Psychology and Freedom of the Will
Dorota K. KUNCEWICZ
John Paul II Catholic University of Lublin , Polandhttps://orcid.org/0000-0002-9717-7333
Dariusz S. KUNCEWICZ
Specjalistyczna Poradnia Psychoprofilaktyki i Terapii Rodzin im. prof. Włodzimierza Fijałkowskiego, ul. Żołnierzy Niepodległej 1, 20-078 Lublin , Polandhttps://orcid.org/0000-0002-7298-0867
Abstract
The paper reflects on the status of free will in academic psychology and psychological practice. In contemporary academic psychology, dominated by the naturalistic model of science, the concept of free will is usually disregarded. The problem of free will was replaced by other issues (including self-regulation, self-determination, detailed goal-setting, action planning, and action control) or is discussed in terms of psychological mechanisms or illusory beliefs. In psychological practice, the original understanding of free will, embedded in philosophy and ethics, was marginalised as useless in the context of the belief in the determinism of disorders and the subjectivity of truth. The original interpretation of free will, however, is clearly present in the work of the classics of psychology and the therapeutic approach focused on analysing patients’ decisions. The return of free will and related issues to psychology is to be expected within the framework of the personalist-existentialist current, even though it now faces methodological limitations. The final section proposes a way to overcome these limitations, based on the methodology of literary hermeneutics, embedded in cognitive realism, and other research approaches that take into account freedom of the human will and are relevant to psychological theory and practice.
Translated by Małgorzata Bieleń
Keywords:
free will, academic psychology, psychotherapy, methodology of sciencesReferences
Baltes, Paul B., Judith Glück, and Ute Kunzmann. Mądrość: Jej struktura i funkcja w kierowaniu pomyślnym rozwojem w okresie całego życia. Translated by Marcin Szuster. In Psychologia pozytywna: Nauka o szczęściu, zdrowiu, sile i cnotach człowieka. Edited by Janusz Czapiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.
Bargh, John A. “Free Will Is Un-natural.” In Are We Free? Psychology and Free Will. Edited by John Bear, James C. Kaufman, and Roy F. Baumeister. New York: Oxford University Press, 2008.
Baumeister, Roy F. “Free Will in Scientific Psychology.” Perspectives on Psychological Sciences 3, no. 1 (2008): 14–19.
Baumeister, Roy F., E. J. Masicampo, and Nathan C. DeWall, “Prosocial Benefits of Feeling Free: Disbelief in Free Will Increases Aggression and Reduces Helpufulness.” Personality and Social Psychology Bulletin 35, no. 2 (2009), s. 260–8.
Cierpka, Anna. Tożsamość i narracje w relacjach rodzinnych. Warszawa: Eneteia, 2013.
Frankl, Viktor E., Wola sensu: Założenia i zastosowanie logoterapii. Translated by Aleksandra Wolnicka. Warszawa: Czarna Owca, 2018.
Gasiul, Henryk. Personalistyczna koncepcja osobowości: Podstawy teoretyczne; Mechanizmy rozwoju i jego zakłóceń. Warszawa: Difin, 2022.
Gelso, Charles J., and Jeffrey A. Hayes. Relacja terapeutyczna. Translated by Monika Rucińska. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2004.
Greenwald, Harold. Direct Decision Therapy. San Diego: Edits,1973.
Hirsch, Eric D. “Interpretacja obiektywna.” Translated by Piotr Graff. „Pamiętnik Literacki” 68, no. 3 (1977): 289–320.
James, William. Psychologia: Kurs skrócony. Translated by Michał Zagrodzki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.
Judycki, Stanisław. “Tożsamość i wolna wola.” Diametros, no. 7 (2006): 199–204.
Kernberg, Otto F., Michael A Selzer, Harold Koenigsberg, Arthur C. Carr, and Ann H. Appelbaum. Psychodynamiczna terapia pacjentów borderline. Translated by Jacek Matkowski and Łukasz Penderecki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2007.
Kępiński, Antoni. Psychopatologia nerwic. Kraków: PZWL, 1973.
———. Rytm życia. Kraków and Wrocław: Wydawnictwo Literackie, 1983.
Koczanowicz-Dehnel, Iwona. “William Stern i jego program psychologii personalistycznej.” Czasopismo Psychologiczne 20, no. 2 (2014): 229–36.
Kościelska, Małgorzata. “Nie dorosnąć do... Infantylna osobowość naszych czasów.” Polskie Forum Psychologiczne 19, no. 4 (2014): 425–37.
Kozielecki, Józef Koncepcja transgresyjna człowieka: Analiza psychologiczna, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1987.
Kuncewicz, Dariusz S. Opowieści o miłości: Między modelem a tajemnicą, in print.
———. “Psychoterapia – na styku mechanizmów psychologicznych i wolnej woli.” Diametros 2023. https://diametros.uj.edu.pl/diametros/article/view/1837/1659.
Kuncewicz, Dariusz, Kinga Lachowicz-Tabaczek, and Jacek Załuski. “Why Insight in Psychotherapy Does Not Always Lead to Behaviour Change?” Polish Journal of Applied Psychology 12, no. 2 (2014): 99–122.
Kuncewicz, Dorota K. Odczytać życie. Analiza opowieści o własnym życiu z wykorzystaniem narzędzi teorii literatury. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2022.
Kuncewicz, Dorota K., Ewa Sokołowska, Jolanta Sobkowicz, and Dariusz S. Kuncewicz. Po ciszy: Rozważania o komunikacji opartej na kontekście. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2019.
Kwiatkowska, Grażyna E. “Nowe perspektywy badania – hermeneutyka psychologiczna.” Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin–Polonia. Sectio J 14 (2001): 141–8.
Lemańska, Anna. “Konflikt ewolucjonizmu z kreacjonizmem jako spór światopoglądowy.” Roczniki Filozoficzne 68, no. 4 (2020): 71–88.
MacIntyre, Alasdair. Dziedzictwo cnoty: Studium z teorii moralności. Translated by Adam Chmielewski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996.
May, Rollo. Miłość i wola. Translated by Helena Śpiewak and Paweł Śpiewak. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 1998.
Mele, Alfred R. “Psychology and Free Will: A Commentary.” In Are We Free? Psychology and Free Will. Edited by John Bear, James C. Kaufman, and Roy F. Baumeister. New York: Oxford University Press, 2008.
Oleś, Piotr, and Monika Kłosok-Ścibich. “Syndrom Gaugina – zmiana tożsamości czy mit?” Psychologia Rozwojowa 14, no. 1 (2009): 9–25.
Oleś, Piotr K. Wprowadzenie do psychologii osobowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2019.
Pietkiewicz, Igor, and Jonathan A. Smith. “Praktyczny przewodnik interpretacyjnej analizy fenomenologicznej w badaniach jakościowych w psychologii.” Czasopismo Psychologiczne 18, no. 2 (2012): 361–9.
Reber, Arthur S., and Emily S. Reber. Słownik psychologii, s.v. “Psychologia” Translated by Joanna Kowalczewska and Grzegorz Mizera. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2008.
Sotwin, Wiesława. Jak działa wola, czyli dynamika umysłu. Warszawa: Academica, 2010.
Straś-Romanowska, Maria. “Aksjologiczny wymiar aktów wolnej woli: Przegląd wybranych ujęć filozoficznych.” In Człowiek, kultura, edukacja. Edited by Maria Reut. Vol. 2. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 1995.
———. “Główne idee teoretyczne i metodologiczne psychologii personalistycznoegzystencjalnej jako dyscypliny humanistycznej.” In Na tropach psychologii jako nauki humanistycznej. Edited by Maria Straś-Romanowska. Warszawa and Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995.
———. “Wolna wola – zagubiony paradygmat współczesnej psychologii.” In Dylematy wolności. Edited by Maria Reut. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2001.
Symington, Neville. Narcyzm: Nowa teoria. Translated by Marta Lipińska. Gdańsk: Wydawnictwo Imago, 2013.
Szuman, Stefan. Osobowość i charakter. Kraków and Warszawa: Polska Akademia Umiejętności and Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014.
Szutta, Natasza. Czy istnieje coś, co zwiemy moralnym charakterem i cnotą? Lublin: Wydawnictwo Academicon, 2017.
Topolski, Jerzy. Teoretyczne problemy wiedzy historycznej: Antologia tekstów. Edited by Ewa Domańska. Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje, 2016.
Trzebińska, Ewa. Psychologia pozytywna. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.
Trzópek, Joanna. Problem woli: Między antropologią filozoficzną a psychologią mechanizmów regulacyjnych. Kraków: Societas Vistulana, 2003.
Wegner, Daniel A. “Self is Magic.” In Are we Free? Psychology and Free Will. Edited by John Bear, James C. Kaufman, and Roy F. Baumeister. New York: Oxford University Press, 2008.
Wiśniewski, Ryszard. “Bełkot aksjologiczny w komunikacji międzyludzkiej.” In Co się dzieje z wartościami? Próba diagnozy. Edited by Elżbieta Okońska and Krzysztof Stachewicz. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Wydział Teologiczny, 2009.
Yalom, Irvin D. Psychoterapia egzystencjalna. Translated by Anna Tanalska-Dulęba. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia PTP, 2008.
Zdrowa głowa. Mam terapeutę. http://zdrowaglowa.pl/mam-terapeute/.
John Paul II Catholic University of Lublin https://orcid.org/0000-0002-9717-7333
Specjalistyczna Poradnia Psychoprofilaktyki i Terapii Rodzin im. prof. Włodzimierza Fijałkowskiego, ul. Żołnierzy Niepodległej 1, 20-078 Lublin https://orcid.org/0000-0002-7298-0867
