Beyond the Metaphysics of Univocity and Ambiguity: On Gilles Deleuze’s Ontology
Abstract
The main question posed by the author of the article concerns not so much the possibility of metaphysics in the 21st century but how such a metaphysics could be construed: What metaphysics is possible in a postmetaphysical and postfundamental culture? The author answers the question by comparing Martin Heidegger’s ontology of ambiguity and Gilles Deleuze’s ontology ofunivocity. The paradigm formulated by Deleuze appears to be the polar opposite
to the Heideggerian paradigm. Recognizing the philosophical importance of Heidegger’s thought, Deleuze sees his own work as a refutation of the ontology of ambiguity. In Heidegger’s ontology, being precedes difference, while in Deleuze’s ontology, difference precedes being. Sharing numerous themes, Heidegger and Deleuze differ in their programs of radical philosophy of immanence. According to Heidegger, being is ambiguous in the sense that it is expressed in as many ways as there are entities; Deleuze, however, believes that
being is unequivocal, united in the production of differences. In consequence,
Deleuze’s hyperpolitical ontology opposes Heidegger’s depoliticized ontology. The author attempts to examine the possibilities of going beyond these two propositions by testing, inter alia, the philosophies of Giorgio Agamben, Alain Badiou, and Claude Lefort. All the three theories are considered as reactionary to the paradigm of the ontology of univocity and ontologically limited. As a result, the article defends, despite formulating many critical arguments, the ontology of univocity as the most promising ontological program.
Keywords:
metaphysical expression, ontology of univocity, truth of relations, rhythm of being, multiplicityReferences
Agamben, Giorgio. Czas, który zostaje: Komentarz do Listu do Rzymian. Translated by Sławomir Królak. Warszawa: Sic!, 2009.
Agamben, Giorgio. Homo sacer: Suwerenna władza i nagie życie. Translated by Mateusz Salwa. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2008.
Agamben, Giorgio. Segnatura rerum: Sul metodo. Torino: Bollati Boringhieri, 2008.
Agamben, Giorgio. L’uso dei corpi: Homo Sacer IV, 2. Vicenza: Neri Pozza Editore, 2014. Althusser, Louis. “Podziemny nurt materializmu spotkania.” Translated by Jędrzej Brzeziński. Praktyka Teoretyczna, no. 1(19) (2016): 37–62.
Badiou, Alain. Byt i zdarzenie. Translated by Paweł Pieniążek. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.
Badiou, Alain. Krótki traktat z ontologii przejściowej. Translated by Marek Karaś. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, 2018.
Badiou, Alain. Manifesty dla filozofii. Translated by Andrzej Wasilewski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2015.
Badiou, Alain. Święty Paweł: Ustanowienie uniwersalizmu. Translated by Julian Kutyła and Paweł Mościcki. Kraków: Korporacja Ha!art, 2007.
Chomsky, Noam. Aspects of the Theory of Syntax. Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 1965.
Deleuze, Gilles. Immanencja: życie. Translated by Kajetan M. Jaksender. Kraków: Wydawnictwo Eperons-Ostrogi, 2017.
Deleuze, Gilles. “Instincts and Institutions.” In Deleuze, Desert Islands and Other Texts, 1953–1974. Translated by Mike Taormina. Los Angeles CA: Semiotext(e), 2004.
Deleuze, Gilles. Kino: 1. Obraz-ruch. 2. Obraz-czas. Translated by Janusz Margański. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2008.
Deleuze, Gilles. Różnica i powtórzenie. Translated by Bogdan Banasiak and Krzysztof Matuszewski. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1997.
Deleuze, Gilles. Fałda: Leibniz a barok. Translated by Mateusz Janik and Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2014.
Deleuze, Gilles. Spinoza et le problème de l’expression. Paris: Minuit, 1968.
Deleuze, Gilles, and Felix Guattari. Anty-Edyp: Kapitalizm i schizofrenia. Translated by Tomasz Kaszubski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2017.
Deleuze, Gilles, and Felix Guattari. Co to jest filozofia? Translated by Paweł Pieniążek. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2000.
Deleuze, Gilles, and Felix Guattari. Kapitalizm i schizofrenia II: Tysiąc plateau. Edited by Joanna Bednarek. Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana, 2015.
Esposito, Roberto. Pensiero istituente: Tre paradigmi di ontologia politica. Torino: Giulio Einaudi Editore, 2020.
Ferraris, Maurizio. Manifesto del nuovo realismo. Roma and Bari: Laterza, 2012.
Foucault, Michel. “Przedmowa do angielskiego wydania Słów i rzeczy.” In Foucault, Filozofia, historia, polityka. Translated by Damian Leszczyński and Lotar Rasiński. Warszawa: PIW, 2000.
Foucault, Michel. Słowa i rzeczy. Translated by Tadeusz Komendant. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2005.
Gadamer, Hans-Georg. “Historia pojęć jako historia filozoficzna.” Translated by Krzysztof Michalski. In Drogi współczesnej filozofii. Edited by Marek Siemek. Warszawa: Czytelnik, 1978.
Gadamer, Hans-Georg. Prawda i metoda: Zarys hermeneutyki filozoficznej. Translated by Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2013.
Geulen, Eva. Giorgio Agamben: Wprowadzenie. Translated by Mikołaj Ratajczak. Warszawa: Sic!, 2012.
Goldmann, Lucien. Lukacs et Heidegger. Paris: Denoël–Gonthier, 1973.
Harman, Graham. Traktat o przedmiotach. Translated by Marcin Rychter. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2013.
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. Fenomenologia ducha. Translated by Adam Landman. Warszawa: PWN, 1963.
Hegel, Georg Wilhelm Friedrich. “Najstarszy program systemu niemieckiego idealizmu.” Translated by Grzegorz Sowiński. In Hegel, Pisma wczesne z filozofii religii. Kraków: Znak, 1999.
Heidegger, Martin. Bycie i czas. Translated by Bogdan Baran. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994.
Heidegger, Martin. Co zwie się myśleniem? Translated by Janusz Mizera. Warszawa: Aletheia, 2017.
Heidegger, Martin. “Czas światoobrazu.” Translated by Krzysztof Wolicki. In Heidegger, Budować, mieszkać, myśleć: Eseje wybrane. Translated by Krzysztof Michalski et al. Warszawa: Czytelnik, 1997.
Heidegger, Martin. “Pytanie o technikę.” Translated by Krzysztof Wolicki. In Heidegger, Budo-wać, mieszkać, myśleć: Eseje wybrane. Translated by Krzysztof Michalski et al. Warszawa: Czytelnik, 1997.
Husserl, Edmund. Gessamelte Werke. Vol. 6. Die Krisis der europäischen Wissenschaften und die transzendentale Phänomenologie. Edited by Walter Biemel. Haag: Martinus Nijhoff, 1954.
Husserl, Edmund. Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna. Translated by Sławomira Walczewska. Toruń: Wydawnictwo Rolewski, 1999.
Husserl, Edmund. L’origine de la géométrie. Translated by Jacques Derrida. Paris: Presses Universitaires de France, 1962.
Jacob, François. Historia i dziedziczność. Translated by Krzysztof Pomian. Warszawa: PIW, 1973.
Kant, Immanuel. Krytyka czystego rozumu. Translated by Roman Ingarden. Vol. 1. Warszawa: PWN 1986.
Küppers, Bernard-Olaf. Geneza informacji biologicznej: Filozoficzne problemy powstania życia. Translated by Włodzimierz Ługowski. Warszawa: PWN, 1991.
Marchart, Oliver. Post-Foundational Political Thought: Political Difference in Nancy, Lefort, Badiou and Laclau. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007.
Marks, Karol, and Fryderyk Engels. Dzieła. Vol. 4. Manifest komunistyczny. Warszawa: Książka i Wiedza, 1962.
Meillasoux, Quentin. Po skończoności: Esej o koniecznej przygodności. Translated by Piotr Herbich. Warszawa: Fundacja Augusta hr. Cieszkowskiego, 2015.
Montag, Warren, and Ted Stolze, eds. The New Spinoza. Minnesota: University of Minnesota Press, 1997.
Nietzsche Fryderyk. Ecce homo: Jak się stajemy tym, czym jesteśmy. Translated by Grzegorz Sowiński. Kraków: Wydawnictwo A, 2002.
Noys, Benjamin. Malign Velocities: Accelerationism and Capitalism. London: Zero Books, 2014.
Platon. “Fedon.” Translated by Władysław Witwicki. In Platon, Dialogi. Vol. 1. Kęty: Antyk 2005.
Platon. “Obrona Sokratesa.” Translated by Władysław Witwicki. In Platon, Dialogi. Vol. 1. Kęty: Antyk, 2005.
Romano, Santi. L’ordinamento giuridico. Edited by Mariano Croce. Macerata: Quodlibet, 2018.
Rothbard, Myrray N. Manifest libertariański. Translated by Witold Falkowski. Warszawa: Wydawnictwo Liber and Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2014.
Schmitt, Carl. Teologia polityczna. Translated by Marek Cichocki. Warszawa: Aletheia 2012.
Schrödinger, Erwin. Czym jest życie? Fizyczne aspekty żywej komórki. Translated by Stefan Amsterdamski. Warszawa: Prószyński i S-ka, 1998.
Schürmann, Reiner. Le principe d’anarchie: Heidegger et la question de l’agir. Paris: Seuil, 1982.
Strathausen, Carsten. A Leftist Ontology: Beyond Relativism and Identity Politics. Minneapolis: University of Minnesota Press 2009.
Wittgenstein, Ludwig. Tractatus logico-philosophicus. Translated by Bogusław Wolniewicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997.
Žižek, Slavoj. Organs without Bodies: On Deleuze and Consequences. London and New York: Routledge, 2004.
