Drogi do prawdy. O kluczowej wartości w dziele Józefa Mackiewicza
Adam FITAS
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , PolskaAbstrakt
Prawda jest kluczową wartością zarówno w prozie publicystycznej, jak i artystycznej Józefa Mackiewicza (1902-1985), jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy dwudziestego wieku oraz klasyka myśli antykomunistycznej. Autor artykułu pokazuje, jakimi sposobami (drogami) Mackiewicz stara się zbliżyć do prawdy obiektywnej (przyrodzonej). Są to: świadectwo, doświadczenie, historia i literatura. Każda z tych dróg jest w artykule szerzej zaprezentowana oraz zilustrowana wybranymi przykładami z twórczości pisarza.
Słowa kluczowe:
prawda, świadectwo, dokument, historia, literatura, Józef MackiewiczBibliografia
Aristotle. Metaphysics. Translated by Christopher Kirwan. New York: Oxford University Press, 1998.
Bałżewska, Katarzyna. “Anticommunism as a Paradigm of Thinking: On the Works of Józef Mackiewicz.” The Sarmatian Review 34, no. 1 (2014): 1799–811.
———. “Eastern Europe in the Shadow of a Propaganda War: Józef Mackiewicz and Totalitarian Propaganda.” In War and Semiotics: Signs, Communication Systems, and the Preparation, Legitimization, and Commemoration of Collective Mass Violence. Edited by Frank Jacob. London: Routledge, 2021.
———. “Józef Mackiewicz—Czesław Miłosz: The Story of Their Relationship in the Context of Émigré Disputes.” The Polish Review 63, no. 4 (2018): 3–22.
———. “Losers, Winners, and Their Crimes in the Context of the Themes of Józef Mackiewicz’s Selected Works.” The Polish Review 58, no. 4 (2013): 71–79.
———. “Sovietization as an Experience of Violence: Everyday Life and its Significance During the Occupation of the Vilnius Region (1940–1941) in Józef Mackiewicz’s Novel Road to Nowhere.” The Polish Review 65, no. 2 (2020): 59–82.
Bolecki, Włodzimierz. Ptasznik z Wilna. O Józefie Mackiewiczu. Zarys monograficzny. Kraków: Arcana, 2022.
Fitas, Adam. “Testimony and Literature: The Prose of Józef Mackiewicz.” The Sarmatian Review 36, no. 1 (2016): 1977–85.
Henry, Patrick. “Give me liberty or give me death”: Speech to the Second Virginia Convention Meeting at Henrico Parish Church (now St. John’s Episcopal Church, in Richmond, Virginia). Red Hill: Patrick Henry National Memorial, https://www.redhill.org/primary-sources/give-me-liberty-or-give-me-death/.
The Katyn Forest Massacre: Hearings before the Select Committee to Conduct an Investigation of the Facts, Evidence, and Circumstances of the Katyn Forest Massacre, Eighty-Second Congress. No. 2505. Washington: United States Government Printing Office, 1952.
Mackiewicz, Józef. Dzieła. Vols. 1-36. Londyn: Kontra, 1993–2024.
The Katyn Wood Murders. Translated by Lew Sapieha. London: The World Affairs Book Club, [1952].
———. Kontra. Londyn: Wydawnictwo Kontra, 1988.
———. “Literatura contra faktologia.” In Mackiewicz, Wielkie tabu i drobne fałszerstwa. Londyn: Wydawnictwo Kontra, 2015.
———. “Sowiecka równość.” In Mackiewicz, Wrzaski i bomby. Londyn: Wydawnictwo Kontra, 2021.
———. “The Ponary ‘Base.’” Translated by Julian J. Bussgang. In Polish Jew—Polish Soldier (1939–1945). Warsaw: The Emanuel Ringelblum Jewish Hstorical Institute, 2010.
———. Road to Nowhere. Translated by Lew Sapieha. London: Collins and Harvey Press, 1963.
———. Tragödie an der Drau: Die verratene Freiheit. Translated by Armin Dross. München: Bergstadtverlag, 1957. München: Universitas Verlag, 1988.
———. Tragödie an der Drau: Die verratene Freiheit. Translated by Armin Dross. München: Universitas Verlag, 1988.
———. Triumph of Provocation. Translated by Jerzy Hauptmann, S. D. Lukac, and Martin Dewhirst. New Haven: Yale University Press, 2009.
Miłosz, Czesław. The History of Polish Literature. Berkeley, Los Angeles and London: University of California Press, 1983.
———. “Koniec Wielkiego Xięstwa (o Józefie Mackiewiczu).” Kultura, no. 5 (1989): 102–20.
Thomas Aquinas. Summa Theologiae. Corpus Thomisticum, https://www.corpusthomisticum.org/sth1015.html.
———. Summa Theologiae. Translated by Alfred J. Freddoso. Notre Dame University, https://www3.nd.edu/~afreddos/summa-translation/TOC-part1.htm.
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
