Stanisław Serwaczyński – Wirtuoz z Lublina. Prekursor nowoczesnej europejskiej szkoły skrzypcowej
Mieczysław SZLEZER
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie , PolskaAbstrakt
Osoba polskiego wirtuoza – skrzypka Stanisława Serwaczyńskiego (1790-1859) nie uzyskała dotychczas zasłużonego i należnego jej poczesnego miejsca w historii muzyki. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie nieznanych lub słabo znanych dotychczas faktów dotyczących jego życia, kariery solistycznej i osiągnięć pedagogicznych. Serwaczyński postrzegany był przez mu współczesnych jako doskonały skrzypek, uznany kompozytor, człowiek wyjątkowej prawości i ujmujących cech charakteru, darzony szacunkiem przez kolegów i konkurentów, uwielbiany przez publiczność i swoich uczniów. Jak wielu muzyków zasłużonych w czasach utraty niepodległości przez Polskę, popadł w zapomnienie już w wolnej ojczyźnie.
Słowa kluczowe:
Stanisław Serwaczyński, skrzypek, wirtuoz, kompozytor, pedagog, Józef Joachim, Lublin, LwówBibliografia
Adamowicz, Adam Ferdynand, ed. Encyklopedyja powszechna. Vol. 23, s.v. “Serwaczyński (Stanisław).” Warszawa: S. Orgelbrand, 1866. Jagiellonian Digital Library. https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/301159/edition/288140/content.
Afi sz Teatru Krakowskiego (Poster of the Cracow Theatre). Jagiellonian Digital Library. https://www.jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/533345/edition/514089/content.
[Baillot, Pierre]. Méthode du Violon par MM. Baillot, Rode, et Kreutzer, Membres du Conservatoire de Musique: Redigée par Baillot; Adoptée par le Conservatoire pour servir à l’Etude dans cet Etablissement. Paris: Faubourg, nd.
Chopin, Fryderyk. Fryderyk Chopin to Tytus Woyciechowski, October 20, 1829. In Chopin, Listy do Tytusa Woyciechowskiego w Poturzynie. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/list/665.
———. Fryderyk Chopin to Tytus Woyciechowski, November 14, 1829. In Chopin, Listy do Tytusa Woyciechowskiego w Poturzynie. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina. https://chopin.nifc.pl/pl/chopin/list/667.
Cichońska, Katarzyna. Polska muzyka skrzypcowa XIX wieku. Portal edukacyjny edux.pl. https://www.edukacja.edux.pl/p-14402-polska-muzyka-skrzypcowa-xix-wieku.php.
Constant, Pierre. Le Magasin de Musique À l’Usage Des Fètes Nationales Et Du Conservatoire. Paris:Fischbacher,1895.
“Dodatek do nr. 62 Gazety Krakowskiej,” August 3, 1817: 793–96. Jagiellonian Digital Library. https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGCZAS002205_1817_062/page/792/mode/2up.
Dziennik Literacki 1, no. 71 (1858).
“Dziennik urzędowy” do Gazety Lwowskiej, no. 288 (1859): 1572. Jagiellonian Digital Library. https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/44259/PDF/DIGCZAS002001_1859_288_ DODATEK06.pdf.
Dziębowska, Elżbieta, ed. Encyklopedia muzyczna PWM. Vol. 9, s.v. “Serwaczyński Stanisław” (by Barbara Chmara-Żaczkiewicz). Kraków: PWM, 2007.
Gawroński, Ludwik. “Stanisław Serwaczyński: Dyrygent opery w Peszcie.” Akcent, no. 1 (23) (1986): 162-65. http://akcentpismo.pl/pliki/archiwum/1986_1(23).pdf.
Gazeta Codzienna, no. 281 (1841): 1–4. Crispa. Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Warszawskiego. https://crispa.uw.edu.pl/object/fi les/5527/display/JPEG.
Gazeta Codzienna, no. 202 (1859).
Joseph Joachim: Biography and Research. https://josephjoachim.com/2013/06/16/debut/#_edn2.
Kolberg, Oskar. “Wirtuozi na instrumentach. Skrzypkowie.” In Kolberg, Pisma muzyczne. Part 1, no. 479. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 1975.
Kondrasiuk, Grzegorz. Życie muzyczne w Lublinie. Teatr nn. https://teatrnn.pl/leksy-kon/artykuly/zycie-muzyczne-w-lublinie/.
Korespondent Warszawski, no. 147 (1832): 679–81. Crispa. Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Warszawskiego. https://crispa.uw.edu.pl/object/fi les/398756/display/JPEG.Kurjer Warszawski, no. 335 (1859).
“Lwów 8 Września.” Gazeta Krakowska, no. 214 (1838): 854. Jagiellonian Digital Library. https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/90626/PDF/NDIGCZAS002205_1838_214.pdf.
Małachowski-Łempicki, Stanisław. Wolne mularstwo w Lubelszczyźnie 1811-1822. Lublin: Nakładem Dziennika Urzędowego Województwa Lubelskiego, 1933.md. Czy grał Chopina? Polskie Radio Chopin. https://chopin.polskieradio.pl/artykul /3241899.
Moser, Andreas. Joseph Joachim: Ein Lebensbild. Berlin: B. Behr’s Verlag (E. Beck), 1898.
Österreichisches Biographisches Lexikon 1815-1950. Vol. 12, s.v. “Serwaczyński Stanisław” (by W. Bieńkowski). Österreichischen Akademie der Wissenschaften. https://www.biographien.ac.at/oebl?frames=yes.
Pepłowski, Stanisław. Teatr polski we Lwowie. Part 1. 1780-1881. Lwów: Skład Główny w księgarni Gubrynowicza i Schmidta z Drukarni „Dziennika Polskiego,” 1889.
Polska biblioteka muzyczna, s.v. “Serwaczyński Stanisław” (by Barbara Chmara-Żaczkiewicz). pbm, https://polskabibliotekamuzyczna.pl/encyklopedia/serwa-czynski-stanislaw/.
Radzik, Tadeusz, Adam A. Witusik, and Jan Ziółek, eds. Słownik biograficzny miasta Lublina. Vol. 2, s.v. “Serwaczyński Stanisław” (by Ludwik Gawroński). Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1996. Teatr nn. https://biblioteka.teatrnn.pl/dlibra/publi-cation/21141/edition/20989.
Rozmaitości Lwowskie, no. 50 (1836).Serwaczyński, Stanisław. 3 utwory na skrzypce i fortepian, sheet music. Edited by Zbigniew Pilch. Gdynia: Eufonium, 2016.
Sowiński, Albert. Słownik muzyków polskich dawnych i nowoczesnych. Paryż: Nakładem autora, Skład Główny w Księgarni Luxemburgskiej, 1874. Google Books. https://books.google.pl/books?id=ztJhAAAAcAAJ&pg=PT12&hl=pl&source-=gbs_selected_pages&cad=1#v=onepage&q&f=false.
Szlachetka, Małgorzata. Dobroczynni masoni z Lublina. Wolność Odzyskana. https://wolnoscodzyskana.pl/dobroczynni-masoni-lublina/.
Sulisz, Waldemar. “Nie miał szczęścia do kobiet: Miał do Stradivariusa.” Dziennik Wschodni. https://www.dziennikwschodni.pl/magazyn/nie-mial-szczescia-do-kobiet-mial-do-stradivariusa,n,1000105758.html.
Szlezer, Mieczysław. Zapamiętani i zapomniani: Polscy wirtuozi skrzypiec okresu utraty niepodległości. Vol. 1. Kraków: Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego, 2022.
Variations–A minor; Manuscript copy; CZ-BER HU 307. RISM Online. https://rism.online/sources/550040400
Wikipedia, s.v. “Stanisław Serwaczyński.” Wikipedia. https://pl.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Serwaczy%C5%84ski.
Winn, Edith L. “Joseph Joachim.” Music: A Monthly Magazine, no. 9 (1900–1901): 42–54.
“Z Koszyc.” Rozmaitości, no. 15 (1835): 119. Jagiellonian Digital Library. https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/64504/download?format_id=2.
Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie
