Theater in the Poetry of Kazimierz Braun
Joanna MICHALCZUK
John Paul II Catholic University of Lublin , Polandhttps://orcid.org/0000-0001-6809-0952
Abstract
The article offers a new perspective on the work of Kazimierz Braun, a mature artist and theater scholar, well known for his theatrical and directing works, but also his dramas and novels. The paper shows Braun as a poet fascinated with theater, no longer just following the poetic theater of Cyprian Norwid and Tadeusz Różewicz, but reckoning in his own poetry with theater and life seen from the perspective of theater. The reflections presented in the article focus on the texts that become a lyrical form of expression of theatrical experience. The analysis reveals the main problem in Braun’s work, i.e., the problem of artistic creativity, its form, and tasks it fulfills, but also of the duties of an artist. In the poetic works of Braun, the theatrical experience acquires a very personal, intimate quality, and is closely connected to the form of a prayer and to the attitude of the praying lyrical subject. The lyrical reckoning with the theater reveals an autobiographical attitude and becomes an important complement, but also a recapitulation, of Braun’s artistic work, by clearly revealing its spiritual and axiological foundations. The paper is also an invitation to further, more extensive research on Braun’s poetry and its relationship to the whole artistic achievement of the artist.
Keywords:
Kazimierz Braun, poetry, theater, theatrum mundi topos, autobiographismReferences
Augustyn. Wyznania. Translated by Zygmunt Kubiak. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1987.
Bereś, Stanisław, and Kazimierz Braun. Rozdarta kurtyna: Rozważania nie tylko o teatrze. Londyn: Wydawnictwo Aneks, 1993.
Braun, Kazimierz. “1960: Styczeń; Drogowskazy świętego.” In Braun, Dziesięć dni w PRL-u. Lublin: Norbertinum, 2008.
—–—. “Biurko Jana Pawła II.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. Cela ojca Maksymiliana: Dramat dla jednego aktora oraz Epilog; tekst dla aktorki. Kraków: Bratni Zew, 2010.
—–—. Cypriana Norwida teatr bez teatru. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
—–—. “Drogowskazy.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Mała koronka lat dwudziestych XXI wieku.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Mała kronika lat dwudziestych XXI wieku.” Arcana. Kultura, Historia, Polityka, no. 3 (165) (2022): 140–43.
—–—. Maximilianus: Opowieść sceniczna o świętym Maksymilianie Marii Kolbem. Kraków: Bratni Zew, 2010.
—–—. “Meta.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. Męka świętego Maksymiliana. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 2021.
—–—. “Militia Immaculatae.” In Braun, Śladami świętego Maksymiliana: Opowieść uczestnika pielgrzymki. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 2022.
—–—. “Modlitwa do świętego Augustyna.” In Braun, Tajemnice powszednie: Naśladowania i świadectwa. Pelplin: Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej Bernardinum, 1998.
—–—. Mój syn, Maksymilian: Rzecz o Maksymilianie Marii Kolbem i jego matce, Mariannie Kolbowej. Kraków: Bratni Zew, 2010.
—–—. “Mój” teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
—–—. “Na obłoki.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Na obłoki.” In Braun, Pieśni świętego Maksymiliana i inne wiersze. Kraków: Bratni Zew, 2021.
—–—. “Nauczyciele.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Norwidowa kategoria pracy.” In Braun, “Mój” teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
—–—. “Norwidowe przymierza.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Norwidowskie ‘przemilczenie.’” In Braun, “Mój” teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
—–—. “Oczekiwanie.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Oczy zamknięte.” Nasze Sprawy 2, nos. 11–12 (1956): 12–13.
—–—. “Odpowiedzialność reżyserów.” In Braun, Nadmiar teatru. Warszawa: Czytelnik, 1984.
—–—. Passion of Saint Maximilian Kolbe – Męka świętego Maksymiliana Kolbe.
Buffalo: Polish Cultural Foundation – Polska Fundacja Kulturalna, 2011.
—–—. “Pierwsze spotkania z Norwidem. ” In Braun, “Mój” teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
—–—. Pieśni świętego Maksymiliana i inne wiersze. Kraków: Bratni Zew, 2021.
—–—. Piramida: Wspomnienia nie tylko teatralne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen and Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2022.
—–—. “Plan dnia.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Plan dnia.” In Braun, Pieśni świętego Maksymiliana i inne wiersze. Kraków: Bratni Zew, 2021.
—–—. “Polski werbel.” Arcana. Kultura, Historia, Polityka, no. 4 (160) (2021): 23–26.
—–—. “Praca.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Praca.” In Braun, Śladami świętego Maksymiliana: Opowieść uczestnika pielgrzymki. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 2022.
—–—. “Pułapka.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Słyszysz?” Nasze Sprawy 2, nos. 11–12 (1956): 12.
—–—. “Szekspir.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. Śladami świętego Maksymiliana: Opowieść uczestnika pielgrzymki. Niepokalanów: Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, 2022.
—–—. “Śmierć więźnia numer 16570.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Tajemnice chwalebne.” In Braun, Oczekiwanie: Wiersze. Częstochowa: Wydawnictwo 3 DOM, 2022.
—–—. “Tajemnice chwalebne.” In Braun, Pieśni świętego Maksymiliana i inne wiersze. Kraków: Bratni Zew, 2021.
—–—. “Tajemnice chwalebne.” In Braun, Tajemnice powszednie: Naśladowania i świadectwa. Pelplin: Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej Bernardinum, 1998.
—–—. Tajemnice powszednie: Naśladowania i świadectwa. Pelplin: Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej Bernardinum, 1998.
—–—. Teatr wspólnoty. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1972.
—–—. Teatralizacja życia: Praktyki i strategie. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2020.
—–—. “Wiersz dzisiejszy.” Nasze Sprawy 2, no. 10 (1956): 8–9.
—–—. “Zamyślenia.” Arcana. Kultura, Historia, Polityka, no. 6 (156) (2020): 7–13.
—–—. “Zamyślenia.” In Braun, Pieśni świętego Maksymiliana i inne wiersze. Kraków: Bratni Zew, 2021.
Bułat, Barbara, ed. Horyzonty teatru III: Bibliografia Kazimierza Brauna. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2014.
Chlebowski, Piotr. “‘Kształtem jest Miłości’: O idei piękna w twórczości Norwida.” Ethos 32, no. 3 (127) (2019): 377–405.
Dunajski, Antoni. “Wstęp: Kazimierz Braun wobec Cypriana Norwida.” In Kazimierz Braun, “Mój” teatr Norwida. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2014.
Fiedeń, Anna. “Debiut pisarski Kazimierza Brauna w ujęciu (nowo)historycznym.” In Doświadczenie – przeżycie – kontemplacja: Pisarstwo Kazimierza Brauna. Edited by Jolanta Pasterska and Barbara Trygar. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2017.
Hofman-Wiśniewska, Justyna. “Grand Drame – Grand Théâtre: Dramat Różewicza – Teatr Brauna.” In Kazimierz Braun, “Mój” teatr Różewicza. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2013.
Jan Paweł II. Encyklika Laborem exercens. Vatican. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_14091981_laborem-exercens.html.
—–—. “List do artystów.” L’Osservatore Romano, Polish Edition, 20, nos. 5-6 (213) (1999): 4–11.
Kaczmarek, Wojciech. “Istota teatru w perspektywie chrześcijańskiej.” In Kaczmarek, Przeniknąć człowieka: Chrześcijański horyzont dramatu i teatru XX wieku. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2016.
Maroszczuk, Grażyna. “Wobec historii, wobec teatru: Poetyka i pragmatyka wywiadów książkowych z Kazimierzem Braunem.” In Doświadczenie – przeżycie – kontemplacja: Pisarstwo Kazimierza Brauna. Edited by Jolanta Pasterska and Barbara Trygar. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2017.
Michalczuk, Joanna. “‘Teatr powinien być narzędziem Sprawy’: Wokół twórczości artystycznej Kazimierza Brauna.” In 1984: Literatura i kultura schyłkowego PRL-u. Edited by Kamila Budrowska, Wiktor Gardocki, and Elżbieta Jurkowska. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2015.
Norwid, Cyprian. Cyprian Norwid to Bronisław Zaleski, May 14, 1869. In Norwid, Pisma wszystkie. Vol. 9. Listy 1862-1872. Edited by Juliusz Wiktor Gomulicki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
—–—. “Promethidion.” In Norwid, Pisma wszystkie. Vol. 3. Poematy. Edited by Juliusz Wiktor Gomulicki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
Ożóg, Zenon. Modlitwa w poezji współczesnej. Rzeszów: Stowarzyszenie Literacko-Artystyczne “Fraza”, 2007.
Pasterska, Jolanta. “Kazimierza Brauna dyskurs o współczesności: Rozważania wokół powieści Dzwon na trwogę.” In Doświadczenie – przeżycie – kontemplacja: Pisarstwo Kazimierza Brauna. Edited by Jolanta Pasterska and Barbara Trygar. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2017.
Pasterska, Jolanta, and Barbara Trygar. “Od redakcji.” In Doświadczenie – przeżycie – kontemplacja: Pisarstwo Kazimierza Brauna. Edited by Jolanta Pasterska and Barbara Trygar. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2017.
Pasterski, Janusz. “Wokół zbioru Tajemnice powszednie: Naśladowania i świadectwa Kazimierza Brauna.” In Doświadczenie – przeżycie – kontemplacja. Pisarstwo Kazimierza Brauna. Edited by Jolanta Pasterska and Barbara Trygar. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2017.
Różewicz, Tadeusz. Kartoteka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988.
Sawicki, Stefan. “Czym jest poezja?” In Sawicki, Wartość – sacrum – Norwid: Studia i szkice aksjologicznoliterackie. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1994.
Trygar, Barbara. “Ja” w drodze do wolności, prawdy i piękna: Aspekty aksjologiczne twórczości prozatorskiej Kazimierza Brauna. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2019.
Wojtyła, Karol. “Przed sklepem jubilera: Medytacja o sakramencie małżeństwa przechodząca chwilami w dramat.” In Wojtyła, Poezje i dramaty. Kraków: Znak, 1979.
Zarębianka, Zofia. “O poezji religijnej i sposobach jej badania.” Roczniki Humanistyczne KUL 38, no. 1 (1990): 25–56.
