Polish Bibles from the 16th Century: A Review of Copies, Characteristics and Factors Affecting Prices on the Polish Antiquaria Auction Market
Abstract
This article discusses the copies of 16th-century Polish Bibles on the antiquarian auction market in Poland. It aims to expand the knowledge of surviving copies of old Polish Bibles, which, often, due to being held in private collections, have not been described and catalogued. This study identified 59 offers for Bible copies, with the largest number concerning the Wujek Bible. In turn, the rarest were the 1st edition of the Leopolita Bible and the Brest Bible. The descriptions were supplemented for the 2nd edition of the Leopolita Bible and a brief mention of the Budny Bible. This article also seeks to identify the factors that influenced the prices of the copies discussed earlier. The most important of these included the broadly understood condition of the copy, while the least important was the inclusion of illustrations in the editions of the Bible under discussion.
Keywords:
Bible, 16th century, price, investment, alternative markets, art market, auctions, Wujek Bible, Brest Bible, Leopolita Bible, Budny BibleReferences
Archutowski, J., „I Zjazd Biblistów Polskich”, Przegląd Biblijny 1 (1937) 97–108, https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/713622/edition/676034/content [dostęp: 12.05.2025].
Belcarzowa, E., Polskie i czeskie źródła przekładu Biblii Leopolity (Kraków: Lexis 2006 ).
Bor owski, K., Rynek inwestycji kolekcjonerskich i alternatywnych, wyd. 2 (Warszawa: CeDeWu 2024).
Duda, H., „… każdą razą Biblię odmieniać” Modernizacja języka przedruków Nowego Testamentu ks. Jakuba Wujka w XVII i XVIII wieku (Lublin: TN KUL 1998).
Godlewski, M., „O mistycyzmie cesarza Aleksandra I. Szkic historyczny”, Przegląd Powszechny, 162/484 (1924) 47–61, https://academica.e Biblia Wujka w języku i kulturze polskiej du.pl/reading/readSingle?-page=53&uid=53054183 [dostęp: 12.05.2025].
Gołąb, J., O tłómaczeniu Nowego Testamentu przez ks. Jakuba Wujka (Warszawa: Przegląd Katolicki 1906), https://zbc.uz.zgora.pl/dlibra/doccontent?id=20182 [dostęp: 12.05.2025].
Gustaw, R., „Polskie przekłady Pisma Świętego”, Podręczna encyklopedia biblijna (red. E. Dąbrowski) (Poznań: Księgarnia św. Wojciecha 1959) II.
Jachimczyk, A., „Informacja o książce w księgarniach internetowych”, Przestrzeń informacyjna książki (red. J. Konieczna – S. Kurek-Kokocińska – H. Tadeusiewicz) (Łódź: Wydawnictwo Biblioteka 2009) 161–170.
Jurasz, W., Polski inkunabuł w europejskim stanie, https://dziennikpolski24.pl/polski-inkunabul-w-europejskim-stanie/ar/3236592 [dostęp: 10.10.2024].
Komender, T. – Mieczkowska, H., Katalog druków XVI wieku w zbiorach BU w Warszawie (Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 1998) II: B, Cz. I, https://crispa.uw.edu.pl/object/files/619958/display/Default [dostęp: 12.05.2025].
Kossowska, M., Biblia w języku polskim (Poznań: Księgarnia Św. Wojciecha 1968) I.
Koziara, S., „Biblia Wujka w języku i kulturze polskiej”, Konspekt 14/15 (2003) 129–133.
Krzak-Weiss, K., „Inne spojrzenie na wariantywność pierwszego wydania Biblii Leopolity”, Jak wydawać teksty dawne (red. K. Borowiec et al.) (Poznań: Rys 2017) 297–312.
Kwilecka, I., „Die Brester Bibel: Kulturgeschichtliche und sprachliche Fragen der Übersetzung”, Biblia święta to jest Księgi Starego i Nowego Zakonu. II. Księgi Nowego Testamentu (red. H. Rothe – F. Scholz) (Paderborn: Schöningh 2001) 1485–1660.
Lelewel, J., Bibljograficznych ksiąg dwoje (Wilno: J. Zawadzki 1823) I, https://cybra.lodz.pl/dlibra/publication/711/edition/1093/content [dostęp: 12.05.2025].
Leszczyński, R., „Biblia brzeska – pierwszy ewangelicki przekład Pisma Świętego na język polski”, Kalendarz ewangelicki (red. D. Nowak et al.) (Bielsko-Biała: Augustana 2014) 152–160.
Lewaszkiewicz, T., „Samuel Bogumił Linde jako badacz polskich i innojęzycznych przekładów Biblii”, Na szlakach dawnej i współczesnej polszczyzny. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Danucie Bieńkowskiej (red. D. Kowalska et al.) (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2023) 89–112. (Crossref)
Matuszczyk-Podgórska, B., „Co dziś wiemy o Biblii Leopolity (1561)?”, Portret Wielkiej Damy: Profesor Janina Gardzińska (1944–2022) (red. V. Machnicka et al.) (Bukowiec: Igitur Violetta Machnicka 2023) 131–134.
Michałowska, T., Literatura polskiego średniowiecza (Warszawa: PWN 2011).
Miliszkiewicz, J., „Rynek bibliofilski. Wiekowy klejnot w zbiorach”, Rzeczpospolita 5 lutego (2015).
Muczkowski, J., „O bibliach Szarfenbergerowskich”, Dwutygodnik Literacki 24 (1845) 388–392, https://polona2.pl/ item/o-janach-leopolitach-w-szesnastym-wieku-zyjacych,NTQ0MzI2NDQ/ [dostęp: 12.05.2025].
Nieć, G., „COVID-19 i rynek książki. Ulotne zjawiska i trwałe zmiany”, Perspektywy Kultury 4.2/43 (2023) 639–650, https://doi.org/10.35765/pk.2023.430402.36. (Crossref)
Nieć, G., Wtórny rynek książki w Polsce – instytucje, asortyment, uczestnicy (Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka 2016). (Crossref)
Ostasiewicz, S. – Rusnak, Z. – Siedlecka, U., Statystyka, wyd. 2 (Wrocław: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej 1997).
Pflughoeft, A., Family Stumbles on Two Valuable 400-Year-Old Bibles Hidden in Poland Home, https://www.miamiherald.com/news/nation-world/world/article296864019.html [dostęp 12.05.2025].
Pietkiewicz, R., Biblia Polonorum (Poznań: Pallottinum 2016) I.
Pietkiewicz, R., Biblia Polonorum (Poznań: Pallottinum 2015) V.
Pietkiewicz, R., „Hebraica veritas in the Brest Bible”, Reformation & Renaissance Review 17/1 (2015) 44–62, https://doi.org/10.1179/1462245915Z.00000000068. (Crossref)
Pietkiewicz, R., „Nowe «pilne weźrzenie» w biblijne przekłady Szymona Budnego”, Abychmy w ten przekład pilnie weźrzeli: wobec tłumaczenia tekstów dawnych (red. A. Bielak) (Warszawa: Zakład Graficzny Uniwersytetu Warszawskiego 2014) 129–146.
Podniesiński, P., „Inicjatywy na rynku antykwarycznym jako nowe narzędzie wspomagające badania księgoznawcze”, Biblioteki, informacja, książka: interdyscyplinarne badania i praktyka w XXI wieku (red. M. Kocójowa) (Kraków: Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego 2010).
Pritschet, L. – Powell, D. – Horne, Z., “Marginally Significant Effects as Evidence for Hypotheses: Changing Attitudes over Four Decades”, Psychological Science 27/7 (2016) 1036–1042, https://doi.org/10.1177/ 0956797616645672. (Crossref)
Ptaszyk, M., „Okoliczności wydania Biblii Wujka z 1821 roku”, Pamiętnik Literacki 87/3 (1996) 133–154.
Roszkiewicz, M., Analiza Klienta (Kraków: SPSS Polska 2011).
Rubik, T., Biblia Wujka, Rabba i Grodzickiego. Historia jezuickiego przekładu (ok. 1579–1599) w kontekście kulturowym epoki (praca doktorska, Uniwersytet Warszawski, Wydział „Artes Liberales”, Międzydziedzinowa Szkoła Doktorska; Warszawa 2023).
Rubik, T., „Jan ze Lwowa i Erazm z Rotterdamu. Grecki tekst Nowego Testamentu a pierwodruk (1561) oraz zrewidowana edycja (1575) «Biblii Leopolity»”, The Biblical Annals 13/2 (2023) 363–378, https://doi.org/ 10.31743/biban.14933. (Crossref)
Siess-Krzyszkowski, S., „Warianty typograficzne Biblii brzeskiej”, Tematy i Konteksty 11/6 (2016) 36–59.
Smereka, W., „Zarys bibliograficzny ważniejszych wydań Biblii ks. Wujka (1593–1950)”, Ruch Biblijny i Liturgiczny 3 (1950) 74, 64–91. (Crossref)
Zakonnik, Ł. – Czerwonka, P., „Return on Investment in Alternative Markets: The Case of The Polish Rare Book Market”, Proceedings of the 40th International Business Information Management Association (red. K.S. Soliman) (Seville: IBIMA 2022) 281–288.
Zakonnik, Ł., „Biblie w języku polskim wydane w latach 1801–1945”, Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne 116 (2021) 483–532, https://doi.org/10.31743/abmk.9592. (Crossref)
Zakonnik, Ł., „Kronika Gwagnina na tle polskojęzycznych kronik końca XVI i początku XVII wieku – dostępność i czynniki wpływające na kształtowanie się ceny na polskim rynku antykwarycznym”, Acta Universitatis
Lodziensis. Folia Litteraria Polonica 70/1 (2025) 305–335, https://doi.org/10.18778/1505-9057.70.13. (Crossref)
Zakonnik, Ł., „List of Bibles in Polish Published over the Years 1801–1945 – Supplement” (preprint), https://doi.org/10.13140/RG.2.2.14285.45287.
Zakonnik, Ł. et al., „Art Market Investment Bubble during COVID-19—Case Study of the Rare Books Market in Poland”, Sustainability 14/18 (2022) 11648, https://doi.org/10.3390/su141811648. (Crossref)
Zakonnik, Ł. – Czerwonka, P. – Zajdel, R., „Online Auctions End Time and Its Impact on Sales Success –Analysis of the Odds Ratio on a Selected Central European Market”, Folia Oeconomica Stetinensia 22/2 (2022) 246–264, https://doi.org/10.2478/foli-2022-0029 . (Crossref)
University of Łódź https://orcid.org/0000-0003-1842-7558
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
- Pursuant to the Act on Copyright and Related Rights of February 4, 1994, the Author of the publication grants to the Publisher of the journal „The Biblical Annals” e a non-exclusive and royalty-free license to use the Work submitted for publication, without time and territorial restrictions in the following fields of use:
a) record the Work and copy it by means of any technique (including printing and electronic recording) on all known data carriers (including IT, electronic and polygraphic), and in all IT systems (in particular those available online);
b) enter the Work into computer memory, disseminate the Work and its copies, as well as market the Work and its copies;
c) publicly perform, replay, display and screen the Work, as well as lend, rent and lease the Work and its copies;
d) make available, market and disseminate the Work and its copies via IT networks, and in particular via the Internet, including the promotion or advertising of the Work, the journal or the Publisher. - The Author shall further grant his/her consent for the Publisher to use and dispose of derivative works.
- The Publisher may sublicense the work.
- Third parties may use the articles and other materials containing the Works, or developed on the basis of the Works in line with the model Creative Commons Attribution 4.0 International (also referred to as CC BY 4.0).
