Wpływ hypogamii edukacyjnej na styl życia w Polsce
Abstrakt
Wzrost hypogamii edukacyjnej w Polsce, a więc sytuacji, w której żony mają wyższe wykształcenie niż mężowie, modyfikuje wzory doboru małżeńskiego. Może to oddziaływać na preferencje kulturowe, hierarchię statusu i dynamikę stosunków rodzinnych. Celem artykułu jest zbadanie, czy hypogamia edukacyjna oddziałuje na styl życia małżonków, rozumiany jako preferencje kulturowe i wzory prestiżu, oraz czy jest ona silniejsza niż efekt hypergamii. Podstawą analizy są dane z ogólnopolskiego badania zrealizowanego w 2019 roku. Okazuje się, że hypogamia edukacyjna zwiększa szanse lubienia i imponowania dobrami uznawanymi za symbole statusu. W porównaniu z hypergamią jej wpływ jest silniejszy. Nie potwierdza się hipoteza o występowaniu w miarę jednakowego oddziaływania hypogamii i hypergamii na postawy jednostek. Ustalenia te prowadzą do wniosku, że hypogamia edukacyjna może zarówno osłabiać bariery klasowe, jak i generować napięcia wynikające z niespójności statusu małżonków. Prawdopodobnie oddziałuje również na inne aspekty stosunków między małżonkami, związane z funkcjonowaniem rodziny, które należałoby uwzględnić w przyszłych badaniach.
Słowa kluczowe:
hypogamia edukacyjna, wykształcenie małżonków, prestiżBibliografia
Atkinson, M.P., Greenstein, T.N., & Lang, M.M. (2005). For Women, Breadwinning Can Be Dangerous: Gendered Resource Theory and Wife Abuse. Journal of Marriage and Family, 67(5), 1137–1148. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2005.00206.x
Bendix, R., & Lipset, S.M. (1964). Ruchliwość społeczna w społeczeństwie przemysłowym (A. Gella, Tłum.). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Bennett, T., Savage, M., Silva, E.B., Wright, D., Gayo-Cal, M., & Warde, A. (2009). Culture, Class, Distinction. Routledge.
Bertrand, M., Pan, J., & Kamenica, E. (2015). Gender Identity and Relative Income within Households. The Quarterly Journal of Economics, 130(2), 571–614.
Bourdieu, P. (2022). Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia (P. Biłos, Tłum.). Scholar.
Chan, T.W., & Goldthorpe, J.H. (2007). Social Stratification and Cultural Consumption: Music in England. European Sociological Review, 23(1), 1–19.
Coulangeon, P., & Duval, J. (Red.). (2015). The Routledge Companion to Bourdieu’s Distinction. Routledge.
De Hauw, Y., Grow, A., & Van Bavel, J. (2017). The Reversed Gender Gap in Education and Assortative Mating in Europe. European Journal of Population, 33, 445–474.
Daenekindt, S., & Roose, H. (2014). Social Mobility and Cultural Dissonance. Poetics, 42, 82–97. https://doi.org/10.1016/j.poetic.2013.11.002
Domański, H., Przybysz, D., Wyrzykowska, K., & Zawadzka, K. (2021). Dystynkcje muzyczne. Stratyfikacja muzyczna i gusty muzyczne Polaków. Scholar.
Domański, H., Przybysz, D., Wyrzykowska, K., & Zawadzka, K. (2025). Educational, and Social Class Marital Homogamy in Poland: 1977–2019 [niepublikowany maszynopis].
Erikson, R., & Goldthorpe, J.H. (1992) The Constant Flux: A Study of Class Mobility in Industrial Societies. Oxford University Press.
Esteve, A., Schwartz, C.R., van Bavel, J., Permanyer, I., Klesment, M., & García-Román, J. (2016).
The End of Hypergamy: Global Trends and Implications. Population and Development Review, 42(4), 615–625. https://doi.org/10.1111/padr.12012
Fujihara, S., & Uchikoshi, F. (2019). Declining Association with Persistent Gender Asymmetric Structure: Patterns and Trends in Educational Assortative Marriage in Japan, 1950–1979. Research in Social Stratification and Mobility, 60, 66–77. https://doi.org/10.1016/j.rssm.2018.12.001
Henz, U., & Mills, C. (2018). Social Class Origin and Assortative Mating in Britain, 1949–2010. Sociology, 52(6), 1217–1236. https://doi.org/10.1177/00380385177264792015
Houle, J.N. (2011). The Psychological Impact of Intragenerational Social Class Mobility. Social Science Research, 40(3), 757–772.
Mare, R.D. (2016). Educational Homogamy in Two Gilded Ages: Evidence from Intergenerational Social Mobility Data. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 663, 117–139.
Nieuwbeerta, P., de Graaf, N.D., & Ultee, W. (2000). The Effects of Class Mobility on Class Voting in Post-War Western Industrialized Countries. European Sociological Review, 16(4), 327–348.
McPherson, M., Smith-Lovin, L., & Cook, J.M. (2001). Birds of a Feather: Homophily in Social Networks. Annual Review of Sociology, 27, 415–444. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.27.1.415
Projekt badawczy „Dystynkcje Muzyczne” (b.d.). Pobrane 9 grudnia 2018 z: http://www.md.ifispan.pl/
Schumpeter, J.A. (1951). Imperialism and Social Classes (H. Norden, Tłum.). Augustus M. Kelley, Inc.
Sobel, M.E. (1981). Diagonal Mobility Models: A Substantively Motivated Class of Designs for the Analysis of Mobility Effects. American Sociological Review, 46(6), 893–906.
Sorokin, P.A. (2009). Ruchliwość społeczna (J. Słomczyńska, Tłum.). Instytut Filozofii i Socjologii PAN.
Institute of Philosophy and Sociology
Prof. dr hab., Instytut Filozofii i Socjologii PAN
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Czasopismo zapewnia bezpłatny i otwarty dostęp (ang. open access) do całej zawartości.
Od numeru 1/2024 teksty udostępniane są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa CC BY 4.0.
Teksty opublikowane w numerach od 3/2018 do 4/2023 udostępnione są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych CC BY-NC-ND 4.0.
Z utworów opublikowanych w niniejszym czasopiśmie przed nr 3/2018 można korzystać w ramach dozwolonego użytku zgodnie z art. 23-35 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
