„Czas przyszły jedną ogarnie nas nazwą: / Niedoskonałych i już zapomnianych”. O nieznanych juwenilnych wierszach Czesława Miłosza
Marek BERNACKI
Katedra Polonistyki, Wydział Humanistyczno-Społeczny, Uniwersytet Bielsko-Bialski, ul. Willowa 2, 43-309 Bielsko-Biała , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-8986-0733
Abstrakt
W artykule autor dokonuje analityczno-interpretacyjnego oglądu trzech nieznanych dotąd młodzieńczych wierszy Czesława Miłosza: Rachunek znowu, Z dołu i „Z pełną świadomością...”. Porównuje je z innymi utworami z tego okresu, które złożyły się na debiutancki tom Miłosza Poemat o czasie zastygłym (1933). Omówione w artykule juwenilne teksty wileńskiego poety powstały w latach 1930-1931, następnie zostały zdeponowane w prywatnym archiwum przyjaciela z lat młodości Teodora Bujnickiego. Wiersze upublicznił 30 czerwca 2021 roku Tadeusz Bujnicki, syn Teodora. Po raz pierwszy zostały opublikowane (w formie fotokopii zachowanych rękopisów) w kwartalniku „Kroniki” redagowanym przez Zbigniewa Fałtynowicza.
Słowa kluczowe:
juwenilna twórczość Czesława Miłosza, grupa poetycka Żagary, Druga Awangarda, język poetycki Czesława Miłosza, literackie WilnoBibliografia
Antologja poezji społecznej 1924-1933. [To the Komitet Wydawniczy Czesław Miłosz, Zbigniew Folejewski]. Wilno: Koło Polonistów Słuchaczy Uniwersytetu Stefana Batorego, 1933.
Balbus, Stanisław. “Pierwszy ruch jest śpiewanie” (O wierszu Miłosza – rozpoznanie wstępne).” In Poznawanie Miłosza. Edited by Jerzy Kwiatkowski. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1985.
Bernacki, Marek. Tropienie Miłosza. Hermeneutyczna “bio-grafia” poety. Kraków: Universitas, 2019.
Bujnicki, Tadeusz. “Rękopisy Miłosza.” Kroniki według Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, no. 4(29) (2021): 20.
Cudak Romuald, Wioletta Hajduk-Gawron, and Agnieszka Madeja, eds. „Na wyrywki”: 100 cytatów z polskiej poezji i dramatu, które powinien znać także cudzoziemiec. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2018.
Czechowicz, Józef. Dzień jak co dzień. Warszawa: f. hoesick, 1930.
Daujotytè, Viktorija, and Mindaugas Kvietkauskas. Litewskie konteksty Czesława Miłosza. Translatedy by Joanna Tabor. Sejny: Pogranicze, 2014.
Fałtynowicz, Zbigniew, “Dar.” Kroniki według Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, no. 4(29) (2021): 20–25.
Franaszek, Andrzej. Miłosz. Biografia. Kraków: Znak, 2011.
Gorczyńska, Renata. “Miłosz wileński. Część druga.” Kwartalnik Artystyczny, no. 4 (2021): 75–94.
Mann, Thomas. Czarodziejska góra. Vol. 2. Translated by Władysław Tatarkiewicz. Warszawa: Świat Książki, 1998.
Miłosz, Czesław. “Bulion z gwoździ.” In Miłosz, Przygody młodego umysłu. Publicystyka i proza 1931-1939. Edited by Agnieszka Stawiarska and Aleksander Fiut. Kraków: Znak, 2003.
———. “Dom młodzieńców.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. “Kompozycja.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. “Na śmierć młodego mężczyzny.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. “Opowieść.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. “Piękna jesteś ojczyzno moja, Europo…”. Magazyn Świąteczny Gazety Wyborczej, April 1–2, 2017: 33.
———. Poemat o czasie zastygłym. Wilno: Koło Polonistów Uniwersytetu Wileńskiego, 1933.
———. “Przeciwko nim.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. “Rachunek znowu,” [rękopis]. Kroniki według Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, no. 4(29) (2021): 23.
———. Trzy zimy. Wilno and Warszawa: Związek Zawodowy Literatów Polskich, 1936.
———. “Wam.” In Miłosz. Wiersze. Vol. 1. Kraków: Znak, 2001.
———. Wiersze. Vols. 1–5. Kraków: Znak, 2001–2009.
———. Wiersze wszystkie. Kraków: Znak, 2011.
———. Wiersze wszystkie. Kraków: Znak, 2015.
———. Wiersze wszystkie. Kraków: Znak, 2018.
———. Wyprawa w dwudziestolecie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000.
———. “Z dołu” [rękopis]. Kroniki według Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, no. 4(29) (2021): 22.
———. “Z pełną świadomością….” (manuscript). Kroniki według Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach, no. 4(29) (2021): 21.
———, and Jarosław Iwaszkiewicz. Portret podwójny: wykonany z listów, wierszy, zapisków intymnych, wywiadów i publikacji. Edited by Barbara Toruńczyk and Robert Papieski. Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich, 2011.
Wyka, Marta. Miłosz i rówieśnicy: domknięcie formacji. Kraków: Universitas, 2013.
Zaleski, Marek. Przygoda drugiej awangardy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2000.
Zawada, Andrzej. Miłosz. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1996.
Katedra Polonistyki, Wydział Humanistyczno-Społeczny, Uniwersytet Bielsko-Bialski, ul. Willowa 2, 43-309 Bielsko-Biała https://orcid.org/0000-0001-8986-0733
