Ku fatalistycznemu zniewoleniu? Relacja pogańskiego i neopogańskiego fatum do chrześcijańskiej wolności w myśli Hansa Ursa von Balthasara i Henriego de Lubaca
Lech WOŁOWSKI
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Kraków , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-2012-1267
Abstrakt
Artykuł porusza problematykę relacji pogańskiego fatum i jego neopogańskich odpowiedników do chrześcijańskiego ujęcia wolności w myśli dwóch wybitnych teologów dwudziestego wieku: Hansa Ursa von Balthasara i Henriego de Lubaca. Zastosowana została metoda porównawcza oparta na analizie tekstów źródłowych, głównie Teodramatyki von Balthasara i Dramatu humanizmu ateistycznego de Lubaca. Jak wykazano, w ujęciu zagadnienia przez pierwszego w autorów istotne znaczenie ma kontekst teatrologiczny, dominujące w antycznej tragedii fatum rozpatrywane jest w relacji do teodramatycznie rozumianej wolności chrześcijańskiej. W przypadku rozważań drugiego autora na pierwszy plan wysuwa się problematyka neopogańskich wersji fatum, czyli współczesnych zagrożeń wolności płynących z programowego, antyteistycznego odchodzenia od wartości chrześcijańskich.
Słowa kluczowe:
wolność, fatum, pogaństwo, neopogaństwo, Hans Urs von Balthasar, Henri de LubacBibliografia
von Balthasar, Hans Urs. Cordula albo o świadectwie chrześcijanina. Translated by Franciszek Wycisk. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2002.
—–—. Teodramatyka. Vol. 1. Prolegomena. Translated by Magdalena Mijalska, Monika Rodkiewicz, and Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2005.
—–—. Teodramatyka. Vol. 2. Osoby dramatu. Part 1. Człowiek w Bogu. Translated by Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2006.
—–—. Teodramatyka. Vol. 2. Osoby dramatu. Part 2. Osoby w Chrystusie. Translated by Wiesław Szymona. Kraków: Wydawnictwo M, 2006.
Budzik, Stanisław. Dramat odkupienia: Kategorie dramatyczne w teologii na przykładzie R. Girarda, H. U. von Balthasara i R. Schwagera. Tarnów: Biblos, 1997.
Ciola, Nicola. Paradosso e mistero in Henri de Lubac. Roma: Libreria Editrice della Pontificia Universitá Lateranese, 1980.
Katechizm kościoła Katolickiego. Poznań: Pallottinum, 1994.
de Lubac, Henri. Dramat humanizmu ateistycznego. Translated by Arkadiusz Ziernicki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
—–—. Medytacje o Kościele. Translated by Izabela Białkowska-Cichoń. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1997.
—–—. Paradoksy i Nowe paradoksy. Translated by Maria Rostworowska-Książek. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1995.
Tischner, Józef. Ksiądz na manowcach. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007.
—–—. “Łaska i wolność, czyli spór o podstawy liberalizmu.” Znak 44, no. 5 (444) (1992): 4–26.
—–—. Nadzieja czeka na słowo: Rekolekcje. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011.
—–—. Nieszczęsny dar wolności. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
—–—. “Podglądanie Pana Boga.” Znak 49, no. 12 (511) (1997): 8–24.
—–—. Spór o istnienie człowieka. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011.
—–—. “Wolność – łaska wszystkich łask.” In Tischner, Nieszczęsny dar wolności. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
Trombik, Kamil. “Wolność a łaska: Interpretacja problemu w filozofii Józefa Tischnera.” Analecta Cracoviensia 50 (2018): 173–90.
Wołowski, Lech. Łaska i wolność u Hansa Ursa von Balthasara i Józefa Tischnera. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2019.
—–—. “The Paradox of Freedom in the Theodramatic Reflection of Hans Urs von Balthasar against the Background of the Thought of Henri de Lubac and Józef Tischner.” Verbum Vitae 40, no. 2 (2022): 303–33.
Wójtowicz, Marek. “Wstęp.” In Henri de Lubac, Dramat humanizmu ateistycznego. Translated by Arkadiusz Ziernicki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
