Problem kary śmierci w doktrynie Kościoła katolickiego. Kilka uwag na marginesie bieżącej dyskusji
Abstrakt
Autor swym artykułem wpisuje się w dyskusję na temat stosunku Kościoła katolickiego do kary śmierci. Temat ten stał się szczególnie aktualny po tym, jak papież Franciszek zaostrzył negatywny stosunek swój? Kościoła? do kary śmierci, opowiadając się za radykalnym abolicjonizmem. Na wstępie autor przypomina różne funkcje kary (retrybutywną, korekcyjną, prewencyjną) oraz stanowiska wobec kary śmierci (retencjonizm i abolicjonizm w ich skrajnej i umiarkowanej postaci). W części pierwszej artykułu krótko charakteryzuje poglądy na temat kary śmierci, jakie odnaleźć można na kartach Biblii, a następnie w historii Kościoła aż do pontyfikatu św. Jana Pawła II. Stosunek ten mieści się w granicach umiarkowanego retrybucjonizmu, choć podkreślić należy doniosłość biblijnego nakazu poszanowania życia każdego człowieka oraz znaczenie miłosierdzia. W części drugiej autor przywołuje nauczanie Jana Pawła II oraz dokonaną przez niego korektę Katechizmu Kościoła Katolickiego w kierunku znacznego ograniczenia dozwolonego stosowania kary śmierci. Tę tendencję papież Franciszek zradykalizował, opowiadając się za skrajnym abolicjonizmem. W części trzeciej autor odnosi się do pytania, czy stanowisko takie nie narusza stałości społecznego nauczania Kościoła, i opowiada się za tezą, że jest to raczej dopuszczalny rozwój tego nauczania, a nie jego radykalna zmiana.
Słowa kluczowe:
katolicka nauka społeczna, prawo karne, kara śmierci, godność ludzkiej osoby, miłosierdzieBibliografia
Augustyn z Hippony. O Państwie Bożym. Vol. 1. Translated by Wiktor Kornatowski. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1977.
Beccaria, Cesare. O przestępstwach i karach. Translated by Emil S. Rappaport. Warszawa: Wydawnictwo Prawnicze, 1959.
Benedykt XVI: Kara śmierci obrazą godności człowieka. ekai. https://www.ekai.pl/benedykt-xvi-kara-smierci-obraza-godnosci-czlowieka/.
Boike, Tomasz. “Nowa redakcja katolickiego nauczania o karze śmierci – rewolucja czy drobna korekta?” Dialogi Polityczne, no. 27 (2019): 43–54.
Franciszek. Encyklika Fratelli tutti o braterstwie i przyjaźni społecznej. The Holy See. https://www.vatican.va/content/francesco/pl/encyclicals/documents/papafrancesco_20201003_enciclica-fratelli-tutti.html
Ignaczak, Jakub. Kara śmierci w nauczaniu Kościoła katolickiego. Myśl Konserwatywna. https://myslkonserwatywna.pl/ignaczak-kara-smierci-w-nauczaniukosciola-katolickiego/.
Jan Paweł II. Encyklika Dives in misericordia o Bożym Miłosierdziu. The Holy See. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jpii_enc_30111980_dives-in-misericordia.html.
———. Encyklika Evangelium vitae o wartości i nienaruszalności życia ludzkiego. The Holy See. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html.
———. “List do Rodzin z okazji Roku Rodziny 1994.” L’Osservatore Romano, Polish Edition, 25, no. 3(161) (1994): 4–35.
Katechizm Kościoła katolickiego. Poznań: Pallottinum, 1994.
Katechizm Kościoła katolickiego. Poznań: Pallottinum, 2018.
Kłosowski Tadeusz. “Problem kary śmierci w nauczaniu i działalności św. Augustyna.” Vox Patrum 17, no. 32–33 (1997): 251–60.
Kodeks Hammurabiego. Translated by Marek Stępień. Warszawa: Alfa, 2000.
Kołakowski, Leszek. “O karze głównej.” In Kołakowski, Mini wykłady o maxi sprawach: Trzy serie. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2004.
Kongregacja Nauki Wiary. List do biskupów dotyczący nowej redakcji n. 2267 Katechizmu Kościoła katolickiego na temat kary śmierci. Translated by st (KAI). ekai.pl. https://www.ekai.pl/dokumenty/list-do-biskupow-dotyczacy-nowej-redakcjin-2267-katechizmu-kosciola-katolickiego-na-temat-kary-smierci/.
Lege duodecim tabularum. Biblioteca Augustana. https://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lsante05/LegesXII/leg_ta00.html.
Leon XIII. Encyklika o kwestii robotniczej Rerum novarum. In Dokumenty nauki społecznej Kościoła. Edited by Marian Radwan, Leon Dyczewski, and Adam Stanowski. Vol. 1. Rzym and Lublin: Fundacja Jana Pawla II and Redakcja Wydawnictw KUL, 1987.
“Papież Franciszek oszalał”: Prawica komentuje zmiany w Katechizmie dotyczące kary śmierci. Więź, August 8, 2018. Więź.pl. https://wiez.pl/2018/08/03/papiezfranciszek-oszalal-prawica-komentuje-zmiany-w-katechizmie-dotyczace-karysmierci/.
Sider, Ronald J., ed. The Early Church on Killing: A Comprehensive Sourcebook on War, Abortion, and Capital Punishment. Grand Rapids, Michigan: Baker Academic, 2012.
Snarski, Tomasz. Kościół katolicki wobec kary śmierci: Między prawem a filozofią i teologią. Warszawa: Biblioteka Więzi, 2021.
Stępień, Tomasz. “Zapomniane prawdy: Św. Tomasz z Akwinu o karze śmierci.” Rzymski Katolik, September 29, 2014. https://rzymski-katolik.blogspot.com/2014/11/zapomniane-prawdy-cd-swiety-tomasz-o.html.
Stopka, Artur. “Kara nie do przyjęcia.” Przewodnik Katolicki. https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2016/Przewodnik-Katolicki-28-2016/Wiara-i-Kosciol/Kara-nie-do-przyjecia.
Ślipko, Tadeusz. Granice życia: Dylematy współczesnej bioetyki. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1994.
———. Kara śmierci z teologicznego i filozoficznego punktu widzenia. Kraków: Wydawnictwo WAM, 2000.
———. Kara śmierci: za czy przeciw. Kraków: Wydawnictwo Petrus, 2010.
Tomasz z Akwinu. Suma teologiczna. Vol. 16. Translated by Andrzej Głażewski. London: Veritas 1967.
Witczyk, Henryk, ed. Encyklopedia chrześcijaństwa: Historia i współczesność; 2000 lat nadziei, s.v. “Kara śmierci” (by Giuseppe Pelizzaro). Kielce: Wydawnictwo Jedność, 2000.
Wolniewicz, Bogusław. “Filozoficzne aspekty kary głównej.” In Wolniewicz, Filozofia i wartości. Vol. 2. Warszawa: Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1988.
