Człowiek i jego ból. Cierpienie jako paradygmat Tischnerowskiej filozofii dramatu
Witold GLINKOWSKI
Uniwersytet Łódzki , PolskaAbstrakt
Celem artykułu jest wskazanie, że cierpienie i ból są ważnymi kategoriami filozofii dramatu w ujęciu księdza Józefa Tischnera. W filozofii dramatu, która w tym przypadku jest filozofią człowieka, człowiek uważany jest za podmiot określający siebie w horyzoncie dobra i zła. Ludzkie rozumienie dobra ma tu kluczowe znaczenie, ponieważ celem człowieka jest uczynienie swojego życia wartościowym. Życie ludzkie definiuje się jako „myślenie według wartości” w szerokim tego słowa znaczeniu. Tak rozumiane życie przebiega w kontekście doświadczeń aksjologicznych. Bez doświadczenia zła człowiek nie byłby w stanie otworzyć się na dobro ani wybrać dobra. Zło nie jest tym samym, co cierpienie. Zło niesie z sobą zagrożenie, iż dramat ludzkiej egzystencji stanie się tragedią. Jednak zło, w przeciwieństwie do cierpienia, nie ma władzy nad człowiekiem, ponieważ może urzeczywistniać się tylko pod warunkiem, że człowiek je zaakceptuje. Ponadto cierpienie należy do rzeczywistości monologicznej, podczas gdy zło należy do rzeczywistości dialogicznej oraz interpersonalnej. Różnica między złem a cierpieniem jest fundamentem filozofii dramatu Tischnera, w której człowiek okazuje się wolnym i odpowiedzialnym podmiotem.
Słowa kluczowe:
Józef Tischner, cierpienie, ból, filozofia dramatu, dobro, złoUniwersytet Łódzki
