Between a Practice of Life and a Spiritual Exercise: Modern Horizons of Civic Freedom
Mariola KUSZYK-BYTNIEWSKA
Maria Curie-Skłodowska University, Lublin , Polandhttps://orcid.org/0000-0001-6835-054X
Abstract
In the third decade of the twentieth century, Max Scheler claimed that his time was the first in which man became thoroughly and completely problematic to himself. A hundred years later, the same can be said of human freedom and citizenship, which have not only become problematic, but have never been understood and problematized in as many ways as they are today. The article is an analysis of the divergence in the culture of the Western world of two concepts of freedom: internal freedom associated with individual feeling and awareness of it, and political freedom, exercised through presence and action in a common public space. The paper is also an attempt to trace the consequences of the separation in question in the sphere of citizenship. Does the gap between lived freedom, lulled by its past economic and social success, and political freedom, which can be exercised in action and which now, as a result of the hasty acceptance of modernity, is susceptible to resistance to the unknown, shape attitudes towards citizenship today? These are the questions the article seeks to address. Moreover, the considerations prompt the thesis that the dominant factor depreciating the awareness of the importance of freedom in today's world is the political culture promoting the model of citizen and citizenship based primarily on internal freedom, which Sartre called “Cartesian freedom.”
Keywords:
freedom, internal freedom, political freedom, citizenship, social onto-epistemologyReferences
Arendt, Hannah. “Co to jest wolność?” In Arendt, Między czasem minionym a przyszłym: Osiem ćwiczeń z myśli politycznej. Translated by Mieczysław Godyń and Wojciech Madej. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1994.
———. Korzenie totalitaryzmu. Translated by Daniel Grinberg and Mariola Szawiel. Vol. 2. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, 2008.
———. “Kryzys edukacji.” In Arendt, Między czasem minionym a przyszłym: Osiem ćwiczeń z myśli politycznej. Translated by Mieczysław Godyń and Wojciech Madej. Warszawa: Fundacja Aletheia, 1994.
———. “Wprowadzenie w politykę.” In Arendt, Polityka jako obietnica. Translated by Wojciech Madej and Mieczysław Godyń. Warszawa: Wydawnictwo Pruszyński i S-ka, 2005.
Bauman, Zygmunt. Wolność. Translated by Joanna Tokarska-Bakir. Warszawa and Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak and Fundacja im. Stefana Batorego, 1995.
Bourdieu, Pierre. Medytacje pascaliańskie. Translated by Krzysztof Wakar. Warszawa: Oficyna Wydawnicza, 2006.
Canguilhem, Georges. “Śmierć człowieka czy kres możliwości Cogito.” Translated by Tadeusz Komendant. Literatura na Świecie, no. 6 (203) (1988): 235–51.
Elias, Norbert. Społeczeństwo jednostek. Translated by Julian Stawiński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.
Eliot, Thomas Stearns. “Wydrążeni ludzie.” Translated by Czesław Miłosz. In Eliot, Wybór poezji. Edited by Krzysztof Boczkowski and Wanda Rulewicz. Translated by Krzysztof Boczkowski et al. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk and Łódź: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1990.
Epiktet. “Diatryby.” “Encheiridion” z dodatkiem „Fragmentów” oraz “Gnomologicum Epiktetowego.” Translated by Leon Joachomowicz. Warszawa: PWN, 1961.
Foucault, Michel. Hermeneutyka podmiotu. Translated by Michał Herer. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
———. Słowa i rzeczy: Archeologia nauk humanistycznych. Translated by Tadeusz Komendant. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2006.
Fromm, Erich. Ucieczka od wolności. Translated by Olga Ziemilska and Andrzej Ziemilski. Warszawa: Czytelnik, 1993.
Fukuyama, Francis. Koniec historii. Translated by Tomasz Bieroń and Marek Wichrowski: Kraków: Znak, 2009.
Giddens, Anthony. Nowoczesność i tożsamość: “Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Translated by Anna Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.
Hadot, Pierre. Filozofia jako ćwiczenie duchowe. Translated by Piotr Domański. Warszawa: Fundacja Aletheia, 2003.
Kagan, Robert. Powrót historii i koniec marzeń. Translated by Grzegorz Sałuda. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2009.
[Kennedy, John F.]. “John F. Kennedy’s Inaugural Speech (1961).” National Archives. https://www.archives.gov/milestone-documents/president-john-f-kennedys-inaugural-address.
Kołakowski, Leszek. “O wolności.” In Kołakowski, Mini wykłady o maxi sprawach: Trzy serie. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2005.
———. “Wolność i wolności.” In Kołakowski, “Czy diabeł może być zbawiony” i 27 innych kazań. Londyn: Aneks, 1983
Kuszyk-Bytniewska, Mariola. Rzeczywistość wobec działania: Projekt onto-epistemologii społecznej. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 2015.
Lorenzi, Jean-Hervie, and Mickael Berrebi. Przyszłość naszej wolności: Czy należy rozmontować Google’a... i kilku innych? Translated by Justyna Nowakowska. Warszawa: PIW, 2019.
Markiewicz, Barbara A. “Być wolnym czy mieć wolność?” In Co z tą wolnością? Edited by Agnieszka Nogal and Dorota Kutyła. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 2012.
Nietzsche, Friedrich. Wiedza radosna. Translated by Leopold Staff. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006.
Ortega y Gasset, José. Bunt mas. Translated by Piotr Niklewicz. Warszawa: Muza, 1995.
Rosnerowa, Hanna. Dylematy pojęcia wolności. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 1993.
Rousseau, Jean-Jacques. “Rozprawa o pochodzeniu i podstawach nierówności między ludźmi.” In Rousseau, Trzy rozprawy z filozofii społecznej. Translated by Henryk Elzenberg. Warszawa: PWN, 1956.
Sartre, Jean-Paul. Byt i nicość: Zarys ontologii fenomenologicznej. Translated by Jan Kiełbasa et al. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2007.
———. Wolność kartezjańska. Translated by Irena Tarłowska. In Filozofia i socjologia XX wieku. Part 2. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965.
Scheler, Max. “Człowiek i historia.” Translated by Adam Węgrzecki. In Scheler, Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy. Translated by Stanisław Czerniak and Adam Węgrzecki. Warszawa: PWN, 1987.
Snyder, Timothy. O tyranii: Dwadzieścia lekcji z dwudziestego wieku. Translated by Bartłomiej Pietrzyk. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2017.
Taylor, Charles. Etyka autentyczności. Translated by Andrzej Pawelec. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002.
Tischner, Józef. Świat ludzkiej nadziei. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2014.
Walzer, Michael. Sfery sprawiedliwości: Obrona pluralizmu i równości. Translated by Michał Szczubiałka. Warszawa: Wydawnictwo UW, 2007.
Zinowiew, Aleksander. Homo sovieticus. Translated by Stanisław Deja. Londyn: Wydawnictwo Polonia, 1984.
Maria Curie-Skłodowska University, Lublin https://orcid.org/0000-0001-6835-054X
