Poetry “that Overhangs the Depths”: An Attempt to Interpret Karol Wojtyła’s – John Paul II’s Poetry within the Cognitivist Paradigm
Maciej T. KOCIUBA
Maria Curie-Skłodowska University, Lublin , Polandhttps://orcid.org/0000-0003-0475-6991
Abstract
The article presents an attempt to interpret the poetry of Karol Wojtyła – John Paul II using categories inspired by the Gestalt theory of cognition. The subject of the analysis is the poem entitled Song of the Hidden God. In this cycle of thirty-three poems, the role of the pictorial layer is examined by applying an original strategy. The images conveyed in the poems with words form complex wholes. The images, which appear as semi-transparent complexes, can be apprehended simultaneously. The reader recreates them in his or her imagination and discovers relationships that bind them. In this poetry, thanks to its concise form, metaphors, and image-based coherence, it is possible to partially suspend the passage of time. Thanks to memory and imagination, the reader can explore the poem as if he or she were looking (synchronically) at an ordered and sensibly structured image. Abstract concepts are linked to concrete images. In this way, the pictorial layer of the work provides the foundation for its semantic structure. Karol Wojtyła – John Paul II’s manner of using language has been compared to the poetic technique applied by Polish poet Józef Czechowicz, a representative of the Second Avant-garde. In certain formal aspects, works of the two poets show surprising similarities. The article confirms that an application the chosen cognitive strategy in the analysis of lyrical religious poetry can bring interesting results.
Keywords:
image, image cognition, poetry, religious lyric, mysticism, John Paul IIReferences
Arystoteles. “Poetyka.” In Arystoteles, Dzieła wszystkie. Vol. 6. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.
Austin, John L. Mówienie i poznawanie: Rozprawy i wykłady filozoficzne. Translated by Bohdan Chwedeńczuk. Warszawa: PWN, 1993.
Czechowicz, Józef. “to wiem.” In Czechowicz, Poezje zebrane. Edited by Aleksander Madyda. Toruń: Wydawnictwo Algo, 1997.
Descartes, René. Rozprawa o metodzie właściwego kierowania rozumem i poszukiwania prawdy w naukach. Translated by Tadeusz Żeleński-Boy. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2002.
Dybciak, Krzysztof, ed. Pisarstwo Karola Wojtyły – Jana Pawła II w oczach krytyków i uczonych. Warszawa: PIW, 2019.
———. Pisarz, który został papieżem: Twórczość Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2020.
———. “Posłowie.” In Karol Wojtyła, Poezje. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1999.
Eleuter [Jarosław Iwaszkiewicz]. “Jan Paweł II.” Twórczość, no. 1 (1979): 143.
Jan od Krzyża. “Lot miłości.” In Jan od Krzyża, Dzieła. Translated by Bernard Smyrak. Kraków: Wydawnictwo Karmelitów Bosych, 1998.
Jäkel, Olaf. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu: Kognitywno-lingwistyczna analiza metaforycznych modeli aktywności umysłowej, gospodarki i nauki. Translated by Monika Banaś and Bronisław Drąg. Kraków: Universitas, 2003.
Kisiel, Marian. Kairos: Szkice o poematach Karola Wojtyły. Kraków: Instytut Literatury, 2022.
Kociuba, Maciej. Antropologia poznania obrazowego. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2010.
Przybylska, Agata. Samotność możliwa w człowieku: Mistyczny aspekt poezji i dramatów Karola Wojtyły. Kraków: Wydawnictwo Arcana, 2002.
Smaszcz, Waldemar. “O czytaniu poezji Karola Wojtyły.” In Karol Wojtyła, Poezje wybrane. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1995.
Szymański, Wiesław P. Z mroku korzeni: O poezji Jana Pawła II. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2009.
Tebień, Joanna. Taka milcząca wzajemność: Pieśń o Bogu ukrytym Karola Wojtyły w świetle doktryny św. Jana od Krzyża. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UPJPII, 2013.
Wierzbicki, Alfred M. “Poeci ludzkiego wnętrza.” Akcent 39, no. 3 (153) (2018): 32–40.
Wojtyła, Karol–Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 1. Juwenilia (1938-1946). Edited by Jacek Popiel. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2019.
———. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 2. Utwory poetyckie (1946-2003). Edited by Zofia Zarębianka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2020.
———. Karol Wojtyła to Mieczysław Kotlarczyk, November 14, 1939. In Wojtyła–Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 1. Juwenilia (1938-1946). Edited by Jacek Popiel. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2019.
———. “Myśląc Ojczyzna....” In Wojtyła – Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 1. Juwenilia (1938-1946). Edited by Jacek Popiel. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2019.
———. “O humanizmie św. Jana od Krzyża.” In Wojtyła, Świętego Jana od Krzyża nauka o wierze. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2000.
———. “Pieśń o Bogu ukrytym.” In Wojtyła – Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 1. Juwenilia (1938-1946). Edited by Jacek Popiel. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2019.
———. “Stanisław.” In Wojtyła, Karol – Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 2. Utwory poetyckie (1946-2003). Edited by Zofia Zarębianka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2020.
———. Świętego Jana od Krzyża nauka o wierze. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2000.
———. “Tryptyk rzymski.” In Wojtyła, Karol – Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 2. Utwory poetyckie (1946-2003). Edited by Zofia Zarębianka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2020.
Zarębianka, Zofia. “O poezji religijnej i sposobach jej badania.” Roczniki Humanistyczne 38, no. 1 (1990): 25–56.
———. Poezja wymiaru sanctum: Kamieńska, Jankowski, Twardowski. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1992.
———. “Semantyka ciszy w ‘Pieśni o Bogu ukrytym’ Karola Wojtyły: Rekonesans.” In Zarębianka, Gdzie jesteś źródło? Zagadnienia tradycji w twórczości literackiej Karola Wojtyły. Kraków: Wydawnictwo Unum, 2022.
———. Spotkanie w słowie: O twórczości literackiej Karola Wojtyły. Kraków: Wydawnictwo Pasaże, 2018.
———. “Tradycje mistyczne w twórczości literackiej Karola Wojtyły.” In Zarębianka, Gdzie jesteś źródło? Zagadnienia tradycji w twórczości literackiej Karola Wojtyły. Kraków: Wydawnictwo Unum, 2022.
———. “Wprowadzenie: Twórczość literacka Karola Wojtyły w kontekście edycji drugiego tomu krytycznego wydania jego dzieł.” In Wojtyła – Jan Paweł II. Dzieła literackie i teatralne. Vol. 2. Utwory poetyckie (1946-2003). Edited by Zofia Zarębianka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2020.
