Osoba i czyn jako dzieło otwarte
Jarosław Merecki
Papieski Uniwersytet Laterański, Watykan , Włochyhttps://orcid.org/0000-0001-8457-2935
Abstrakt
Artykuł wskazuje na trzy wątki, które nie zostały uwzględnione lub zostały jedynie zasygnalizowane w dziele Osoba i czyn Karola Wojtyły, a które warte są rozwinięcia. Pierwszym z nich jest analiza interpersonalnego wymiaru istnienia osoby, który w dziele Wojtyły – w czwartym rozdziale tej rozprawy – analizowany był jako wymiar społeczny. Wymiar ten, symbolizowany przez zaimek „my”, nie jest jednak wymiarem ściśle międzyosobowym, który wyrażają zaimki „ja”–„ty”. Ten wątek rozwinął Wojtyła w późniejszym studium Osoba: podmiot i wspólnota. Drugim wątkiem nieobecnym w rozprawie Wojtyły jest płciowość osoby ludzkiej, fakt, że osoby istnieją jako kobiety i mężczyźni, bez wątpienia fundamentalny dla jej właściwego rozumienia. Fakt ten został poddany analizie przez Jana Pawła II w serii katechez zatytułowanych Mężczyzną i niewiastą stworzył ich, w których przedstawia koncepcję zwaną „teologią ciała”; w katechezach tych Wojtyła „przekracza próg teologii”. To trzeci wątek nieobecny w Osobie i czynie z racji filozoficznego charakteru tego dzieła. We wstępie do pierwszego wydania tej rozprawy Wojtyła wyrażał jednak nadzieję, że uda mu się kiedyś ów próg przekroczyć, i uczynił to w „teologii ciała”.
Słowa kluczowe:
Karol Wojtyła, interpersonalny wymiar osoby, płciowość osoby, Jan Paweł II, „teologia ciała”Bibliografia
Arystoteles. Polityka. Translated by Ludwik Piotrowicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012.
Baccarini, Emilio. La persona e i suoi volti: Etica ed antropologia. Roma: Anicia, 2003.
Derrida, Jacques. “Różnica płci, różnica ontologiczna (Geschelct I).” Nowa Krytyka, no. 13 (2002): 163–88.
Freud, Sigmund. “O szczególnym typie wyboru obiektu u mężczyzny.” In Freud, Życie seksualne. Translated by Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR, 2009.
Heidegger, Martin. Bycie i czas. Edited and translated by Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994.
Jan Paweł II. Mężczyzną i niewiastą stworzył ich: Odkupienie ciała a sakramentalność małżeństwa. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2008.
Merecki, Jarosław. Corpo e trascendenza: L’antropologia filosofica nella teologia del corpo di Giovanni Paolo II. Siena: Cantagalli, 2015.
Pieper, Josef. O miłości. Translated by Irena Gano. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1983.
Platon. Uczta. Translated by Władysław Witwicki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1975.
Poupart, Mathieu. Le silence d’agneau: La morale catholique favorise-t-elle la violence sexuelle. Paris: Seuil, 2024.
Spaemann, Robert. Osoby: O różnicy między czymś a kimś. Translated by Jarosław Merecki. Warszawa: Officyna Naukowa, 2001.
Wojtyła, Karol. Osoba i czyn. Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, 1969.
Wojtyła, Karol. “Osoba i czyn.” In Wojtyła, “Osoba i czyn” oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2000.
Wojtyła, Karol. “Osoba: podmiot i wspólnota.” In Wojtyła, “Osoba i czyn” oraz inne studia antropologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2000.
Papieski Uniwersytet Laterański, Watykan https://orcid.org/0000-0001-8457-2935
