Czy mamy prawo oswoić sztuczną inteligencję?
Marcin FERDYNUS
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-0176-1023
Abstrakt
Celem artykułu jest wskazanie racji przemawiających za tym, że mamy moralne prawo oswoić sztuczną inteligencję, czyli podporządkować ją sobie. Uzasadnienia dla tej tezy poszukuję w dwóch głównych obszarach. Pierwszy obszar koncentruje się wokół negatywnych konsekwencji związanych z zastosowaniem sztucznej inteligencji w codziennym życiu. Drugi obszar wiąże się z próbą odpowiedzi na pytanie, czy sztuczna inteligencja jest podmiotem moralnym. Przeprowadzone analizy prowadzą do dwóch wniosków. Po pierwsze, sztuczna inteligencja generuje i może generować negatywne, indywidualne lub społeczne konsekwencje. Po drugie, sztuczna inteligencja nie jest podmiotem moralnym, ponieważ brakuje jej istotnych, strukturalnych własności moralnych, którymi dysponują osoby ludzkie.
Słowa kluczowe:
sztuczna inteligencja, superinteligencja, podmiot moralny, negatywne konsekwencjeBibliografia
Armstrong, Stuart. “General Purpose Intelligence: Arguing the Orthogonality Thesis.” Analysis and Metaphysics 12 (2013): 68–84.
Arystoteles, “Etyka wielka.” Translated by Witold Wróblewski. In Arystoteles, Etyka wielka. Poetyka. Translated by Witold Wróblewski and Henryk Podbielski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN and Agora, 2010.
Baldwin, Richard. The Globotics Upheaval: Globalisation, Robotics and the Future of Work. New York: Oxford University Press, 2019.
Bączyk-Rozwadowska, Kinga. “Odpowiedzialność cywilna za szkody wyrządzone w związku z zastosowaniem sztucznej inteligencji w medycynie.” Przegląd Prawa Medycznego 8, nos. 3–4 (2021): 5–35.
Bellman, Richard. An Introduction to Artificial Intelligence: Can Computers Think? San Francisko: Boyd & Fraser Publishing Company, 1978.
Bieroński, Michał. “Etyczne i moralne wyzwania związane ze stosowaniem sztucznej inteligencji.” Kieleckie Studia Teologiczne, no. 19 (2020): 7–25.
Boden, Margaret A. Sztuczna inteligencja: Jej natura i przyszłość. Translated by Tomasz Sieczkowski and Piotr Fulmański. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020.
Bostrom, Nick. Superinteligencja: Scenariusze, strategie, zagrożenia. Translated by Dorota Konowrocka-Sawa. Gliwice: Wydawnictwo Helion, 2016.
Bostrom, Nick. “The Superintelligent Will: Motivation and Instrumental Rationality in Advanced Artificial Agents.” Minds and Machines 22, no. 2 (2012): 71–85.
Cathcart, Thomas. Dylemat wagonika. Translated by Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Warszawa: Dom Wydawniczy PWN, 2014.
Charniak, Eugene, McDermott, Drew V. Introduction to Artificial Intelligence. Reading: Addison-Wesley, 1985.
Constantinescu, Mihaela, and Roger Crisp. “Can Robotic AI Systems Be Virtuous and Why Does This Matter?” International Journal of Social Robotics 14 (2022): 1547-57.
Dennett, Daniel C. “Conditions of Personhood.” In The Identities of Persons. Edited by Amélie Oksenberg Rorty. Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1976.
Foot, Philippa. “The Problem of Abortion and the Doctrine of the Double Effect.” In Ethical Theory. An Anthology. Edited by Russ Shafer-Landau. Oxford: Wiley-Blackwell, 2013.
Frankfurt, Harry G. “Freedom of the Will and the Concept of a Person.” The Journal of Philosophy 68, no. 1 (1971): 5–20.
Harari, Yuval Noah. Homo Deus: A Brief History of Tomorrow. New York: Harper, 2016.
Haugeland, John (Ed.). Artificial Intelligence: The Very Idea. Cambridge: MIT Press, 1985.
Hung, Lillian, et al. “The Benefits of and Barriers to Using a Social Robot PARO in Care Settings: A Scoping Review.” BMC Geriatrics 19, 232 (2019): 1–10. https://bmcgeriatr.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12877-019-1244-6.
Jarocki, Jacek. “Tajemnicze cechy percepcji.” Filozofuj!, no. 2 (14) (2017): 11–12.
Jones, Gerald, Daniel Cardinal, and Jeremy Hayward. Moral Philosophy. A Guide to Ethical Theory. London: Hodder Education, 2006.
Kowalczewska, Kaja. Sztuczna inteligencja na wojnie: Perspektywa międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2021.
Kurzweil, Ray. Nadchodzi osobliwość. Kiedy człowiek przekroczy granice biologii. Translated by Eliza Chodkowska and Anna Nowosielska. Warszawa: Kurhaus Publishng, 2013.
Kurzweil, Ray. The Age of Intelligent Machines. Cambridge: MIT Press, 1990.
Lekka-Kowalik, Ewa. “Morality in the AI World.” Law and Business – Sciendo, no. 1 (2021): 44–49.
Łupkowski, Paweł. “Rola etyki i antropologii w rozważaniach o sztucznej inteligencji.” Ethos 18, nos. 1–2 (2005): 239–51.
Müller, Vincent C., and Nick Bostrom. “Future Progress in Artificial Intelligence: A Survey of Expert Opinion.” In Fundamental Issues of Artificial Intelligence. Edited by Vincent C. Müller. Berlin: Synthese Library, Springer, 2016.
Nilsson, Nils J. Artificial Intelligence: A New Synthesis. San Francisko: Morgan Kaufmann, 1998.
Poczobut, Robert. “Kategoria osoby w kontekście kognitywistyki.” Ethos 29, no 4 (116) (2016), s. 133–51.
Poole, David, Mackworth Alan, and Goebel Randy. Computational intelligence: A Logical Approach. New York: Oxford University Press, 1998.
Rawls, John. Teoria sprawiedliwości. Translated by Maciej Panufnik, Jarosław Pasek, and Adam Romaniuk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009.
Rich, Elaine, and Knight Kevin. Artificial Intelligence. New York: McGraw-Hill, 1991.
Richardson, Kathleen. “Sex Robot Matters: Slavery, the Prostituted, and the Rights of Machines.” IEEE Technology and Society Magazine 35, no. (2) (2016): 46–53.
Russell, Stuart, and Peter Norvig. Artificial Intelligence: A Modern Approach. Saddle River: Prentice Hall, 2009.
Schneider, Susan. Świadome maszyny. Sztuczna inteligencja i projektowanie umysłów. Translated by Joanna Bednarek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2021.
Searle, John R. “Minds, Brains and Programs.” Behavioral and Brain Sciences 3, no. 3 (1980): 417–24.
Sharkey, Amanda, and Noel Sharkey. “The Rights and Wrongs of Robot Care.” In Robot Ethics: The Ethical and Social Implications of Robotics. Edited by Patrick Lin, Keith Abney, and George Bekey. Cambridge: MIT Press, 2011.
Sitarz, Olga, and Marcin Sitarz. “Cyfrowe wspomaganie decyzji medycznych w świetle prawa karnego.” Przegląd Prawa Medycznego 8, nos. 3–4 (2021): 36–58.
Spaemann, Robert. „O pojęciu godności człowieka.” In Spaemann, Granice. O etycznym wymiarze działania. Translated by Jarosław Merecki. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2006.
Sparrow, Robert. “Robots in Aged Care: A Dystopian Future?” AI & Society 31, no. 4 (2016): s. 445–54.
Stylec-Szromek, Patrycja. “Sztuczna inteligencja – prawo, odpowiedzialność, etyka.” Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, no. 123 (2018): 501–9.
Szulczewski, Grzegorz. “Sztuczna inteligencja a inteligencja moralna. Zagadnienia wstępne cybernetyki.” Annales. Ethics in Economic Life 22, no. 3 (2019): 19–31.
Ślipko, Tadeusz. Zarys etyki ogólnej. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2004.
Tadeusiewicz, Ryszard. „Archipelag sztucznej inteligencji. Część I.” Napędy i Sterowanie 22, no. 12 (2020): 26–40.
Torczyńska, Monika. “Sztuczna inteligencja i jej społeczno-kulturowe implikacje w codziennym życiu.” Kultura i Historia 36, no. 2 (2019): 106–26.
Vinge, Vernor. “Technological Singularity.” In The Transhumanist Reader. Classical and Contemporary Essays on the Science, Technology, and Philosophy of the Human Future. Edited by Max More, and Natasha Vita-More, Oxford: Wiley-Blackwell, 2013.
Winston, Patrick H. Artificial Intelligence. Reading: Addison–Wesley, 1992.
Wojtyła, Karol. Miłość i odpowiedzialność. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2001.
Woroniecki, Jacek. Katolicka etyka wychowawcza. Vol. 2, part 1. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1986.
Zalta, Edward N., ed. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, s.v. “Artificial Intelligence.” (by Bringsjord, Selmer, and Naveen Sundar Govindarajulu), https://plato.stanford.edu/entries/artificial-intelligence/#WhatExacAI.
Ziemińska, Renata. “Dwa pojęcia świadomości i podmiotu.” Ethos 26, no. 1 (101) (2013): 81–91.
