłakowiczówny: O tułaczce poetki w latach 1939–1947.” Zeszyty Naukowe Zbliżenia Cywilizacyjne 10 (2014): 191–206.
Żmigrodzki, Piotr, ed. Wielki Słownik Języka Polskiego, s.v. “Uchodźca.” https://wsjp.pl/haslo/podglad/23011/uchodzca.
Żynda, Bolesław. Iłłakowiczówna we wspomnieniach starego księgarza. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1988.
