System rządów w Polsce w latach 1918 – 1922


Abstrakt

Artykuł przedstawia kształtowanie się systemu rządów w Polsce po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., w tym pierwsze akty prawne o znaczeniu ustrojowym – dekret z 22 listopada 1918 r. o najwyższej władzy reprezentacyjnej Republiki Polskiej oraz uchwałę Sejmu Ustawodawczego z 20 lutego 1919 r. o powierzeniu Józefowi Piłsudskiemu dalszego sprawowania urzędu Naczelnika Państwa. Stały się one podstawą funkcjonowania odrodzonego państwa polskiego, umożliwiając w trudnym okresie historycznym odbudowę państwowości. Zdaniem Autorki doświadczenia pierwszych lat niepodległości wpłynęły ostatecznie na rozwiązania, które przyjęto w tzw. Konstytucji marcowej z 1921.


Słowa kluczowe

system rządów; Mała Konstytucja z 1919 r.; ustrój Polski w latach 1918-1922

Ajnenkiel A., Odbudowa państwowości polskiej po pierwszej wojnie światowej, „Państwo i Prawo” 1967, nr 8/9, s. 206 i n.

Ajnenkiel A., Od rządów ludowych do przewrotu majowego. Zarys dziejów politycznych Polski 1918-1926, Warszawa 1978.

Ajnenkiel A., Konstytucje Drugiej Rzeczypospolitej, [w:] Polska Niepodległa 1918-1939, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1984, s. 101-138

Ajnenkiel A., Polskie konstytucje, Warszawa 1991.

Ajnenkiel A., Konstytucje Polski 1791-1997, Warszawa 2001.

Antonowicz L., Narodziny Drugiej Rzeczypospolitej ze stanowiska prawa międzynarodowego, „Przegląd Sejmowy” 1998, nr 5, s. 17-28

Balicki R., „Małe Konstytucje” w polskim prawie konstytucyjnym, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo CCLVII” 1997, s. 309-324 ?.

Bardach J., B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia państwa i prawa polskiego, Warszawa 1987.

Bardach J., B. Leśnodorski, M. Pietrzak, Historia ustroju i prawa polskiego, Warszawa 1994.

Bartoszewicz K., Dzieje insurekcji kościuszkowskiej, Poznań 2002.

Berezowski C., Powstanie państwa polskiego w świetle prawa narodów, Warszawa 2008.

Borkowska-Bagieńska E., K. Krasowski, B. Lesiński, J. Walachowicz, Historia państwa i prawa Polski. Zarys wykładu, Poznań 1994.

Buszko J., Historia Polski 1864-1948, Warszawa 1984.

Brzoza Cz., Polska w czasach niepodległości i drugiej wojny światowej (1918-1945), [w:] M. Zgórniak, S. Grodziski,
J. Wyrozumski (red.), Wielka Historia Polski, t. 9, Kraków 2001.

Cybichowski Z., Polskie prawo państwowe, Warszawa 1925.

Cybichowski Z., Encyklopedia podręczna prawa publicznego (konstytucyjnego, administracyjnego i międzynarodowego), t. 2, Warszawa 1929.

Czeszejko-Sochacki Z., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. a Konstytucja Federalna Szwajcarskiej Konfederacji z 1999 r. (Ogólne uwagi porównawczoprawne), [w:] Z. Czeszejko-Sochacki (red.), Konstytucja Federalna Szwajcarskiej Konfederacji z 1999 r. i Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r., Białystok 2001. s. 55 i n.

Deryng A., Akty urzędowe głowy państwa. Rozważania ustrojowe, Lwów 1934.

Dudek D., Prawo konstytucyjne Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] T. Guz, J. Głuchowski, M.R. Pałubska (red.), Synteza prawa polskiego od 1989 roku, Warszawa 2013, s. 99-136 ]

Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2015.

Gudlewicz E., W. Zakrzewski [w:] W. Skrzydło (red.), Polskie prawo konstytucyjne, Lublin 2008, s. 28-31

Górecki D., Powstanie władz naczelnych w odradzającej się Polsce (1914-1919), Łódź 1983.

Górski G., Polonia Restituta. Ustrój państwa polskiego w XX w., Lublin 2009.

Gwiżdż A. [w:] Ryszka F. (red.), Historia państwa i prawa Polski 1918-1939. Część I, Warszawa 1962, s. ?. [zakres stron]

Herbst S., Z dziejów wojskowych powstania kościuszkowskiego 1794 r., Warszawa 1983.

Jabłoński H., Narodziny Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939), Warszawa 1962.

Kaczmarczyk-Kłak K., Prawo łaski w Polsce na tle porównawczym. Dawniej i współcześnie, Warszawa 2013.

Kallas M., „Mała Konstytucja” w praktyce ustrojowej Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” 1993, nr 2, s. 25-40 Kallas M., Historia ustroju Polski X-XX w., Warszawa 1996.

Kallas M., Konstytucja 3 Maja w polskiej myśli ustrojowej (1791-1831), [w:] J. Ciągwa, T. Opas (red.), Z historii państwa, prawa, miast i Polonii. Prace ofiarowane Profesorowi Władysławowi Ćwikowi w czterdziestolecie jego pracy naukowej, Rzeszów 1998, s. 81-100

Kępka-Mariański W., Insurekcja warszawska 1794, Warszawa 2012.

Kolasa J., Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r. w świetle prawa międzynarodowego, „Przegląd Sejmowy” 2008, nr 5, s. 9-40

Komarnicki W., Ustrój państwowy Polski współczesnej. Geneza i system, Kraków 2006.

Korobowicz A., W. Witkowski, Historia ustroju i prawa polskiego (1772-1918), Kraków 1998.

Korobowicz A., Pierwsze miesiące niepodległości – kształtowanie ustroju i prawotwórstwo, „Przegląd Sejmowy” 1999, nr 1, s.70-78

Kraczkowski R., Dekretowanie ustaw w Polsce w latach 1918-1926, Warszawa 1994.

Krawczyk R.P., Najwyższa Izba Kontroli w II Rzeczypospolitej pod rządami Konstytucji z 23 kwietnia 1935 r., „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 1991, nr 45, s. 75 i n.

Krukowski S., Mała Konstytucja z 1919 r., [w:] M. Kallas (red.), Konstytucje Polski. Studia monograficzne z dziejów polskiego konstytucjonalizmu, t. 2, Warszawa 1990, s. 7 -17

Kulig A., Kształtowanie formy rządów u progu niepodległej Polski (1917-1926), Warszawa 2013.

Linowski A., List do przyjaciela odkrywający wszystkie czynności Kołłątaja w ciągu Insurekcji. Pisany roku 1795, Wrocław 1846.

Mojak R., Instytucja prezydenta w polskim prawie konstytucyjnym w latach 1918-1935. Część I, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” Sectio G (Ius) 1989, t. 36, s. 233 i n.

Nałęcz T., Geneza i ewolucja urzędu prezydenta, [w:] J. Kielin-Maziarz, J. Wawrzyniak (red.), Instytucja prezydenta w Polsce i we Włoszech, Warszawa 2014, s. 33 – 53

Opaliński B., Rozdzielenie kompetencji władzy wykonawczej między Prezydenta RP oraz Radę Ministrów na tle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku, Warszawa 2012.

Pajewski J., Budowa Drugiej Rzeczypospolitej 1918-1926, Kraków 1995.

Pietrzak M., Rządy parlamentarne w latach 1919-1926, Warszawa 1969.

Rakowska A., Kontrasygnata aktów głowy państwa w wybranych państwach europejskich, Toruń 2009.

Starzyński S., Powojenny ustrój państw europejskich, Kraków 1924.

Stawecki P., Konstytucje Polski a siły zbrojne 1791-1935. Studium historyczno- prawne, Warszawa 1999.

Szyndler B., Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994.

Wawrzyniak J., Zarys historii instytucji ustrojowych i konstytucyjnych w Polsce, Warszawa 1996.

Witkowski Z., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 1921-1935, Warszawa–Poznań–Toruń 1987.

Wołpiuk W.J., Naczelnik Państwa 1918-1922. Przedprezydencka forma władzy państwowej, „Przegląd Sejmowy” 2005, nr 6, s. 17 - 44

Wiek XVI-XVIII w źródłach, M. Sobańska-Bondaruk, S.B. Lenard (oprac.), Warszawa 1997.
Pobierz

Opublikowane : 2018-03-11


Kaczmarczyk-Kłak, K. (2018). System rządów w Polsce w latach 1918 – 1922. Studia Prawnicze KUL, (1), 57-80. https://doi.org/10.31743/sp.633

Katarzyna Kaczmarczyk-Kłak  kkklak@interia.pl
WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa  Polska




Autor oświadcza, że utwór jest dziełem oryginalnym i nie narusza jakichkolwiek praw osobistych lub majątkowych osób trzecich, oraz że jego prawa autorskie do utworu nie są ograniczone w zakresie objętym niniejszą umową.

Autor przenosi na Wydawcę autorskie prawa majątkowe do utworu na wszelkich znanych polach eksploatacji, w szczególności prawo do:

  • wydania i rozpowszechniania utworu w czasopiśmie;
  • utrwalenia na maszynowych nośnikach informacji;
  • wprowadzenia do pamięci komputera;
  • rozpowszechniania utworu w sieciach komputerowych (w formie e-booka, PDF)
    - w całości, jak również w opracowaniach, skrótach i streszczeniach.

Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu następuje nieodpłatnie, z chwilą przyjęcia utworu.

Otwarty i bezpłatny dostęp do artykułów - open access