Poza metafizyką jednoznaczności i wieloznaczności. Wokół ontologii Gilles’a Deleuze’a
Abstrakt
Główne pytanie, jakie stawia autor artykułu, dotyczy nie tyle możliwości metafizyki dwudziestym pierwszym wieku, ile sposobu jej realizacji. Jaka metafi zyka możliwa jest w kulturze postmetafi zycznej i postfundamentalnej? Autor odpowiada na to pytanie, porównując ontologią wieloznaczności Martina Heideggera z ontologia jednoznaczności Gilles’a Deleuze’a. Paradygmat sformułowany przez Deleuze’a wydaje się przeciwieństwem paradygmatu Heideggerowskiego. Deleuze, uznając filozoficzną wagę myśli Heideggera, postrzega własną twórczość jako swego rodzaju refutację ontologii wieloznaczności. W ontologii Heideggera bycie poprzedza różnicę, w ontologii Deleuze’a – różnica poprzedza bycie.
Chociaż wiele łączy Heideggera i Deleuze’a, dzieli ich program radykalnej filozofi i immanencji. Według Heideggera byt jest wieloznaczny w tym sensie, byt jest jednoznaczny, zjednoczony w produkcji różnic. W rezultacie hiperpolityczna ontologia Deleuze’a przeciwstawia się odpolitycznionej ontologii Heideggera. Autor artykułu stara się zbadać możliwości wyjścia poza te dwie propozycje, testując między innymi filozofię Giorgia Agambena i Alaina Badiou oraz Claude’a Leforta. Wszystkie one okazują się reakcyjne wobec paradygmatu ontologii jednoznaczności i ontologicznie ograniczone. Prezentowanyartykuł jest ostatecznie, mimo wielu krytycznych argumentów, obroną ontologii
jednoznaczności jako najbardziej obiecującego programu ontologicznego.
