Wino – sacrum – codzienność. Szestidiesiatnicy i gruzińska supra
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest pełnometrażowemu debiutowi wybitnego gruzińskiego reżysera Otara Joselianiego Cierpkie wino (1966). Reżyser jest reprezentantem pokolenia w sowieckiej tradycji określanego mianem szestidiesiatników. Należał również do twórców, którzy w ramach kinematografii ZSRR kształtowali tak zwane szkoły narodowe. Poetyka kina Joseliniego wywodzi się dokumentu i w taki sposób przedstawia on obraz rzeczywistości, w Cierpkim winie jednak łączy dokumentalizm z subtelną, ale czytelną refleksją na temat rodzimej kultury, stanowiącej o tożsamości narodowej w strukturze sowieckiego państwa. Wykorzystując emblematyczne elementy gruzińskiej tradycji: wino i ucztę (supra), reżyser proponuje dyskretne, bo ukryte za paradokumentalną poetyką, niekiedy ironiczne, niekiedy poetyckie, a na pewno pozbawione idealizacji spojrzenie na realia połowy lat sześćdziesiątych.
Słowa kluczowe:
tradycja gruzińska, wino, uczta, kinematografia gruzińska, szestidiesiatnicy, Otar JoselianiBibliografia
Amiredzhibi, Natia. Na zare gruzinskogo kino. Tbilisi: Izdatelstvo Khelovneb’a, 1978.
Bardel, Michał, and Gogoliński, Wojciech. Wiedza o winie. Vol. 2. Geografia wina: Stary Świat, Kraków: Wydawnictwo Czas Wina, 2018.
Byron, George Gordon. Wędrówki Childe Harolda: Dramaty. Translated by Jan Kasprowicz and Józef Paszkowski. Warszawa: PIW, 1955.
Cereteli, Akakij. “Suliko.” Translated by Anna Kamieńska. In Poezja gruzińska: Antologia. Edited by Igor Sikirycki. Translated by Igor Sikirycki et al. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1985.
Forsner, Dorothea. Świat symboliki chrześcijańskiej. Translated by Wanda Zakrzewska, Paweł Pachciarek, and Ryszard Turzyński. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990.
King, Charles. Widmo wolności: Historia Kaukazu. Translated by Aleksandra Czwojdrak. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.
Kolbaia, David, trans. “Mokcewaj Kartlisaj (Nawrócenie Kartlii).” Pro Georgia: Journal of Kartvelological Studies 28 (2018): 8–88.
Kuznetsov, Erast. Pirosmani. Moskva: Molodaya Gvardiya, 2015.
Lang, David M. Dawna Gruzja. Translated by Wojciech Hensel. Warszawa: PIW, 1972.
Lermontow, Michaił. “Demon.” Translated by Zbigniew Bieńkowski. In Lermontow, Wybór poezji. Vol. 2. Translated by Zbigniew Bieńkowski et al. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1956.
Makanin,Vladimir. “Kavkazskij plennyj.” Novyj mir, no. 4 (1995). magazines.gor-ky.media. https://magazines.gorky.media/novyi_mi/1995/4/kavkazskij-plennyj. html.
McGovern, Parick, Mindia Jalabadze, Stephen Batiuk, and David Lordkipanidze. “Early Neolithic wine of Georgia in the South Caucasus.” Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 114, no. 48 (2017): E10309-E10318, https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1714728114.
Morin, Edgar. Kino i wyobraźnia. Translated by Konrad Eberhardt. Warszawa: PIW, 1975.
Pasternak, Borys. “Szkic do autobiografii.” In Pasternak, Drogi napowietrzne i inne utwory. Translated by Seweryn Pollak. Warszawa: Czytelnik, 1973.
Peradze, Grzegorz. Dzieła zebrane. Vol. 1. “O monastycyzmie gruzińskim.” “O liturgii gruzińskiej.” Edited and translated by Henryk Paprocki. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Studium Europy Wschodniej, 2010.
Prokhorov, Alexander. Unasledovannyj diskurs: paradigmy stalinskoj kul’tury w literaturei kinematografe “ottepeli.” Sankt Peterburg: Akademičeskij Projekt, 2007.
Puszkin Aleksander, “Jeniec Kaukazu.” Translated by Włodzimierz Słobodnik. In Puszkin, Dzieła, Vol. 2, Edited by Marian Toporski. Translated by Zygmunt Braude et al. Warszawa: PIW, 1967.
Radvanyi, Jean, ed. Le Cinéma georgien. Paris: Centre Georges Pompidou, 1988. Scruton, Roger. Piję, więc jestem: Przewodnik filozofa po winach. Translated by Michał Szczubiałka. Warszawa: Aletheia, 2011.
Semerčuk, Vladimir. “Smena veh na ishode ottepeli.” In Kinematograf ottepeli: Kniga vtoraiâ. Edited by Vitalij Trojanovskij. Moskva: Materik, 2002.
Tabidze, Galaktion. “Ojczyzna.” Translated by Marian Piechal. In Poezja gruzińska: Antologia. Edited by Igor Sikirycki. Translated by Igor Sikirycki et al. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1985.
Tołstoj, Lew. Jeniec kaukaski. Translated by Kazimierz Truchanowski. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1950.
Varsimaszvili, Levan. “Średniowieczna architektura Gruzji.” Elpis: Czasopismo teologiczne Katedry Teologii Prawosławnej w Białymstoku 21 (2019): 59–69.
