Biblia. Księga życia, prawa i przymierza

Dariusz DZIADOSZ

Abstrakt

Artykuł podejmuje temat Biblii Hebrajskiej jako księgi na trzech kluczowych płaszczyznach badawczych. Najpierw omawiany jest jej literacki kształt w kontekście procesu narodzin i rozwoju piśmiennictwa na starożytnym Bliskim Wschodzie, następnie kwestia jej autorytetu i miejsca w religii i kulturze Izraela, a na ostatnim etapie rozważań zaprezentowana zostaje wiodąca tematyka Biblii Hebrajskiej przez pryzmat monoteistycznego modelu religii, którego jest owocem i najbardziej reprezentatywnym znakiem. Umiejętność pisania oraz księga rozumiana jako forma trwałego zapisu intelektualnego, społeczno-religijnego i kulturowego dorobku człowieka od tysiącleci stanowi jeden z najbardziej czytelnych znaków rozwoju cywilizacji. Za kolebkę piśmiennictwa i „ojczyznę” księgi historycy uznają cywilizacje starożytnych społeczności regionu Żyznego Półksiężyca, czyli Mezopotamii, Egiptu i Syro-Palestyny. To właśnie na tych terenach rodziły się pierwotne, a potem coraz bardziej rozwinięte formy alfabetu, pisma i księgi. Jej najstarszymi wzorcami były kamienne lub gliniane tabliczki zapisane pismem klinowym, zwoje papirusu z hieroglifami, zwoje pergaminowe z tak zwanym kwadratowym pismem semickim, a potem pierwsze kodeksy, które przybierały już formę przypominającą dzisiejsze książki. Treść starożytnych ksiąg była bardzo zróżnicowana, choć niezmiennie oscylowała wokół problematyki związanej z dynamicznie rozwijającą się aktywnością ekonomiczno-handlową ówczesnych społeczności, działalnością administracyjno-dyplomatyczną większych i mniejszych struktur państwowych (monarchii) oraz szeroko pojętego kręgu zainteresowań bliskowschodnich środowisk religii i kultu.