Piętno upadku. Wybrane aspekty twórczości Anselma Kiefera

Agnieszka TES

Abstrakt

Anselm Kiefer, obecny na międzynarodowej scenie artystycznej od kilkudziesięciu lat, należy do grona najwybitniejszych współczesnych twórców. Jego dzieło obejmuje rozległą oraz istotną tematykę, w tym problematykę Holocaustu, do prezentacji której twórca wykorzystuje wielość mediów, stosując zarazem oryginalne rozwiązania formalne. Sztuka Kiefera, mająca charakter erudycyjny, czerpie z rozlicznych źródeł, do których należą: niemiecka i światowa historia oraz kultura, Biblia, kabała, mitologie, sagi i legendy, literatura, filozofia oraz wybrane teorie nauki. Formuła artykułu została zainspirowana konstatacjami na temat twórczości Kiefera zawartymi w monografii autorstwa Daniela Arrase’a. Wykorzystując elementy metody analityczno-hermeneutycznej, staram się przedstawić wielość kontekstów, w jakich w sztuce niemieckiego twórcy pojawia się motyw upadku, oraz możliwości jego wielorakich odczytań. W perspektywie tej ukazuję zarówno ogólne cechy formalno-stylistyczne dzieła Kiefera i omawiam jego poszczególne prace, w tym: Upadłe obrazy, Ikar, Resurrexit, Zimowy las, Rozbicie naczyń i Upadek gwiazd. W sztuce artysty analizuję przede wszystkim motyw Zagłady oraz reprezentację ,,po Auschwitz”. W prezentowanym tekście uwydatniam zagadnienie aktualizacji mitu, pokazując, w jaki sposób wybrane dzieła czerpią z tradycji antycznej, biblijnej i kabalistycznej, wiążąc ją z dramatem historii dwudziestego wieku. Przybliżam zarówno analizowane już w polskiej literaturze przedmiotu, jak i mało znane prace artysty, starając się wskazywać na złożoność ich inspiracji i przesłania oraz na ewolucję twórczości, którą zaobserwować można w okresie kilkudziesięcioletniej kariery Anselma Kiefera.