Doświadczenie moralne według Jacques’a Maritaina
Anna KRAJEWSKA
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II , Polskahttps://orcid.org/0000-0003-2795-1263
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie Jacques’a Maritaina koncepcji doświadczenia moralnego. Doświadczenie to ujawnia się, zdaniem francuskiego filozofa, przede wszystkim w przedświadomym, inklinacyjnym poznaniu wartości moralnych. Kategoria inklinacji odsyła do pojęcia celów natury ludzkiej. W każdym wyborze dobra moralnego implikowany jest wybór celu ostatecznego, czyli Boga. Maritain wskazuje, że cel ów odsłania się w bezpośrednim przeżyciu człowieka. Kolejna odmiana doświadczenia moralnego to doświadczenie powinności. W doświadczeniu tym Maritain kluczową rolę przypisuje poczuciu powinności moralnej, która łączy ontologiczny fakt (powinność jako formę rozumu) ze sferą świadomościową. Zamierzeniem analiz filozoficzno-etycznych Maritaina jest ukazanie koniecznego związku aspektu doświadczalnego i metafizycznego w konstytucji etyki. Maritainowska koncepcja doświadczenia moralnego budzi pewne zastrzeżenia. Uwagi krytyczne można wysunąć przede wszystkim wobec kategorii nieświadomego rozumu i nieświadomego poznania, mających stanowić naturalne źródło wiedzy o wartościach moralnych. Do istoty poznania należy bowiem jego świadomy i w jakimś stopniu rozumiejący charakter.
