On Man and Morality in the Russian Society: An Analysis of Andrey Zvyagintsev’s Films Elena and Loveless
Małgorzata BOGUNIA-BOROWSKA
Jagiellonian University, Cracow , Polandhttps://orcid.org/0000-0001-9807-7484
Abstract
The aim of the article is to describe the contemporary Russian society, identifying the directions its future development might take, on the basis of a critical analysis of Andrey Zvyagintsev’s films Elena and Loveless. The image of the Russian society with its predominant attitudes towards life, its morality and values conveyed by the films scrutinized in the paper is one of a society demonstrating the logic of war. Adopted as a lifestyle and a philosophy of daily existence, the logic of war is manifested in private lives of individuals, in the functioning of the society as a whole and of its institutions, as well as in the power structures of the Russian state. Such a logic permits unethical behavior and makes it possible for individuals to evade responsibility for their actions justifying them by their personal welfare or an absolute necessity. In the context of the war ongoing in Ukraine, the attitudes adopted by Zvyagintsev’s characters, take on symbolic and prophetic aspects.
Keywords:
morality, ethics, freedom, philosophy of war, individual, society, Russia, Andrey ZvyagintsevReferences
Aleksijewicz, Swietłana. Cynkowi chłopcy. Translated by Jerzy Czech. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2015.
———. Czasy secondhand: Koniec czerwonego człowieka. Translated by Jerzy Czech. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2014;
———. Wojna nie ma nic z kobiety. Translated by Jerzy Czech. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2022.
Brzozowski, Grzegorz. “Spragnieni (nie)miłości: Recenzja filmu Andrieja Zwiagincewa.” Kultura Liberalna, no. 7 (2018). https://kulturaliberalna.pl/2018/02/13/grzegorz-brzozowski-spragnieni-niemilosci-andriej-zwiagincew/.
Gogol, Mikolaj. Martwe dusze. Translated by Władysław Broniewski. Kraków: Zielona Sowa, 2008.
Jaszewska, Dagmara. “Film jako medium (nie)obecności Boga: Ukryta teologia w Niemiłości Andrieja Zwiagincewa.” Kultura – Media – Teologia, no. 31 (2017): 39–57.
Kapuściński, Ryszard. Lapidaria I–III. Warszawa: Agora, 2008.
Koneczny, Feliks. O cywilizację łacińską. Gliwice: Onion, 1999.
Łotman, Jurij M. “Dom w Mistrzu i Małgorzacie Michaiła Bułhakowa.” Translated by Roman Mazurkiewicz. Pamiętnik Literacki 78, no. 4 (1987): 311–9.
Michur-Ziemba, Maria. “Cele i zasady funkcjonowania Wspólnoty Niepodległych Państw.” Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, no. 1 (2017): 223–46.
Pawletko, Beata, and Beata Waligórska-Olejniczak. Współczesne kino rosyjskie w obliczu traum wojennych: Kontekst literacki i kulturowy. Katowice: Śląsk, 2020.
Piotrowska, Anita. “W szarej strefie.” Tygodnik Powszechny, no. 15(3274) (2012): 47.
Pomerantsev, Peter. Jądro dziwności: Nowa Rosja. Translated by Iga Noszczyk. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2020
Stovrag, Joanna. Chwila na miłość. Zakrzewo: Replika, 2017.
Sztompka, Piotr. “Struktura społeczna: Próba uogólnienia.” In Socjologia lektury. Edited by Piotr Sztompka and Marek Kucia. Kraków: Znak, 2007.
Świder, Konrad. “Transformacja polityczna w Rosji w latach 90. XX wieku – główne problemy.” Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej 17, no. 1 (2019): 97–121.
Turgieniew, Iwan. “Sen” Translated by Aleksander Wat. In Wat, Poezje zebrane. Edited by Anna Micińska and Jan Zieliński. Kraków: Znak, 1992.
Waligórska-Olejniczak, Beata. “O doświadczeniu starości w kontekście współczesnych dylematów egzystencjalnych: Film Elena Andrieja Zwiagincewa.” Slavica Wratislaviensia, no. 163 (2016): 313–23.
———. “Znacząca (nie)obecność. Niemiłość Andrieja Zwiagincewa (2017) i Psie serce Michaiła Bułhakowa.” In Waligórska-Olejniczak, Literackie konstelacje (w) twórczości Andrieja Zwiagincewa. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2022.
———. “Zwiagincewowskie minusy-chwyty: Elena (2011) i dramaturgia Antona Czechowa.” In Waligórska-Olejniczak, Literackie konstelacje (w) twórczości Andrieja Zwiagincewa. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2022.
Wróblewski, Janusz. “Wywiad z Andriejem Zwiagincewem.” Polityka, April 7,
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kultura/1525521,1,wywiad-zandriejem-zwiagincewem.read.
———. “Zła matka Rosja.” Polityka, no. 4 (2018): 90.
Zamojski, Adam. “Cywilizacja turańska Feliksa Konecznego – założenia teoretyczne oraz współczesna egzemplifikacja.” The Peculiarity of Man, no. 27 (2018): 65–80.
