Prawda przeciw prawdzie okresu powojennego: Jerzy Pietrkiewicz (Peterkiewicz) przeciwko idealizacji ideologii komunistycznej w Wielkiej Brytanii po drugiej wojnie światowej
Katarzyna CIEPLIŃSKA
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-4011-1429
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie idei prawdy, postprawdy i manipulacji w postrzeganiu ideologii komunistycznej w interpretacji niektórych ruchów społecznych w powojennej Wielkiej Brytanii w kontraście do doświadczenia polskich kręgów emigracyjnych dysponujących wiedzą na temat stalinowskich prześladowań w kraju. Problem przeanalizowany został w nawiązaniu do dwóch powieści Jerzego Pietrkiewicza (Future to Let z roku 1958 [wyd. pol. Przyszłość do wynajęcia (2016)] i Green Flows the Bile z 1959), polskiego pisarza, poety i tłumacza emigracyjnego. Pietrkiewicz zestawia polskie spojrzenie na tragiczną rzeczywistość komunizmu, obejmujące faktyczne doświadczenie jego skutków, z popularnym w powojennej Wielkiej Brytanii postrzeganiem tego systemu przede wszystkim w kategoriach myśli filozoficznej, opartej na wzniosłych ideałach równości, dzielenia się i pracy dla wspólnego dobra społeczności lokalnych i całego narodu. Pietrkiewicz przedstawia igranie z ideologią jako niebezpieczne zjawisko społeczno-polityczne i ostrzega, że zaślepianie ludzi wzniosłymi, acz nie mającymi realnego przełożenia na życie praktyczne hasłami może prowadzić do wypaczania sensu słów i odbiegania od ideałów, a zatem skutkować systemem totalitarnym, w którym manipulacja prawdą i różnie pojmowanymi postprawdami może prowadzić do zniszczenia społeczeństwa demokratycznego.
Słowa kluczowe:
postprawda, komunizm, Jerzy Pietrkiewicz (Peterkiewicz), Wielka Brytania po drugiej wojnie światowejBibliografia
Albino de Assunção, Rudy. “Joseph Ratzinger e o primado da verdade na política: um confronto com Hannah Arendt.” Lumen Veritatis 6, no. 24 (2013): 89–110.
Ambrosio, John. “Problematizing Truth-telling in a Post-truth World: Foucault, Parrhesia, and the Psycho-social Subject.” Educational Philosophy and Theory 54, no. 12 (2022): 2133–44.
Ansuátegui Roig, Francisco Javier. “Post-verità e menzogna: Variazioni su Hannah Arendt.” Governare la paura, April 2019:19–34.
Arendt, Hannah, The Origins of Totalitarianism. San Diego, New York and London: Harcourt Brace & Company, 1976.
Bowd, Gavin. “The British Labour Party and Communist Romania.” Historical Yearbook 18 (2021): 109–23.
Bufacchi, Vittorio. “Truth, Lies and Tweets: A Consensus Theory of Post-truth.” Philosophy & Social Criticism 47, no. 3 (2020): 347–61.
Callaghan, John. “Common Wealth and the Communist Party and the 1945 General Election.” Contemporary Record 9, no.1 (1995): 62–79.
Cambridge Dictionary, s.v. “post-truth,” https://dictionary.cambridge.org/pl/dictionary/english/post-truth.
Cieplińska, Katarzyna. “Jerzy Pietrkiewicz’s Two English Novels: Loot and Loyalty and Green Flows the Bile.” Archiwum Emigracji, no. 3 (33) (2023): 79–93.
———. “‘Polski Londyn’ – środowisko polskiej emigracji w Londynie w pierwszych latach po II wojnie światowej w przekazie Jerzego Pietrkiewicza.” In Społeczność międzynarodowa w obliczu przemian: ujęcie wieloaspektowe. Vol. 6. Edited by Aleksandra Kordonska and Roman Kordonski. Olsztyn and Lwów: UWM, 2020.
Grygienc, Janusz. Democracy in the Post-truth Era: Restoring Faith in Expertise, Edinburgh: Edinburgh University Press, 2023.
John Paul II. Roman Triptych: Meditations. Translated by Jerzy Peterkiewicz. Washington, D.C.: United States Conference of Catholic Bishops, 2003.
Lawrence, Jon. “Popular Radicalism and the Socialist Revival in Britain.” Journal of British Studies 31, no. 2 (1992):163–86.
Ładoń, Monika. “‘Jak my kiedyś wrócimy? Którymi drogami?’ Antoniego Słonimskiego droga do kraju.” In Dialogi z romantycznym kontekstem: Szkice o poezji polskiej. Edited by Joanna Dembińska-Pawelec and Adam Dziadek. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2006.
Moczkodan, Rafał. “Satyra, paszkwil czy arcydzieło? Jerzego Pietrkiewicza Przyszłość do wynajęcia.” In Jerzy Pietrkiewicz – inna wersja emigracji. Edited by Barbara Czarnecka and Jerzy Kryszak. Toruń: Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 2000.
Moskalowa, Alicja Halina. “Jerzy Pietrkiewicz (Peterkiewicz) i jego wkład w literaturę angielską.” Zeszyty Naukowe PUNO, no. 5 (2017): 161–69.
Neavill, Gordon Barrick. “Victor Gollancz and the Left Book Club.” Library Quarterly 41, no. 3 (1971): 197–215.
Ochabska, Katarzyna. Stanisław Skalski. Gliwice: Triada, 2007.
Peterkiewicz, Jerzy. Future to Let. London: Heinemann, 1958.
———. Green Flows the Bile. London: Michael Joseph, 1969.
———. Inner Circle. London: Macmillan, 1966.
———. In the Scales of Fate: An Autobiography. London: Marion Boyars, 1993.
———. Isolation. London: Heinemann, 1959.
———. The Other Side of the Silence. London: Oxford University Press, 1970.
———. The Quick and the Dead. London: Macmillan, 1961.
———. That Angel Burning at My Left Side. London: Macmillan, 1963.
———. The Third Adam. London: Oxford University Press, 1975.
Peterkiewicz, Jerzy, and Burns Singer, eds. Five Centuries of Polish Poetry. Translated by Jerzy Peterkiewicz. London: Secker and Warburg, 1960.
Pietrkiewicz, Jerzy. The Knotted Cord. London: Heinemann, 1953.
———. Loot and Loyalty. London, Melbourne and Toronto: Heinemann, 1955.
Pietrkiewicz, Jerzy, ed. Polish Prose and Verse. Translated by Jerzy Pietrkiewicz. London: Athlone Press, 1956.
Samuels, Stuart. “The Left Book Club.” Journal of Contemporary History 1, no. 2 (1966): 65–86.
Sim, Stuart. Post-Truth, Scepticism & Power. London: Palgrave Macmillan, 2019.
Smith, Evan. “Class before Race: British Communism and the Place of Empire in Postwar Race Relations.” Science & Society 72, no. 4 (2008): 455–81.
Sojda, Grzegorz, and Grzegorz Śliżewski. Generał pilot Stanisław Skalski: Portret ze światłocieniem. Warszawa: Alma-Press, 2015.
Stępień, Marian. “Jak grecka tragedia”: Pisarz polski w sytuacji wyboru (1944-1948). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005.
Terlecki, Tymon. “Do emigracji polskiej 1945.” In Emigracja naszego czasu. Edited by Nina Taylor-Terlecka and Jerzy Święch. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2003.
Tesich, Steve. “The Watergate Syndrome: A Government of Lies.” The Nation 254, no. 1 (1992): 12–14.
Vogelmann, Frieder. “The Problem of Post-truth: Rethinking the Relationship between Truth and Politics.” Behemoth: A Journal on Civilisation 2, no. 11 (2018): 18–97.
Wasiak Taylor, Regina, Ojczyzna literatura: O środowisku skupionym wokół Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Londyn: Oficyna Poetów i Malarzy, 2013.
Wojtyła, Karol. Collected Poems. Translated by Jerzy Peterkiewicz. New York: Random House, 1982.
———. “Easter Vigil” and Other Poems. Translated by Jerzy Peterkiewicz. London: Hutchinson, 1979.
Worley, Matthew, and Leo Goretti. “Communist Youth, Communist Generations: A Reappraisal.” Twentieth Century Communism: A Journal of International History, no. 4 (2012): 5–13.
Wójcik, Bartosz. “Utopia i kryzys: Lars T. Lih i rozważania wokół komunizmu wojennego.” Civitas: Studia z Filozofii Polityki 22 (2018): 71–141.
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie https://orcid.org/0000-0003-4011-1429
