Czesław Martyniak – intelektualny nonkonformista
Rafał CHARZYŃSKI
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0001-8217-7018
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest postaci Czesława Martyniaka, polskiego filozofa prawa rozstrzelanego na początku okupacji hitlerowskiej w Lublinie. Przedstawia jego intelektualną odwagę, przejawiającą się w wyborze tomizmu jako podstawy uprawianej przezeń refleksji naukowej, w opozycji do dominujących wówczas w jego dyscyplinie nurtów intelektualnych. Konsekwencją tego wyboru była krytyka pozytywizmu prawnego, uznanie koniecznego związku prawa stanowionego z moralnością oraz sprzeciw wobec relatywizmu. Wbrew popularnej wówczas w środowisku uczonych neutralności światopoglądowej, Martyniak nie wahał się ujawnić swoich poglądów, będących konsekwencją zajętego stanowiska. Argumentacja, jaką się posługiwał, pozostawała jednak – zgodnie z jego deklaracją – w obrębie racjonalnego dyskursu, nie wkraczając w dziedzinę religii.
Słowa kluczowe:
Czesław Martyniak, tomizm, pozytywizm prawny, relatywizmBibliografia
Van Acker, Leonardo. “Zapomniana krytyka Kelsena.” Translated by Łukasz Czuma. Roczniki Nauk Społecznych 5 (1977): 5–13.
Charzyński, Rafał. “Czesław Martyniak (1906–1939).” In Profesorowie prawa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Edited by Antoni Dębiński, Joanna Misztal-Konecka, Wojciech S. Staszewski, and Karol K. Adamczewski. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2024.
Charzyński, Rafał. “Czesław Martyniak: The Great Ideas as Motivational Causes.” In The Great Ideas of Religion and Freedom: A Semiotic Reinterpretation of the Great Ideas Movement. Edited by Peter A. Redpath, Imelda Chłodna-Błach, and Artur Mamcarz-Plisiecki. Leiden and Boston: Brill, 2021.
Charzyński, Rafał. “Europejskie inspiracje filozofi i prawa Czesława Martyniaka (1906–1939).” Studia z Filozofi i Polskiej 4 (2009): 197–207.
Charzyński, Rafał. “Moc obowiązująca prawa według Czesława Martyniaka.” Kultura Prawna 2, no. 1 (2019): 53–62.
Charzyński, Rafał. “Neotomistyczne ujęcie prawa naturalnego jako podstawa praw człowieka.” In O prawach człowieka nieco inaczej. Edited by Andrzej Kobyliński and Ryszard Moń. Warszawa: Wydawnictwo UKSW, 2011.
Charzyński, Rafał. “Relacja prawa naturalnego do stanowionego według Czesła-wa Martyniaka.” Prawo – Administracja – Kościół, nos. 1–2 (20–21) (2005): 25–41.
Czuma, Łukasz, and Hanna Waśkiewicz. “Czesław Martyniak (1906–1939).” In W nurcie zagadnień posoborowych. Edited by Bohdan Bejze. Warszawa: Wydawnictwo SS. Loretanek-Benedyktynek, 1970.
Dobosz, Stanisław. 75 lat AZS Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego: 22.01.1922–22.01.1997. Lublin: Norbertimum, 1997.
Guz, Tadeusz. “Relacja myśli filozofi cznoprawnej Czesława Martyniaka wobec relatywistycznych pojęć prawa w niemieckim idealizmie i neopozytywizmie Hansa Kelsena.” Teka Komisji Prawniczej PAN Odział w Lublinie 13, no. 1 (2020): 149–58.
Łuszczyńska, Małgorzata. “Filozof prawa natury – Czesław Martyniak (w 65. rocznicę śmierci).” Studia Iuridica Lublinensia 4 (2004): 151–63.
Łuszczyńska, Małgorzata. Filozofia prawa Czesława Martyniaka. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2008.
Łuszczyńska, Małgorzata. “Pojęcie, podział i rola filozofi i prawa w ujęciu Czesława Martyniaka.” Studia Iuridica Lublinensia 6 (2005): 109–31.
Łuszczyńska, Małgorzata. “Tomistyczny stosunek prawa stanowionego do prawa na-turalnego w ujęciu Czesława Martyniaka.” In Idee jako źródło instytucji politycznych i prawnych. Edited by Lech Dubel. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2003.
Mamcarz-Pilsiecki, Artur. “Dlaczego i kiedy prawo obowiązuje: Tomistyczna myśl Czesława Martyniaka.” Człowiek w Kulturze 33, no. 2 (2023): 123–35.
Martyniak, Czesław. “La défi nition thomiste de la loi.” Revue de philosophie 30 (1930): 23–250.
Martyniak, Czesław. Dziennik. Rafał Charzyński’s private archive.
Martyniak, Czesław. Le fondement objectif du droit d’après saint Thomas d’Aquin. Paris: Éditions et publications contemporaines Pierre Bossuet, 1931.
Martyniak, Czesław. “Kazimierz Twardowski, O tak zwanych prawdach względnych, Lwów, Polskie Towarzystwo Filozoficzne 1934.” Prąd: Miesięcznik Związku Katolickiej Młodzieży Akademickiej, no. 27 (1934): 151–54.
Martyniak, Czesław. “Kazimierz Twardowski, O tak zwanych prawdach względnych, Lwów, Polskie Towarzystwo Filozoficzne 1934.” In Martyniak, Pisma. Edited by Rafał Charzyński. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2018.
Martyniak, Czesław. “Moc obowiązująca prawa a teoria Kelsena.” In Martyniak, Dzieła. Edited by Rafał Charzyński and Monika Wójcik. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2017.Martyniak, Czesław. “O perspektywach młodości.” In Martyniak, Pisma. Edited by Rafał Charzyński. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2018.
Martyniak, Czesław. “Obiektywna podstawa prawa według św. Tomasza z Akwinu.” In Martyniak, Dzieła. Edited by Rafał Charzyński and Monika Wójcik. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2017.
Martyniak, Czesław. “Problem filozofi i prawa: Filozofi a prawa, jej przedmiot, metoda i podział.” In Martyniak, Dzieła. Edited by Rafał Charzyński and Monika Wójcik. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2017.
Motyka, Krzysztof. “Poglądy filozofi cznoprawne Czesława Martyniaka na tle europejskim.” In Prawo, kultura, uniwersytet: 80 lat ośrodka prawniczego KUL. Edited by Antoni Dębiński. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1999.
Motyka, Krzysztof. “Socjologizujący prawnicy: Czesław Martyniak, Zdzisław Papierkowski, Leon Halban.” In Pomiędzy etyką a polityką: 80 lat socjologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Edited by Elżbieta Hałas. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1999.
Niemiec, Henryk. “Obiektywna podstawa prawa w ujęciu Czesława Martyniaka.” In Prawo, kultura, uniwersytet: 80 lat ośrodka prawniczego KUL. Edited by Antoni Dębiński. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1999.
Potrzeszcz, Jadwiga. “Aksjologia prawa w ujęciu Czesława Martyniaka i Artura F. Utza.” In Konwergencja czy dywergencja kultur i systemów prawnych? Edited by Oktawian Nawrot, Jerzy Zajadło, and Sebastian Sykuna. Warszawa: C. H. Beck, 2012.
Potrzeszcz, Jadwiga. “Filozofia prawa Czesława Martyniaka w kontekście współczesnej dyskusji wokół paradygmatu niepozytywistycznej koncepcji prawa.” Roczniki Nauk Prawnych 20, no. 2 (2010): 17–35.
Stochmal, Mirosław. “Czesława Martyniaka krytyka normatywizmu Hansa Kelsena.” Miscellanea Historico-Iuridica 19, no. 2 (2020): 97–118.
“Tegoroczni maturzyści Lub. szkółśrednich męskich.” Głos Lubelski: Pismo codzienne, June 1, 1924: 6.
Twardowski, Kazimierz. O tak zwanych prawdach względnych. Lwów: Polskie Towarzystwo Filozoficzne, 1934.
Wryk, Ryszard. Straty osobowe Akademickiego Związku Sportowego w latach II wojny światowej 1939–1945. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1991.
