Pieniądz, cena, wartość i wymiana

John STEPAN

Abstrakt

W artykule omówiono wzajemne zależności między pieniądzem, ceną, wartością i wymianą, poświęcając szczególną uwagę wartości i cenie, które przeanalizowano z bliskiej autorowi perspektywy zakupów komercyjnych. Nacisk na wartość wynika z faktu, że wartość produktu postrzegana zarówno przez sprzedawcę, jak i przez nabywcę umożliwia transakcję wymiany – pozwala wyrazić ją w kategoriach ilościowych (np. jako cenę), dzięki czemu możliwe jest uzgodnienie przez obie strony akceptowalnych warunków transakcji. W części poświęconej wartości przedstawiono odmienne poglądy na temat tego pojęcia zaczerpnięte z ekonomii i marketingu. Dalsza część pracy poświęcona jest cenie. Najpierw zaprezentowano teoretyczny model procesu uzgadniania wartości. Następnie, na podstawie mikroekonomicznej teorii ceny, przedstawiono proces zrównywania się podaży z popytem, który leży u podstaw odkrywania ceny, co z kolei można uważać za pieniężną kwantyfikację procesu uzgadniania wartości. Praca kończy się omówieniem bardziej subtelnych aspektów wartości, takich jak różnice między „potrzebami” (ang. needs) i „pragnieniami” (ang. desires) oraz między potrzebami uważanymi za obiektywne a tymi bardziej subiektywnymi. Rozwijając ten temat, omówiono „wąskie granice” między wolnością wyboru a manipulacją, które można zaobserwować w procesie postrzegania i uzgadniania wartości.