Wykształcenie lekarstwem na samotność? Stefania Wolicka-Arnd – pierwsza Polka ze stopniem doktora filozofii. Studium na podstawie materiałów archiwalnych
Abstrakt
Artykuł przedstawia życie i dzieło Stefanii Wolickiej-Arnd, pierwszej Polki ze stopniem doktora filozofii w Królestwie Polskim i w całej nowożytnej Europie. „Kwestia kobieca”, a w szczególności walka o prawo kobiet do wyższego wykształcenia, stała się sednem jej aktywności zawodowej po powrocie do Polski ze Szwajcarii.
Dziękuję Carrie de Silva za pomoc w poszukiwaniach fotografii Stefanii Wolickiej oraz Julicie Polańskiej za zaangażowanie w odczytanie jej listów. Szczególnie dziękuję Karin Huser, Bogumile Husak, Andrei Siegels i Krystynie Sztranc za pomoc w odnalezieniu i odczytaniu dokumentów archiwalnych. Ich wsparcie podczas rekonstrukcji życiorysu Stefanii Wolickiej okazało się nieocenione.
Słowa kluczowe:
historia filozofii, edukacja kobiet, kobiety w filozofii, kwestia kobiecaBibliografia
“Ach, te uparte filozofki.” Alma Mater: Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, no. 65 (2004). https://web.archive.org/web/20100630123534/http://www3.uj.edu.pl/alma/alma/65/01/08.html.
Beketov, Andrej. “Za i protiv vysšego ženskogo obrazovania.” Ženskoe obrazovanie, nos. 6–7, August–September (1879): 451–58.
Dabrowska, Magdalena. “What does it Mean to be Feminist in Poland? Debates on Feminism in the Young Democracy.” In Women’s Movements: Networks and Debates in Post-communist Countries in the 19th and 20th Centuries. Edited by Edith Saurer, Margarethe Lanzinger, and Elisabeth Frysak. Köln and Weimar: Böhlau Verlag, 2006.
Figner, Vera “Zapechatlennyy trud.” In Polnoye sobrsniye sochineniy v semi tomakh. Vol. 1. Part 1. Moskov: Izdatel’stvo Vseobshchego obshchestva politkatorzhanssyl’no-poselencev, 1932.
—–—. Trwały ślad. Part 1–2. Translated by Julia Mincowa. Warszawa: Książka i Wiedza, 1962.
Hulewicz, Jan. Sprawa wyższego wykształcenia kobiet w Polsce w wieku XIX. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1939.
Johanson, Christine. Woman’s Struggle for Higher Education in Russia 1855–1900. Montreal: McGill – Queen’s University Press 1987.
Kapterev, Piotr. “Idealy zhenskogo obrazovaniya.” Zhenskoye obrazovaniye, no. 3, March (1898).
Kiejzik, Lilianna, and Nadieżda Orlova. Drugi plan, czyli kobiety w filozofii rosyjskiej: Losy – twórczość – działalność. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2021.
“Kobieta doktor.” Gazeta Polska, no. 66 (1875): 3.
“Kronika zagraniczna, literacka, naukowa, artystyczna.” Biblioteka Warszawska: Pismo Poświęcone Naukom, Sztukom i Przemysłowi, no. 2 (138) (1875): 240–70.
[Krupski, Stanisław.] “Od autora ‘Pod skrzydłami Almae Matris.’” Kłosy, no. 768 (1880): 190–91.
“Lista Dam.” Słowo 12, no. 75, March, 30 (1893): 3–4.
Mill, John Stuart. Poddaństwo kobiet. Translated by M. Ch. [Chyżyńska]. Kraków: G. Gebethner, 1887. https://polona.pl/item/poddanstwo-kobiet,OTgwODY4NDQ/6/#info:metadata.
Moras, Justyna. “Na pensji w XIX-wiecznym Poznaniu.” Kronika Miasta Poznania, no. 1 (2001): 28–45.
[Obituary]. Kurier Warszawski, 117, no. 90 (1937): 3.
[Obituary]. Kurier Warszawski, evening edition, 117, no. 117 (1937): 10.
Orlova, Nadezda. “Ženščina v Sankt-Peterburgskom universitete: Zametki po powodu.” In Filosofiă v dialoge kul’tur. Edited by J. N. Solonin. Sankt-Peterburg: Izd. Sankt-Peterburgskogo universiteta, 2010.
Orzeszkowa, Eliza. Eliza Orzeszkowa to Teodor Tomasz Jeż, August 10, 1880, in Listy zebrane. Vol. 6. Wrocław, Warszawa, and Kraków: Zakład im. Ossolińskich, 1967.
Otčet o sostoănii Varšavskih VŽK za 1909-1910 akademičeskiye gody (1-y god suščestvovaniă). Varšava: Tipografiâ Waršavskogo Učebnogo Okruga, 1911.
Przewóska, Marya Czesława (Helia). Eliza Orzeszkowa w literaturze i ruchu kobiecym: Zarys syntetyczny. Kraków: Księgarnia Ludowa K. Wojnara, 1909.
Schnurrenberger, Regula. “Namen, Daten, Fakultäten.” In Ebenso neu als kühn: 120 Jahre Frauenstudium an der Universität Zürich. Edited by Katharina Belser, Gabi Einsele, and Rachel Gratzfeld. Zürich: eFeF, 1988.
Staatsarchiv des Kantons Zürich. Stephanie Wolicka 1875. Universität Zürich. Abgangszeugnis. 5 november 1874.
Staatsarchiv des Kantons Zürich. U 109.7.61. Stephanie Wolicka 1875. Ein Brief ohne Datum.
Staatsarchiv des Kantons Zürich. U 109.7.61. Stephanie Wolicka 1875. Ein Brief vom 5. März 1875.
Staatsarchiv des Kantons Zürich. U 109.7.61. Stephanie Wolicka 1875. Curriculum vitae.
Stadtarchiv Zürich. Universität Zürich. Verzeichniss der an der Universität Zürich: Immatriculirten Studenten; Wintersemester 1870/71. Zürich: Zürcher und Furrer, 1870.
Tiszkin, Grigorij A. “Z historii wyższego wykształcenia kobiet w Rosji.” Translated by J. Rudzki. Rozprawy z Dziejów Oświaty, 23 (1980): 125–38.
Urbanik-Kopeć, Alicja. “Nonsens i lekarz bastard Anna Tomaszewicz-Dobrska (1854-1918).” Analekta: Studia i Materiały z Dziejów Nauki 29, no. 1 (56) (2020): 153–97.
Usakiewicz, Joanna. “Elena Lucrezia Cornaro Piscopia (1646–1684): Pierwsza kobieta philosophiae magistra et doctrix.” Idea – Studia nad Strukturą i Rozwojem Pojęć Filozoficznych, no. 27/t.t. (2015): 91–103.
Vysšye ženskie (Bestuževskie) kursy v S.-Peterburge: Kratkaă istoričeskaă zapiska; 1878-1903 gg. Sankt-Peterburg: Tipografiâ Imperatorskoy Akademii Nauk, 1903.
“Vzglyădy Düringa i Nordau na ženskoe obrazovanie: Iz žyzni literatury.” Ženskoe obrazovanie, no. 8, December (1887): 544–48.
Wolicka, Stefania. “Dwadzieścia pięć lat walki parlamentarnej o prawa kobiety.” Ateneum: Pismo Naukowe i Literackie 1, no. 3 (1894): 497–509.
Wolicka, Stephanie. Griechische Frauengestalten: Erster Theil. Zürich: Zürcher und Furrer, 1875.
Wolicka-Arnd, Stefania. “W imię prawdy: Z powodu powieści Pod skrzydłami Almae matris.” Nowiny, no. 184, July (1880).
[Wolicki, Konstanty]. Wspomnienia Konstantego Wolickiego z czasów pobytu w cytadeli warszawskiej i na Syberii. Lwów: Wydawnictwo Gubrynowicz i Schmidt, 1876.
