Edmunda Wnuka-Lipińskiego ujęcie konfliktu wartości i interesów

Monika Dobrogowska

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polska
https://orcid.org/0000-0002-1219-3546


Abstrakt

W artykule przedstawiono aksjologiczno-pragmatyczną perspektywę badawczą stosowaną przez Edmunda Wnuka-Lipińskiego w kontekście społeczeństwa polskiego. Na podstawie przeprowadzonych rozważań stwierdzono, że kategorie wartości są to, jego zdaniem, ugruntowane w danej tradycji kulturowej pożądane stany wspólnoty politycznej bądź jednostek, natomiast interesy dotyczą sfery pragmatycznej i oznaczają sytuację, której osiągnięcie jest z jakiegoś punktu widzenia korzystne. Autor badał konflikty występujące między różnymi wartościami, między interesami, a także między wartościami a interesami. Wnuk-Lipiński, szczególnie zainteresowany fazami radykalnej zmiany społecznej, przedstawiał je, opierając się przede wszystkim na preferencjach polskiego społeczeństwa, dotyczących konkretnych wartości i interesów. Perspektywę aksjologiczno-pragmatyczną stosował również do badań współczesnych postaw i zachowań Polaków.

Słowa kluczowe:

Edmund Wnuk-Lipiński, konflikt społeczny, wartości, interesy, konflikt wartości i interesów

Boski P., O dwóch wymiarach lewicy-prawicy na scenie politycznej i w wartościach politycznych polskich wyborców, w: Wartości i postawy Polaków a zmiany systemowe. Szkice z psychologii politycznej, red. J. Reykowski, Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN, Warszawa 1993, s. 49–100.

CBOS, Podatkowe dylematy Polaków, oprac. K. Kowalczuk, Komunikat z badań nr 81/2014, Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2014.

CBOS, Postawy wobec płacenia podatków, oprac. M. Omyła-Rudzka, Komunikat z badań nr 85/2016, Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2016.

CBOS, Powinności państwa wobec obywatela i obywatela wobec państwa, oprac. B. Roguska, Komunikat z badań nr BS/104/2013, Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2013.

CBOS, Ważne kwestie społeczno-polityczne w opiniach młodych Polaków, oprac. B. Roguska, Komunikat z badań nr 93/2021, Centrum Badania Opinii Społecznej, Warszawa 2021.

Coser L.A., Funkcje konfliktu społecznego, Zakład Wydawniczy NOMOS, Kraków 2009.

Dahrendorf R., Teoria konfliktu w społeczeństwie przemysłowym, w: Elementy teorii socjologicznych. Materiały do dziejów współczesnej socjologii zachodniej, red. W. Derczyński, A. Jasińska-Kania, J. Szacki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1975, s. 429–463.

Dobrogowska M., Edmunda Wnuka-Lipińskiego teoria radykalnej zmiany społecznej, „Roczniki Nauk Społecznych” 2013, nr 2, s. 45–68.

Domański H., Przybysz D., Podobieństwa i różnice między krajami w ocenie sprawiedliwych zarobków, w: Polska-Europa. Wyniki Europejskiego Sondażu Społecznego 2002-2018/2019, red. P.B. Sztabiński, D. Przybysz, F. Sztabiński, IFiS PAN, Warszawa 2020, s. 113–126.

Filek J., Kłopot z wartościami, „Zarządzenie Publiczne” 2017, nr 39 (1), s. 9–22. (Crossref)

Inglehart R., Siemieńska R., Przemiany systemów wartości a niezadowolenie polityczne w Polsce i na Zachodzie: analiza porównawcza, „Państwo i Kultura Polityczna” 1989, nr 6, s. 161–179.

Jabłoński A., Szymczyk J., Realist-Axiological Perspectives and Images of Social Life. A Century of Sociology at the John Paul II Catholic University of Lublin, Peter Lang, Berlin 2020. (Crossref)

Kłoskowska A., Socjologia kultury, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1981.

Koralewicz J., Ziółkowski M., Zmiany systemu wartości w Polsce, w: O życiu publicznym, kulturze i innych sprawach, red. B.W. Mach, E. Wnuk-Lipiński, Wyd. Collegium Civitas, ISP PAN, Warszawa 2007, s. 199–228.

Koralewska I., „Socjologia aborcji”. Sposoby przedstawiania aborcji we współczesnym dyskursie nauk społecznych, „Przegląd Socjologii Jakościowej” 2020, nr 2 (16), s. 170–187. DOI: 10.18778/1733- (Crossref)

16.2.10.

Mariański J., Wartości życia codziennego a sens życia – zmienne relacje, „Zeszyty Naukowe KUL” 2021, nr 1–2 (253–254), s. 163–184. DOI: 10.31743/znkul.12980. (Crossref)

Marody M., Wartości w dobie (globalnego) kryzysu, w: Wartości w działaniu, red. taż, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2021, s. 271–296.

Misztal M., Problematyka wartości w socjologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1980.

Nazar R., Popławski S., Transformacja i wartości. Aksjologiczne aspekty procesu transformacji w pokoleniowej perspektywie, w: Transformacja i wartości. Aksjologiczne aspekty transformacji ustrojowej w Polsce, red. W. Kaczocha, S. Popławski, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. T. Kotarbińskiego, Zielona Góra 1997, s. 129–160.

Ossowski S., Z zagadnień psychologii społecznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Pareto V., Uczucia i działania. Fragmenty socjologiczne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994.

Parsons T., Szkice z teorii socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1972.

Rychard A., Demokracja: wartość czy przystosowanie. Wstępne hipotezy, w: Dylematy współczesnej cywilizacji a natura człowieka, red. J. Reykowski, T. Bielicki, Zysk i S-ka, Poznań 1997, s. 85–94.

Sawicka M., Karlińska A., Survival or Self-Actualization? Meanings of Work in Contemporary Poland, “Polish Sociological Review” 2021, no. 214 (2), s. 199–220. DOI: 10.26412/psr214.04.

Skotnicka-Illasiewicz E., Wnuk-Lipiński E., Socjalne podłoże konfliktów, w: Polacy ‚81. Postrzeganie kryzysu i konfliktu, red. W. Adamski, IFiS PAN, Warszawa 1996, s. 49–69.

Szczepański J., Elementarne pojęcia socjologii, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1970.

Sztompka P., Socjologia. Analiza społeczeństwa, Wydawnictwo Znak, Kraków 2005.

Szymczyk J., Pomiędzy marzeniami a faktami. Szkice socjologiczne, Norbertinum, Lublin 2005.

Szymczyk J., Rozumienie wartości w pismach Stanisława Ossowskiego, „Summarium” 2001–2002, R. 30–31, s. 53–73.

Szymczyk J., W świecie ludzkich kreacji. Stanisława Ossowskiego koncepcja rzeczywistości społecznej, Wydawnictwo KUL, Lublin 2005.

Turner J.H., Struktura teorii socjologicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Turowski J., Socjologia. Wielkie struktury społeczne, TN KUL, Lublin 1994.

Urząd Zamówień Publicznych, Co to jest konflikt interesów?, https://www.uzp.gov.pl (dostęp: 10.03.2023).

Wawrzyniak J., Etyka eutanazji, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016.

Wesołowski W., Niszczenie i tworzenie interesów w procesie systemowej transformacji i próba teoretycznego ujęcia, „Kultura i Społeczeństwo” 1995, nr 2 (39), s. 3–26.

Wnuk-Lipiński E., Budżet czasu – struktura społeczna – polityka społeczna, IFiS PAN, Wrocław 1981.

Wnuk-Lipiński E., Deprywacje społeczne a konflikty interesów i wartości, w: Polacy ‘90. Konflikty i zmiana, red. W. Adamski, A. Rychard, E. Wnuk-Lipiński, ISP PAN, Warszawa 1991, s. 15–36.

Wnuk-Lipiński E., Dziesięć lat później, „Polityka” 1999, nr 1, s. 18–21.

Wnuk-Lipiński E., Fundamentalizm a pragmatyzm: dwa typy reakcji na radykalną zamianę społeczną, „Kultura i Społeczeństwo” 1994, nr 1, s. 3–12.

Wnuk-Lipiński E., Granice wolności, pamiętnik polskiej transformacji, Wydawnictwo Naukowe Scholar/Collegium Civitas Press, Warszawa 2003.

Wnuk-Lipiński E., Kara śmierci, „Nowe Życie Gospodarcze” 1998, nr 14, s. 9.

Wnuk-Lipiński E., Reforma, rewolucja, restauracja – trzy cechy transformacji postkomunistycznej, w: Władza i struktura społeczna, red. A. Jasińska-Kania, K.M. Słomczyński, IFiS PAN, Warszawa 1999, s. 19–34.

Wnuk-Lipiński E., Socjologia życia publicznego, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.

Wnuk-Lipiński E., Ta sama Polska, „Tygodnik Powszechny” 1993, nr 41, s. 3.

Ziółkowski M., Interesy i wartości jako elementy świadomości społecznej, w: Władza i struktura społeczna, red. A. Jasińska-Kania, K.M. Słomczyński, IFiS PAN, Warszawa 1999, s. 121–142.

Ziółkowski M., Przemiany interesów i wartości społeczeństwa polskiego. Teorie, tendencje, interpretacje, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2000.

Ziółkowski M., Zmiany systemu wartości, w: Współczesne społeczeństwo polskie. Dynamika zmian, red. J. Wasilewski, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2006, s. 147–174.

Zubrzycka-Maciąg T., Rak J., Kara śmierci versus prawo do życia w opinii przyszłych pedagogów, „Roczniki Teologiczne” 2020, nr 66 (11), s. 123–134. DOI:10.18290/rt.2019.66.11-9. (Crossref)

Zwoliński A., Dylematy demokracji, Wydawnictwo WAM, Kraków 2010.

Pobierz

Opublikowane
10.10.2023


Dobrogowska, M. (2023). Edmunda Wnuka-Lipińskiego ujęcie konfliktu wartości i interesów. Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 66(3), 127–145. https://doi.org/10.31743/znkul.16278

Monika Dobrogowska  dobrogowska@gmail.com
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0002-1219-3546



Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Przesyłając artykuł do publikacji, autor oświadcza, że posiada pełnię autorskich praw majątkowych oraz osobistych do utworu, a jego opublikowanie nie naruszy praw osób trzecich.
Przesłanie przez autora artykułu do publikacji w czasopiśmie „Zeszyty Naukowe KUL” traktowane będzie jako udzielenie licencji do eksploatacji praw autorskich do przesłanego utworu na zasadach licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0).