Pracownia Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie a ochrona zabytków sakralnych i archiwów kościelnych w Małopolsce
Józef Skrabski
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-0039-2019
Abstrakt
Istniejąca od 2007 roku Pracownia Inwentaryzacji i Digitalizacji Zabytków Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie prowadzi systematyczne prace inwentaryzacyjne w kościołach archidiecezji krakowskiej i diecezji bielsko-żywieckiej. W przeciągu 18 lat zdołano opracować karty inwentarzowe i wykonać nowoczesną dokumentację fotograficzną w pona 200 świątyniach diecezjalnych oraz w kilku klasztorach, w tym opactwa Mniszek Benedyktynek w Staniątkach, Reformatów w Wieliczce, Pilicy i Kętach, Bernardynów w Alwerni oraz Cystersów w Mogile. W efekcie powstała unikatowa baza danych, obejmująca na dzień dzisiejszy 26 178 dzieł sztuki i 2 portale. Pierwszy - Rzemiosło Artystyczne w Małopolsce (https://ram.upjp2.edu.pl) - udostępnia wszystkie dzieła rzemiosła artystycznego opracowane w ramach projektu NPRH. Drugi, finansowany ze środków unijnych - Sakralne Dziedzictwo Małopolski (https://sdm.upjp2.edu.pl) - zawiera opracowania naukowe wybranych (ponad 4000), najcenniejszych dzieł sztuki w szerszym kontekście dziejów miejscowości i parafii, których zarys opracowano w ramach projektu. W efekcie powstał również drukowany katalog zbiorów artystycznych opactwa Mnieszek Benedyktynek w Staniątkach. Obok dzieł sztuki w Pracowni podjęto systematyczną digitalizację archiwaliów kościelnych, od najstarszych parafialnych ksiąg metrykalnych po akta wizytacji biskupich oraz akta urzędów biskupich w Krakowie i Lwowie. Mniejszą część materiałów opracowano w ramach wspomnianego portalu Sakralne Dziedzictwo Małopolski, a większą w projekcie unijnym Cyfrowe Archiwum Archidiecezji Krakowskiej (https://caak.upjp2.edu.pl); w sumie udostępniono ponad 1200 jednostek archiwalnych (ok. 1 mln zdjęć).
Słowa kluczowe:
inwentaryzacja, digitalizacja, Małopolska, Archidiecezja Krakowska, archiwa kościelne, zbiory kościelne, sztuka sakralna, ochrona dziedzictwa sakralnegoBibliografia
Brookes Peter Cannon, A Gradino by Maso da San Friano?, “The Burlington Magazine”, 118 (1976) no. 883, s. 686-692.
Brookes Peter Cannon, The Portraits of Maso San Friano, “The Burlington Magazine”, 108 (1966) no. 108, s. 560-568.
Brookes Peter Cannon, Three Notes on Maso da San Friano, “The Burlington Magazine”, 107 (1965) no. 745, s. 192-197.
Czyżewski Krzysztof, Walczak Marek, Jacob Mertens i malarstwo krakowskie około roku 1600, Kraków 2022.
Dreścik Jan, Klaryski, w: Materiały do katalogu zabytkowego złotnictwa w Krakowie, cz. 3, red. J. Samek, [mps, Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie], Kraków 1975-1981.
Gradowski Michał, Pielas Magdalena, Katalog złotnictwa w zbiorze dokumentacji specjalistycznej Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie, cz. I-II, Warszawa 2006.
Kamiński Adam, Jordan Spytek Wawrzyniec z Zakliczyna h. Trąby, w: Polski słownik biograficzny, t. XI, red. E. Rostworowski, Wrocław-Warszawa-Kraków 1960-1961, s. 282-283.
Katalog zbiorów artystycznych Opactwa Mniszek Benedyktynek w Staniątkach, t. 1-3, red. K. Kuczman, J. Skrabski, A. Włodarek, Kraków 2018.
Kluz Paulina, Nawiedzenie św. Elżbiety, w: Obraz złotego wieku. Kultura wizualna w czasach ostatnich Jagiellonów, t. 2, Katalog, red. T. Piech, J. Wolańska, J. Ziętkiewicz- -Kotz, Kraków 2023, s. 115.
Kluz Paulina, Trójca Święta, w: Obraz złotego wieku. Kultura wizualna w czasach ostatnich Jagiellonów, t. 2, Katalog, red. T. Piech, J. Wolańska, J. Ziętkiewicz-Kotz, Kraków 2023, s. 114.
Koldeweij Eloy, Het Gouden Leer, “Monumenten en Landschappen”, 11 (1992) no. 6, s. 8-32.
Laskowski Andrzej, Budując system. Ochrona zabytków sakralnych w diecezji tarnowskiej na przełomie XIX i XX wieku, Kraków 2020. (Crossref)
Materiały do katalogu zabytkowego złotnictwa w Krakowie, red. J. Samek, [mps, Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie], Kraków 1975-1981.
Morka Mieczysław, Uczta w domu Szymona Faryzeusza. Nieznany obraz Maso da San Farino, w: Artes atque humaniora. Studia Stanislao Mossakowski sexagenario dicta, red. H. Samsonowicz, M. Dłutek, P. Martyn, Warszawa 1998, s. 127-142.
Pagaczewski Julian, Inwentaryzacja zabytków m. Krakowa. Kościół pod wezwaniem Ś. Mikołaja, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej”, 1 (1900) s. 55-89.
Pawlaszczyk Adam, „Artis thesaurum omni cura servandum”. Prawo kościelne w trosce o zabytki sztuki sakralnej, w: Muzeum kościelne w perspektywie zadań i trendów współczesnego muzealnictwa. Materiały z sesji naukowej w dniach 14-15 czerwca 2012 roku, red. T. Dudek-Bujarek, Katowice 2012, s. 26-30.
Polonia Sacra. Ze skarbów Archidiecezji Krakowskiej, red. J. Skrabski, A. Witko, Kraków 2018.
Postępowanie z materiałami archiwalnymi w archiwach kościelnych. Katalog dobrych praktyk. Wersja 1.1, red. R.R. Kufel, A. Laszuk, Warszawa-Zielona Góra 2023.
Samek Jan, Wyniki inwentaryzacji zabytków rzemiosła artystycznego na terenie Krakowa (kościoły i klasztory Śródmieścia), „Biuletyn Historii Sztuki”, 22 (1960) s. 309-314.
Skrabski Józef, Inwentaryzacja i digitalizacja dzieł sztuki w Małopolsce, w: Inwentaryzacja zabytków w Polsce – dzieje, metody, osiągnięcia, red. M. Woźniak, Toruń 2021, s. 289-296.
Skrabski Józef, Kościół polski w Rzymie: tożsamość i reprezentacja w perspektywie sztuki, Kraków 2021. (Crossref)
Skrabski Józef, Uczta u Szymona faryzeusza, w: Obraz złotego wieku. Kultura wizualna w czasach ostatnich Jagiellonów, t. 2, Katalog, red. T. Piech, J. Wolańska, J. Ziętkiewicz-Kotz, Kraków 2023, s. 110.
Szablowski Jerzy, Powiat żywiecki, Warszawa 1948.
Szydłowski Tadeusz, Powiat nowotarski, Warszawa 1938.
Tomkowicz Stanisław, Powiat krakowski, „Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej”, 2 (1906) s. 1-318.
Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska, red. J. Wolańska, S. Brzezicki, Warszawa 2016.
Netografia
https://caak.upjp2.edu.pl (dostęp: 27.02.2025).
https://icom.museum/en/resources/standards-guidelines/objectid (dostęp: 27.02.2025).
https://ram.upjp2.edu.pl (dostęp: 27.02.2025).
https://sdm.upjp2.edu.pl (dostęp: 27.02.2025).
Kluz Paulina, Apoteoza św. Jana Kantego, https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/apoteoza-sw--jana-kantego (dostęp: 27.02.2025).
Majoch Sławomir, Skrabski Józef, Św. Jan Chrzciciel, https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw--jan-chrzciciel-8 (dostęp: 27.02.2025).
Prace dyplomowe
Babińska Julia, Matka Boska wręczająca szkaplerz św. Szymonowi Stokowi – domniemany obraz Franciszka Lekszyckiego w kościele parafialnym w Głębowicach, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2021.
Belska Klaudia, Portrety Sobieskich w zbiorach klasztoru ojców Cystersów w Mogile, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2022.
Bizunowicz Urszula, Ołtarz główny w kościele św. św. Apostołów Piotra i Pawła w Bolechowicach – analiza struktury retabulum oraz źródła inspiracji obrazów Ukrzyżowania i Modlitwy w Ogrojcu autorstwa Jana Trycjusza, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2021.
Jankowicz Anna, Obraz św. Jan Chrzciciel w kościele parafialnym w Górce Kościelnickiej, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2021.
Miś Karolina, Kurdybanowe antepedia w kościołach św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Nowym Targu i św. Marii Magdaleny w Wawrzeńczycach oraz kurdybanowa stuła w Muzeum Archidiecezjalnym w Krakowie, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2015.
Piszczek Emilia, Portrety Sierakowskich w kościele parafialnym w Spytkowicach k. Nowego Targu, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2021.
Plezia Weronika, Dzieła Pia Desideria we Frydmanie i Nowym Targu – kontekst ideowy, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2021.
Sierszulska Karolina, Płyta nagrobna Teresy Liers w kościele parafialnym w Lanckoronie, [mps pracy licencjackiej, Archiwum UPJP2], Kraków 2022.
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie https://orcid.org/0000-0003-0039-2019
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
