Reductive Pitfalls of the Sociology of “Thinking Machines”
Abstract
The most important objectives of the article is to indicate the numerous simplifications that are made in the analysis of social reality supported by modern and future applications of artificial intelligence. The performance of this task is based on a discussion of the reductions to which the hypothetical sociology of “thinking machines” is doomed as a typical example of misunderstandings caused by the frequent creation of too far-reaching metaphors. More importantly, the consequence of this type of practice is the hidden replacement of the proper subject of social sciences and humanities, which is man and his humanity, with the instruments they use, an example of which is the so-called “digital humanities.” The analyses will relate to three research areas of sociology, such as relationships, bonds and social identities in the context of the possibilities that the sociology of technologically advanced machines and their impact on humans would meet. In the most important issue of the process of building and the typology of social identities, the article refers to the concept of logo-creating dynamics of culture as an important factor in forming the meaning and value of human actions, which is difficult to find in the functional, instrumental and parameterized reality of machines and their systems. Moreover, the article will show a radical difference of each of the dynamics depending on the level of their implementation, which is indicated by the theory of positive disintegration by Kazimierz Dąbrowski and cultural sociology by Antonina Kłoskowska. As a result, a list of requirements is created to which the sociology of artificial intelligence cannot respond if it abandons the fundamental categories of human reality, such as dignity, honor, freedom or responsibility, and thus the autotelic values of man.
Keywords:
axiological reductionism, artificial intelligence, logo-creative dynamics of culture, humanistic sociology, the concept of multi-level developmentReferences
A Greek-English Lexicon. Edited by Henry George Liddell and Robert Scott. Oxford: Clarendon Press, 1968.
Braudel, Fernand. Gramatyka cywilizacji. Translated by Hanna Igalson-Tygielska. Warszawa: Oficyna Naukowa, 2006.
Cassirer, Ernst. Filozofia form symbolicznych. Translated by Andrzej Karalus and Przemysław Parszutowicz. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2018.
Culture and Society: Contemporary Debates. Edited by Jeffrey C. Alexander and Steven Seidman. Cambridge: Cambridge University Press, 1990.
Dąbrowski, Kazimierz. Dezintegracja pozytywna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979.
———. Zdrowie psychiczne a wartości ludzkie. Warszawa: Polskie Towarzystwo Higieny Psychicznej, 1974.
Dudek, Zenon Waldemar, and Andrzej Pankalla. Psychologia kultury: Doświadczenia graniczne i transkulturowe. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii Kultury, Eneteia, 2008.
Dyczewski, Leon. “Naród podmiotem kultury.” In Tożsamość polska i otwartość na inne społeczeństwa. Edited by Leon Dyczewski. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1996.
Ehrlich, Ludwik. Paweł Włodkowic i Stanisław ze Skarbimierza. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954.
van Geert, Paul. “The Concept of Deyelopment.” In Theory Building in Developmental Psychology. Edited by Paul van Geert. Amsterdam [etc.]: North-Holland, 1986.
Elliot, Anthony. Koncepcje „ja”. Translated by Sławomir Królak. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2007.
Golka, Marian. Cywilizacja współczesna i globalne problemy. Warszawa: Oficyna Naukowa,
Granat, Wincenty. Personalizm chrześcijański: Teologia osoby ludzkiej. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu, 2018.
Habermas, Jurgen. Teoria działania komunikacyjnego. Vol. 1. Racjonalność działania a racjonalność społeczna. Translated by Andrzej Maciej Kaniowski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1999.
Handbook of Sociology. Edited by Neil J. Smelser. London and New Delhi: Sage Publication Newbury Park, 1988.
Jagiellonian Ideas Towards Challenges of Modern Times. Edited by Leszek Korporowicz, Sylwia Jaskuła, Malgožata Stefanovič, and Paweł Plichta. Kraków: Jagiellonian Library, 2017.
Kłoskowska, Antonina. Kultury narodowe u korzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.
———. Socjologia kultury. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981.
Kobierzycki, Tadeusz. Jaźń i tożsamość: Studia z filozofii człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Muzaios, 2012.
———. Osoba – dylematy rozwoju: Studium metakliniczne. Bydgoszcz: Wydawnictwo Pomorze, 1989.
———. “Pojęcie charakteru narodowego i problem człowieczeństwa (w koncepcji Kazimierza Dąbrowskiego).” Humanistyka i Przyrodoznawstwo, no. 14 (2008): 29–50.
Kociuba, Jolanta. Idea Ja i koncepcji tożsamości: Zmiana znaczenia idei Ja i koncepcji tożsamości w nauce i kulturze, Lublin: Wydawnictwo Episteme, 2014.
Korporowicz, Leszek. “Komunikacja symboliczna w rozwoju tożsamości kulturowej.” In Tożsamość polska w odmiennych kontekstach. Edited by Leon Dyczewski and Dariusz Wadowski, Lublin: Wydawnictwo KUL, 2009.
———. “Logotwórcze dynamizmy kultury.” Studia Socjologiczne, no. 3 (1989): 109–31.
———. “Przemiany kultury narodowej w świetle teorii dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego.” Polska Myśl Pedagogiczna, no. 4 (2018): 191–208.
———. “Źródła i typy redukcjonizmów we współczesnych analizach kultury.” Roczniki Kulturoznawcze, no. 7 (2016): 5–30.
Kozielecki, Józef. Koncepcja transgresyjna człowieka. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.
Legowicz, Jan. Historia filozofii starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
Luhmann, Niklas. Systemy społeczne: Zarys ogólnej teorii. Translated by Michał Karczmarczyk. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2007.
Matsumoto, David, and Linda Juang. Psychologia międzykulturowa. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2007.
Paleczny, Tadeusz. Relacje międzykulturowe w dobie kryzysu ideologii i polityki wielokulturowości. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2017.
Pasierb, Janusz Stanisław. Pionowy wymiar kultury. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1983.
Pisarek, Walery. Wstęp do nauki o komunikowaniu. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.
Popielski, Krzysztof. “Logoteoria i logoterapia w kontekście psychologii współczesnej.” In Człowiek – pytanie otwarte: Studia z logoteorii i logoterapii. Edited by Kazimierz Popielski. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1987.
Słownik pisarzy antycznych. Edited by Anna Świderkówna. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1982.
Smolicz, Jerzy. Współkultury Australii. Warszawa: Oficyna Naukowa, 1999.
Stróżewski, Władysław. Istnienie i sens. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1994.
Ścigaj, Paweł. Tożsamość narodowa: Zarysy problematyki. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2012.
Trąbka, Agnieszka. Tożsamość rekonstruowana: Znaczenie migracji w biografiach Third Culture Kids. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014.
Wesołowska, Eugenia Anna. Paweł Włodkowic – współczesne znaczenie poglądów i dokonań. Płock: Wydawnictwo Naukowe Novum, 2001.
White, Harrison C. Tożsamość i kontrola: Jak wyłaniają się formacje społeczne. Translated by Agnieszka Hałas. Kraków: Zakład Wydawniczy Nomos, 2011.
Wielgus, Stanisław. Z badań nad średniowieczem. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.
