„Jesteś tym, co jesz”. O potędze „czystej” diety

Katarzyna ŁEŃSKA-BĄK

Uniwersytet Opolski , Polska
https://orcid.org/0000-0002-3751-7957


Abstrakt

W artykule opisana została jedna z bardziej popularnych obecnie diet, określana mianem prozdrowotnej, tak zwana czysta dieta. Polega ona na eliminacji dostarczania organizmowi między innymi żywności przetworzonej, którą uznaje się za nieczystą, a tym samym szkodliwą i niebezpieczną dla zdrowia człowieka. Obszarem badań objęto blogi i strony internetowe poświęcone temu zagadnieniu, a także wpisy w mediach społecznościowych. W tekście wskazuje się na kulturowe konteksty czystej diety, powody jej popularności, jej powiązanie ze stylem życia i aksjologizowaniem pokarmów oraz na konsekwencje, do jakich stosowanie czystej diety może doprowadzić.

Słowa kluczowe:

czysta dieta, czystość–brud, natura–kultura, styl życia, medycyna alternatywna, zdrowie, choroba, pestycydy, ortoreksja



Bauman, Zygmunt. “Kultura jako spółdzielnia spożywców.” In Bauman, Ponowoczesność jako źródło cierpień. Warszawa: Sic!, 2000.

Bauman, Zygmunt. Płynne czasy. Życie w epoce niepewności. Warszawa: Sic!, 2007.

Bourdieu, Pierre. Dystynkcja: Społeczna krytyka władzy sądzenia. Translated by Piotr Biłos. Warszawa: Scholar, 2005.

Burszta, Wojciech Józef. Czytanie kultury: Pięć szkiców. Łódź: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu and Wojciech J. Burszta, 1996.

Burszta, Wojciech Józef. Różnorodność i tożsamość: Antropologia jako kulturowa refleksyjność. Po-znań: Wydawnictwo Poznańskie, 2004.

Caillois, Roger. Człowiek i sacrum. Translated by Agnieszka Tatarkiewicz and Ewa Burska. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen, 1995.

Ciborowska, Marlena. “Czysta dieta: Stawiaj na naturalne produkty, od których nie utyjesz.” MyFitness. https://myfitness.gazeta.pl/myfitness/56,166897,19885716,gmo-czysta-dieta.html.

Clean Eating. https://cleaneating.pl/filozofia.

Dietly Blog. “Czysta micha – czym jest i jakie korzyści zdrowotne przynosi to żywieniowe rozwiązanie.” https://dietly.pl/blog/czysta-micha.

Dobosz, Beata, and Henryk Jaskólecki. “Pozostałości pestycydów w żywności pochodzenia roślinnego.” Problemy Ekologii 11, no. 4 (2007): 187–90.

Douglas, Mary. Czystość i zmaza. Translated by Marta Bucholc. Warszawa: PIW, 2007.

The European Food Safety Authority. “The 2016 European Union Report on Pesticide Residues in Food.” EFSA Journal 16, no. 7 (2018): e05348, https://efsa.online-library.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2018.5348.

FitNow. “Czysta dieta...” https://fitnow.pl/zywienie/artykuly/czysta-dieta/.

Foucault, Michel. Nadzorować i karać: Narodziny więzienia. Translated by Tadeusz Komendant. Warszawa: Wydawnictwo Aletheia, 1998.

Giddens, Anthony. Nowoczesność i tożsamość: „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Translated by Alina Szulżycka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002.

Gortat, Mateusz, Marzena Samardakiewicz, and Adam Perzyński. “Ortoreksja – wypaczone podejście do zdrowego odżywiania się.” Psychiatria Polska, no. 2 (55) (2021): 421–33.

Góralczyk, Katarzyna, et al. “The Survey of Pesticide Residues in Food of Plant Origin in Poland, 2004-2007.” Roczniki Państwowego Zakładu Higieny 60, no. 2 (2009): 113–19.

Hernik, Agnieszka, et al. “Characterising the Individual Health Risk in Infants Exposed to Organochlorine Pesticides via Breast Milk by Applying Appropriate Margins of Safety Derived from Estimated Daily Intakes.” Chemosphere, no. 94 (2014): 158–63.

I Love Grain, “Przeciwko bezsenności.” https://ilovegrain.com/pl/blog/25_przeciw-ko-bezsennosci.html.

Jacyno, Małgorzata. Kultura indywidualizmu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.

Jankowska, Magdalena, and Bożena Łozowicka, “Naturalne i syntetyczne substancje toksyczne występujące w roślinach rolniczych i ich produktach.” Progress in Plant Protection 61, no. 1 (2021): 24–30.

Kasztelaniec, Elżbieta. “Produkty nieprzetworzone.” Elżbieta Kasztelaniec. Mikrobiolog. Dietyk medycyny chińskiej. https://elzbietakasztelaniec.pl/konserwanty-i-dodatki-do-zywnosci/nieprzetworzone/.

Kędra, Edyta. “Zaburzenia odżywiania – znak naszych czasów.” Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne 1, no. 2 (2011): 169–75.

Kleśta-Nawrocka, Aleksandra, and Rafał Kleśta-Nawrocki. “Między lokalnym iwentem a turystycznym megaiwentem kulinarnym: Przygody Festiwalu Smaku w Grucznie.” Czas Kultury, no. 1 (192) (2017): 92–98.

Kostka, Grażyna, Katarzyna Urbanek-Olejnik, and Monika Liszewska. “Szacowanie ryzyka dla łącznego narażenia na pozostałości pestycydów w żywności.” Roczniki Państwowego Zakładu Higieny, no. 2 (62) (2011): 127–36.

Krajewski, Marek. Kultury kultury popularnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2003.

Kristeva, Julia. Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie. Translated by Maciej Falski. Kraków: Wydawnictwo UJ, 2007.

Kwiatek, Krzysztof. “Zadania Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO w systemie zapewnienia bezpieczeństwa i jakości żywności.” Życie Weterynaryjne 85, no. 10 (2010): 852–6.

Leach, Edmund. “Kultura i komunikowanie.” In Edmund Leach and Algidras Julien Greimas, Rytuał i narracja. Translated by Michał Buchowski, Anna Grzegorczyk, and Ewa Umińska-Plisenko. Warszawa: PWN, 1989.

Lendzion, Ewa, et al. “System RASFF a bezpieczeństwo żywności w zakresie mikotoksyn.” Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 43, no. 4 (2010): 533–8.

Łeńska-Bąk, Katarzyna. “Kilka epizodów z historii postu i poszczenia.” In Pokarmy i jedzenie w kulturze: Tabu, dieta, symbol. Edited by Katarzyna Łeńska-Bąk. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2007.

Łeńska-Bąk, Katarzyna. “Kuracja głodowa, czyli o tym jak można odzyskać zdrowie przez powrót do natury.” Literatura Ludowa, no. 1 (2013): 11–20.

Łozowicka, Bożena, et al. “Narażenie dzieci na pozostałości pestycydów w jabłkach.” Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 44, no. 4 (2011): 1079–86.

Mathews, Gordon. Supermarket kultury: Kultura globalna a tożsamość jednostki. Translated by Ewa Klekot. Warszawa: PIW, 2005.

McGregor, Renee. Ortoreksja: Zdrowe odżywianie – rozsądek czy już obsesja? Translated by Magda Witkowska. Warszawa: Wydawnictwo Laurum, 2018.

Michalska, Aneta, et al. “Niespecyficzne zaburzenia odżywiania się – subiektywny przegląd.” Psychiatria Polska, no. 3 (50) (2016): 497–507.

Młynarska, Justyna. “Mikotoksyny w artykułach spożywczych, pochodzenie i zagrożenia.” DOCPLAYER. https://docplayer.pl/24392896-Mikotoksyny-w-artyku-lach-spozywczych-pochodzenie-i-zagrozenia.html.

Mróz, Michalina Wiktoria, and Emilia Korek. “Przegląd niespecyficznych zaburzeń odżywiania.” Neuropsychiatria i Neuropsychologia 15, nos. 1–2 (2020): 42–50.

Nowak, Anna. “Jak produkty spożywcze wpływają na poziom estrogenów.” Mjakmama. https://www.mjakmama24.pl/mama/zdrowie-kobiety/jak-produkty-spozyw-

cze-wplywaja-na-poziom-estrogenow-aa-jdC1-yyu6-1S3F.html.

Ogińska-Bulik, Nina. Uzależnienie od czynności: Mit czy rzeczywistość? Warszawa: Engram, 2010.

Ogińska-Bulik, Nina. Wiem, co jem? Psychologia nadmiernego odchudzania się. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016.

Orłowski, Dominik, and Magdalena Woźniczko. “Festiwale promujące żywność i napoje w turystyce kulinarnej.” In Festiwale, konkursy, przeglądy a ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Edited by Anna Weronika Brzezińska and Katarzyna Smyk. Lublin, Wrocław and Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2019.

Ossowski, Stanisław. O strukturze społecznej. Łódź: PWN, 1986.

Ostrowska, Antonina. Styl życia a zdrowie. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 1999.

poradnikzdrowie.pl. “Dieta czystego jedzenia: zasady i efekty.” https://fit.poradnikz-drowie.pl/diety-i-zywienie/odchudzanie/dieta-czystego-jedzenia-zasady-i-efekty-aa-2V85-PBa5-Rz7c.html.

Positive Power. “‘Czysta micha’ – czym jest i dlaczego warto stosować tę metodę.” https://www.positive-power.pl/czysta-micha-czym-jest-i-dlaczego-warto-stosowac-ta-metode/.

Robotycki, Czesław. Nie wszystko jest oczywiste. Kraków: Wydawnictwo UJ, 1998.

Rokicka-Żuk, Anna. “Jak szkodzi nam przetworzona żywność? Oszacowano jej wpływ na ryzyko przedwczesnej śmierci, rozwój nadciśnienia, zapalenia jelit i wagę.” strona Zdrowia. https://stronazdrowia.pl/jak-szkodzi-nam-przetworzo-na-zywnosc-oszacowano-jej-wplyw-na-ryzyko-przedwczesnej-smierci-rozwoj-nadcisnienia-zapalenia-jelit-i/ar/c14-16644035.

Siciński, Andrzej. Styl życia, kultura, wybór. Szkice. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 2002.

Solarska, Ewa, Adam Kuzdraliński, and Eliza Potocka. “Mikotoksyny w zbożach z upraw ekologicznych.” Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering 57, no. 2 (2012): 100–102.

Struciński, Paweł, et al. “Ocena ryzyka związana z narażeniem na pozostałości pestycydów w żywności pochodzenia roślinnego na etapie rejestracji środka ochrony roślin.” Roczniki Państwowego Zakładu Higieny 57, no. 4 (2006): 303–15.

Struciński, Paweł, et al. “Consumer Risk Assessment Associated with Intake of Pesticide Residues in Food of Plant Origin from the Retail Market in Poland.” Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal 21, no. 8 (2015): 2036–61.

Suchorzyńska, Michalina, and Anna Misiewicz. “Mikotoksynotwórcze grzyby fito-patogeniczne z rodzaju fusarium i ich wykrywanie technikami PCR.” Postępy Mikrobiologii 48, no. 3 (2009): 221–30.

Szczech, Magdalena, et al. Zdrowa żywność: Mikrobiologiczne bezpieczeństwo w produkcji rolniczej. Skierniewice: Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, 2014.

Świtała-Trybek, Dorota. “Kulinarne rekordy jako element promocji kuchni regionalnych.” In Festiwale, konkursy, przeglądy a ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Edited by Anna Weronika Brzezińska and Katarzyna Smyk. Lublin, Wrocław and Warszawa: Wydawnictwo UMCS, 2019.

Wasilewski, Jerzy S. Tabu a paradygmaty etnologii. Warszawa: Wydawnictwo UW, 2010.

Weber, Max. Gospodarka i społeczeństwo: Zarys socjologii rozumiejącej. Translated by Dorota Lachowska. Warszawa: PIW, 2002.

Wojciechowska, Anita. “Styl życia a struktura społeczna”. Przegląd Socjologiczny 31, no. 1 (1979): 63–80.

Wyciskarki. Ranking. “Korzyści z detoksykacji.” https://wyciskarkiranking.pl/porad-nik/zmdf/korzysci-z-detoksykacji.html#.

Zadbaj o zdrowie. “Co to jest czyste jedzenie?” ForeverSmartPl: Dostrzegaj więcej! https://foreversmart.pl/blog/artykuly/czyste-jedzenie-zdrowa-zywnosc/.

Pobierz

Opublikowane
2022-03-31


ŁEŃSKA-BĄK, K. (2022). „Jesteś tym, co jesz”. O potędze „czystej” diety. Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL, 35(1), 103–127. https://doi.org/10.12887/35-2022-1-137-08

Katarzyna ŁEŃSKA-BĄK 
Uniwersytet Opolski https://orcid.org/0000-0002-3751-7957



Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.